Khu bảo tồn vùng cực bắc nước Nga

Đảo Wrangel được đặt theo tên của nhà hàng hải và chính khách người Nga thế kỷ 19 là Ferdinand Petrovich Wrangel, nằm ở vùng cực bắc nước Nga, giữa Biển Đông Siberia và Biển Chukchi ở Bắc Băng Dương. Hòn đảo tọa lạc trong một khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ động thực vật đa dạng, đặc trưng của vùng Bắc Cực.
Du khách thăm khu bảo tồn thiên nhiên “Đảo Wrangel”. Ảnh: GOARCTIC.RU
Du khách thăm khu bảo tồn thiên nhiên “Đảo Wrangel”. Ảnh: GOARCTIC.RU

Đảo Wrangel có vị trí địa lý vô cùng đặc biệt, nằm ở cả đông và tây bán cầu và được kinh tuyến 180 chia thành hai phần gần như bằng nhau. Ngày nay, về mặt hành chính, hòn đảo này thuộc về quận Iultinsky của Khu tự trị Chukotka thuộc Nga. Nằm giữa Bắc Băng Dương và cực bắc của vùng Viễn Đông, khu bảo tồn này đứng đầu thế giới về số lượng các loài động thực vật đặc hữu (chỉ sống trong một vùng khí hậu), xếp trên cả đảo Greenland của Đan Mạch.

Theo phát hiện của các nhà khảo cổ học, những người đầu tiên đặt chân đến đảo Wrangel vào khoảng năm 1750 trước Công nguyên. Đến giữa thế kỷ 19, hòn đảo này mới được lập bản đồ. Đến năm 1924, Liên Xô (trước đây) đã chính thức đánh dấu chủ quyền của mình bằng việc kéo quốc kỳ trên hòn đảo này. Sau đó, trạm địa cực đầu tiên được thành lập tại đây vào năm 1926 dưới sự lãnh đạo của nhà thám hiểm Bắc Cực người Nga Georgy Ushakov.

Cách đây hơn 50 năm, những nỗ lực đầu tiên để bảo tồn đảo Wrangel đã bắt đầu được triển khai. Năm 1960, một khu bảo tồn thiên nhiên được quy hoạch tại đây và đến năm 1976, một khu bảo tồn chính thức, bao gồm lãnh thổ của một hòn đảo nhỏ lân cận khác có tên là Herald, đã được thành lập.

Hiện nay, khu bảo tồn đảo Wrangel nằm trên hai hòn đảo Wrangel và Herald cùng với vùng nước liền kề, với tổng diện tích gần 800 nghìn ha. Núi chiếm tới hai phần ba diện tích khu bảo tồn, phần còn lại là lãnh nguyên Bắc Cực với khoảng 900 hồ và 150 suối nhỏ.

Người Chukotka gọi đảo Wrangel với cái tên Umkilir, nghĩa là “hòn đảo của gấu Bắc Cực”. Thật vậy, tại đây có số lượng loài thú săn mồi phương bắc lớn nhất thế giới. Hằng năm, có từ 400-500 cá thể gấu Bắc Cực ngủ đông trên đảo. Tuy nhiên, lịch sử hình thành khu bảo tồn lại bắt đầu với loài bò xạ hương. Chúng được đưa lên đảo vào năm 1975 với số lượng 20 con và sau nhiều năm đã thích nghi tốt, để hình thành nên quần thể với khoảng 900 cá thể như hiện nay.

Một loài động vật móng guốc khác là tuần lộc đã được đưa đến vào đầu những năm 1950, và ngày nay trở thành quần thể tuần lộc lớn duy nhất trên đảo, với khoảng 9.000-10.000 cá thể. Các vùng ven biển là lãnh thổ của loài hải mã, chúng di cư đến Biển Bering vào mùa đông. Trong các vùng nước của khu bảo tồn có nhiều loài động vật giáp xác, thường xuyên bắt gặp cá voi Beluga và cá voi xám, đôi khi xuất hiện cả cá voi đầu cung.

Hòn đảo còn là nơi có quần thể ngỗng trắng lớn. Nhìn chung, khu bảo tồn có hệ động vật độc nhất vô nhị về số lượng các quần thể. Đó là chưa kể đến những “cư dân” bản địa của đảo, như cáo Bắc Cực, chó sói, cáo đỏ, vượn cáo Siberia hay vượn cáo Vinogradov.

Khí hậu khắc nghiệt trên đảo là một bất lợi cho sự đa dạng của hệ thực vật. Mỗi năm chỉ có khoảng 20 ngày là không có băng giá, trong khi đêm vùng cực kéo dài trong suốt hơn ba tháng với nhiệt độ không khí ở dưới âm 30°C và tốc độ gió 40m/giây. Mặc dù vậy, nơi đây vẫn có tới 417 loài thực vật, nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác trong vùng khí hậu Bắc Cực, chủ yếu là địa y, rêu và cây thấp.

Do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đảo không có người định cư, chỉ có các nhóm nhà khoa học và nhân viên khu bảo tồn sinh sống và làm việc. Hoạt động tham quan khu bảo tồn đảo Wrangel cũng bị giới hạn, chỉ có khoảng 10 tuyến du lịch vào mùa hè và mùa thu. Tham gia các tour này, du khách được đi dọc các con sông, khe núi trên các phương tiện địa hình, ngắm các loài động vật như hươu, nai, gấu Bắc Cực... và nếu may mắn có thể trông thấy cá voi. Để tránh không phải đối đầu trực tiếp với những loài thú săn mồi hung dữ phương Bắc, du khách không được di chuyển quá khoảng cách 20m so người dẫn đường.

Năm 2004, quần thể khu bảo tồn thiên nhiên “Đảo Wrangel” chính thức được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân kiểm tra những cây giống ca-cao tại El Ceibo. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông dân Bolivia bảo vệ đất trước “cơn sốt” vàng

Trong bối cảnh giá vàng tăng cao, kéo theo làn sóng khai thác mỏ lan rộng và gây nhiều hệ lụy môi trường, các cộng đồng nông dân tại vùng tây bắc Bolivia đang lựa chọn một hướng đi khác bền vững, đặt nông nghiệp và môi trường lên trên lợi ích kinh tế ngắn hạn.

Công dân có thể thuê người cùng đi khám bệnh. Ảnh: REUTERS

Dịch vụ “người đồng hành” tại Hàn Quốc

Trong bối cảnh số lượng người sống một mình ngày càng gia tăng, chính quyền Seoul (Hàn Quốc) đang triển khai một mô hình dịch vụ đặc biệt nhằm hỗ trợ đối tượng trên đi bệnh viện hay chuyển nhà.

Học sinh thực hành bảo vệ môi trường bên bờ biển. Ảnh: GETTYIMAGES

Đưa “đại dương” vào lớp học

Malaysia có đường bờ biển dài khoảng 4.800km, với nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào tài nguyên biển, từ du lịch, dịch vụ tới hậu cần, ngoại thương. Quốc gia Đông Nam Á đang nỗ lực đưa những kiến thức và kỹ năng bảo tồn biển vào hệ thống giáo dục phổ thông, qua những chương trình trải nghiệm thực tế để thu hút học sinh.

AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA

Nigeria nỗ lực bảo tồn di sản

Nigeria mới đây trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đưa dữ liệu vào Trung tâm Lưu trữ dữ liệu thế giới Bắc Cực (Arctic World Archive - AWA) tại Svalbard, quần đảo của Na Uy ở Bắc Băng Dương. Đây là động thái nhằm bảo tồn di sản trước nguy cơ mai một và hư hại.

Các nhân viên giao sữa tại nhà giúp người già cảm thấy bớt cô đơn. Ảnh: NIKKEI

Niềm an ủi với người già Nhật Bản

Theo BBC, số lượng người cao tuổi Nhật Bản phải sống một mình ngày một gia tăng. Những “Quý cô Yakult” với các chuyến giao hàng tận nhà định kỳ đang trở thành một kênh kết nối xã hội quan trọng đối với nhiều người già cô đơn.

Gạch CSEB đã chứng minh được sự bền vững. Ảnh: REUTERS

Tái thiết sau thiên tai với gạch sinh thái

Những viên gạch sinh thái, còn gọi là gạch đất nén ổn định có giá thành rẻ hơn gạch nung truyền thống và có sức chống chịu tốt hơn trước thiên tai, được xem là giải pháp hướng tới hoạt động xây dựng bền vững vì con người và môi trường.

Các nữ phạm nhân đọc sách tại Nhà tù Djanira Dolores de Oliveira. Ảnh: AP

Chương trình đọc sách giảm án tù tại Brazil

Chương trình giảm án bằng đọc sách tại Brazil đang mở ra cơ hội cải tạo nhân văn cho phạm nhân, giúp họ rút ngắn thời gian thụ án, đồng thời nuôi dưỡng tri thức và hy vọng tái hòa nhập cộng đồng.

Những vườn chuối xen rừng tại Công viên bang Oedra Branca. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông nghiệp giữ rừng Brazil

Bất chấp tốc độ đô thị hóa chóng mặt của Rio de Janeiro (Brazil), những cộng đồng bản địa tại Công viên bang Pedra Branca, thuộc khu vực Vargem Grande vẫn bền bỉ duy trì phương thức canh tác hài hòa với tự nhiên. Những vườn chuối xen rừng không chỉ giúp họ bảo đảm sinh kế mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng quý giá.

Không gian công cộng mới mang tên Joseph William Bazalgette bên sông Thames. Ảnh: THE GUARDIAN

Không gian mới bên sông Thames

Bờ kè Bazalgette là không gian công cộng ven sông mới mở cửa tháng 1 vừa qua trên bờ sông Thames, London (Anh). Công trình rộng khoảng 0,6ha, được đặt tên theo kỹ sư nổi tiếng người Anh Joseph Bazalgette, xây dựng bên trên dự án “siêu cống” thoát nước sông Thames.

Nhật Bản khuyến khích sử dụng xe tiết kiệm nhiên liệu. Ảnh: ASAHI SHIMBUN

Chính sách thuế xanh tại Nhật Bản

Kể từ sau khi xảy ra trận động đất - sóng thần hồi tháng 3/2011 và sau thảm họa môi trường của Nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, Chính phủ Nhật Bản đã nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế liên quan môi trường và các ngành năng lượng.

Du khách tham quan núi Shamanka trên hồ Baikal. Ảnh: TRIP.COM

Vương quốc băng tuyết kỳ vĩ của Nga

“Sâu nhất”, “cổ xưa nhất”, “đẹp nhất” là những từ mà hầu hết các du khách phải “thốt lên” khi may mắn được “mục sở thị” hồ Baikal nổi tiếng vào mùa đông. Baikal thật sự gây “choáng” bởi vẻ đẹp lộng lẫy, cuốn hút bất cứ ai nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên vô cùng độc đáo.

Các nhà ngôn ngữ học thảo luận về việc thu âm tiếng siPhuthi làm tư liệu. Ảnh: THE GUARDIAN

Sự hồi sinh của tiếng siPhuthi

Tiếng siPhuthi của cộng đồng ebaPhuthi (Lesotho) đang được hồi sinh nhờ những nỗ lực ghi chép, chuẩn hóa chữ viết và đưa ngôn ngữ trở lại đời sống. Những cố gắng bền bỉ này đã giúp siPhuthi được công nhận là ngôn ngữ chính thức, mở ra cơ hội gìn giữ bản sắc văn hóa và truyền thừa tri thức cho các thế hệ tương lai.

Nhiệt độ ở Minnesota giảm xuống âm 10oC vào mùa đông. Ảnh: REUTERS

Giải pháp sưởi ấm chi phí thấp

Hệ thống sưởi và làm mát bằng năng lượng nhiệt tích trữ trong tầng nước ngầm đang được Mỹ tái triển khai ở quy mô lớn, mở ra hướng phát triển đô thị bền vững cho tương lai.

Chị Quỳnh (thứ hai, trái sang) tại tiệm bánh mì Việt Nam ở Singapore.

Tiệm bánh mì Việt ở “đảo quốc sư tử”

Quán “Banh mi Society” nằm ở tầng hầm The Central, sát bờ sông Singapore. Bước xuống cầu thang, tôi nghe mấy câu tiếng Việt vọng ra rất rõ. Daniel - người bạn Singapore từng sống ba năm ở TP Hồ Chí Minh - đi cùng tôi, tò mò muốn xem bánh mì Việt ở đây có giữ được hương vị những buổi sáng anh từng ăn gần Nhà thờ Đức Bà hay không.

Nhà máy sản xuất ô-tô Lada ở Tolyatti.

Thủ phủ ô-tô Lada ở “xứ Bạch Dương”

Cách Thủ đô Moscow khoảng 1.000 km, trải dài bên bờ sông Volga thơ mộng, Tolyatti là thành phố công nghiệp nơi hãng xe ô-tô AvtoVAZ sản xuất những chiếc Lada đầu tiên vào năm 1970, trở thành biểu tượng xe hơi nổi tiếng trên khắp thế giới.

Chợ Zando rơi vào tình trạng quá tải trước khi cải tạo. Ảnh: ALAMY

Mô hình chợ bền vững của châu Phi

Từng bị chỉ trích vì quá đông đúc, mất vệ sinh và thiếu an toàn, chợ Zando, khu chợ trung tâm lâu đời của Thủ đô Kinshasa (CHDC Congo) đang bước sang một giai đoạn mới sau 5 năm cải tạo, với thiết kế bền vững, hiện đại, đậm bản sắc địa phương được quốc tế ghi nhận.

Hội chợ Sách quốc tế Cairo. Ảnh: GETTYIMAGES

Tâm điểm văn chương thế giới

Hội chợ Sách quốc tế Cairo lần thứ 57 diễn ra từ ngày 21/1 đến 5/2 tại Trung tâm Triển lãm quốc tế Ai Cập ở thành phố New Cairo, là hội chợ sách lâu đời và lớn nhất trong thế giới Arab.

Nông dân Nigeria tìm kiếm cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu. Ảnh: GETTYIMAGES

Nông dân Nigeria tìm cách thích ứng biến đổi khí hậu

Tại Nigeria, nông nghiệp đóng góp khoảng 40% vào tổng sản phẩm quốc nội và hỗ trợ sinh kế cho khoảng 60% dân số. Quốc gia Tây Phi này đang tìm kiếm những giải pháp canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH), qua đó phát triển kinh tế và giảm nghèo.

Cây bao báp cuối cùng tại thủ đô CHDC Congo. Ảnh: THE GUARDIAN

Cây bao báp cuối cùng ở Kinshasa

Giữa nhịp đô thị hóa mạnh mẽ của Thủ đô Kinshasa (CHDC Congo), cây bao báp trăm tuổi cuối cùng còn sót lại ở trung tâm thành phố đang trở thành biểu tượng mong manh của ký ức, văn hóa và cuộc đấu tranh giữ lấy mảng xanh cho một đô thị đang nghẹt thở.

Bữa ăn giá rẻ tại một trường đại học của Pháp. Ảnh: FTV

Mở rộng quy mô “bữa ăn một euro” cho sinh viên

Từ tháng 5 tới, Chính phủ Pháp sẽ triển khai chính sách “Bữa ăn một euro” tại toàn bộ các nhà ăn sinh viên trên cả nước. Đây được xem là một trong những ưu tiên nhằm hỗ trợ sinh viên trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang và nhiều áp lực kinh tế kéo dài.

Ở tuổi 68, bà là nữ nghệ nhân cuối cùng còn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống này. Ảnh: CNN

Người giữ hồn mạt chược giữa đô thị Hong Kong

Giữa tốc độ đô thị hóa chóng mặt của Hong Kong (Trung Quốc), bà Ho Sau-Mei vẫn lặng lẽ ngồi trong cửa tiệm nhỏ khắc từng quân mạt chược bằng tay. Ở tuổi 68, bà là nữ nghệ nhân cuối cùng còn bền bỉ gìn giữ một nghề thủ công được xem là di sản văn hóa đang dần mai một.

Những học viên của Roshni Baji. Ảnh: THE GUARDIAN

Những phụ nữ “thắp sáng” Pakistan

Tại Pakistan, một quốc gia còn nặng định kiến giới, hàng trăm phụ nữ đã âm thầm bước vào lĩnh vực kỹ thuật điện và năng lượng, công việc vốn chỉ dành cho đàn ông. Bằng tay nghề, sự kiên trì và lòng dũng cảm, những thợ điện đặc biệt này đang làm thay đổi cách cộng đồng nhìn nhận vai trò của phụ nữ.

Friesen trải nghiệm tại hội chợ hướng nghiệp. Ảnh: THE GLOBE AND MAIL

Xu hướng chọn nghề mới tại Canada

Trước tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) và tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề, ngày càng nhiều học sinh Canada chuyển hướng sang các nghề kỹ thuật và thủ công thay vì công việc văn phòng.

Một siêu thị bán hàng tiêu chuẩn chất lượng tại Nhật Bản. Ảnh: NIKKEI

Phát triển hệ thống tiêu chuẩn toàn cầu

Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố Báo cáo Phát triển thế giới 2025, với chủ đề "Tiêu chuẩn cho phát triển", trong đó nhấn mạnh việc coi tiêu chuẩn là một phần trong chiến lược phát triển để các nước từng bước hướng tới sự thịnh vượng.

GST được áp đối với hầu hết hàng hóa và dịch vụ tại Ấn Độ. Ảnh: GETTY IMAGES

Cải cách thuế tiêu dùng ở Ấn Độ

Chính phủ Ấn Độ chính thức áp dụng Thuế Hàng hóa và Dịch vụ (GST) phiên bản mới, được gọi là GST 2.0, từ tháng 9 vừa qua. Giới chức kỳ vọng đây sẽ là một trong những bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách tài khóa của quốc gia đông dân nhất thế giới.

Rừng siêu cây thuộc hệ sinh thái của GBB.

Bên dưới mái vòm khu vườn được check-in nhiều nhất thế giới

David, kỹ sư của Tập đoàn EcoWise khi dẫn chúng tôi đi tham quan Trung tâm năng lượng tái tạo của khu phức hợp Gardens by the Bay (Singapore) có nói rằng: “Mỗi năm Singapore có 500.000 tấn chất thải từ gỗ và cây cảnh. Chúng tôi chuyển những chất thải đó thành năng lượng”.

Trận lũ tháng 5 để lại hậu quả nặng nề. Ảnh: THE GUARDIAN

Người dân Til trước lựa chọn khó khăn

Giữa thung lũng Limi thuộc dãy Himalaya hùng vĩ tại Nepal, người dân làng Til đang đối mặt quyết định khó khăn nhất, đó là phải rời bỏ quê hương. Sau nhiều thảm họa thiên nhiên liên tiếp, tương lai của cộng đồng nhỏ bé này trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết.