Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, hàng loạt giải pháp quyết liệt đã và đang được thành phố triển khai thời gian qua đã từng bước tháo gỡ các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn lực cho phát triển.
Hàng trăm công trình hồi sinh
Một trong những dự án tiêu biểu cho quá trình tháo gỡ điểm nghẽn là dự án giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có xét đến biến đổi khí hậu. Dự án do Tập đoàn Trung Nam là chủ đầu tư được khởi công từ năm 2016 theo hình thức BT (xây dựng-chuyển giao) với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng.
Đến tháng 11/2020, khối lượng thi công đạt hơn 90% nhưng phải tạm dừng do vướng mắc pháp lý, đặc biệt liên quan thủ tục thanh toán bằng quỹ đất cho nhà đầu tư. Việc đình trệ kéo dài khiến nhiều hạng mục dang dở, trong khi tình trạng ngập do triều tiếp tục gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân khu vực trung tâm và phía nam thành phố.
Sau rất nhiều nỗ lực của các bên, đến tháng 7/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 212/NQ-CP, dự án đã hồi sinh và đã có những chuyển động rất tích cực từ năm 2026. Đến đầu tháng 5/2026, toàn bộ các hạng mục trọng điểm đã được triển khai trở lại. Các cống Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô... đều đạt tiến độ hơn 90%. Riêng cống Bến Nghé đạt khoảng 99% khối lượng và đã vận hành thử từ đầu tháng 2/2026.
Tương tự, dự án Công viên số 1 Lý Thái Tổ cũng được tháo gỡ các vướng mắc kéo dài. Khu đất rộng hơn 4,4 ha tại số 1 Lý Thái Tổ (Quận 5 cũ) trước đây là Nhà khách Chính phủ do Bộ Ngoại giao quản lý. Sau nhiều năm bỏ trống, khu đất được bàn giao lại cho thành phố để xây dựng công viên công cộng, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công, tạo thêm không gian xanh, phục vụ chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Gỡ điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực
Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô quản lý đô thị, hạ tầng và quỹ đất tăng mạnh. Điều này cũng kéo theo áp lực giải quyết hàng loạt dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm do vướng mắc pháp lý, thủ tục đầu tư, đất đai và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.
Ủy ban nhân dân thành phố đã thành lập Tổ công tác đặc biệt do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Được làm tổ trưởng nhằm kịp thời chỉ đạo các sở, ban, ngành triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các dự án, công trình tồn đọng, dừng thi công hoặc sử dụng chưa hiệu quả.
Theo Kế hoạch số 34/KH-UBND, ngày 7/8/2025, sau khi rà soát toàn diện, thành phố xác định có tổng cộng 838 công trình, dự án và khu đất tồn đọng, vướng mắc cần xử lý.
Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết: Đến nay, thành phố đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với toàn bộ 838 dự án thuộc diện xử lý theo Công điện số 112/CĐ-TTg, đạt tỷ lệ 100%. Toàn bộ các dự án có tổng mức đầu tư lên tới hơn 206.000 tỷ đồng (diện tích hơn 17.000 ha).
Trong số này, 417 dự án đã tháo gỡ xong vướng mắc; 393 dự án căn bản tháo gỡ xong; 28 dự án đã có chỉ đạo, định hướng và đang tiếp tục xử lý. Kết quả này giúp hàng loạt nguồn lực bị đóng băng nhiều năm được đưa trở lại nền kinh tế, góp phần tăng nguồn thu ngân sách, cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế-xã hội.
Quan trọng hơn, việc tháo gỡ các dự án còn tạo hiệu ứng tích cực đối với các nhà đầu tư, củng cố niềm tin của thị trường đối với môi trường đầu tư của thành phố. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố nhấn mạnh: Những chuyển động tích cực này là nhờ chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, bộ, ngành, nhất là việc phân công rõ trách nhiệm cho từng lãnh đạo thành phố, sở, ngành.
Dù vậy, thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận quá trình tháo gỡ các dự án tồn đọng vẫn còn nhiều khó khăn cả khách quan lẫn chủ quan. Bên cạnh trách nhiệm của chính quyền địa phương trong một số giai đoạn, khiến tiến độ xử lý chưa đạt yêu cầu thì những hạn chế khi hệ thống pháp luật thay đổi liên tục, thiếu đồng bộ giữa các quy định về đất đai, đầu tư, xây dựng; vấn đề định giá đất;... cũng tác động rất lớn đến quá trình giải quyết, tạo áp lực rất lớn cho các cơ quan chuyên môn.
Từ thực tiễn đó, thành phố kiến nghị Chính phủ tiếp tục ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng; tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương xử lý các vấn đề đặc thù; cho phép thành phố chủ động rà soát, kiểm tra và đề xuất phương án xử lý các cơ sở nhà đất do cơ quan Trung ương quản lý nhưng sử dụng không hiệu quả hoặc bỏ trống kéo dài.
Hiện trên địa bàn vẫn còn khoảng hơn 2.000 mặt bằng, cơ sở nhà đất thuộc các tổng công ty, tập đoàn nhà nước và cơ quan Trung ương quản lý chưa được khai thác hiệu quả.
