Trong đó, quỹ nhà tái định cư “khổng lồ” lên đến hàng nghìn căn hộ một thời gian dài lãng phí do chưa có phương án bố trí sử dụng, cần sớm có giải pháp xử lý tránh tình trạng xuống cấp nghiêm trọng.
Hàng nghìn căn hộ tiếp tục xuống cấp
Các căn hộ này nằm trong chương trình 12.500 căn hộ phục vụ tái định cư thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm đưa vào sử dụng cách đây hơn 10 năm (từ 2015), có quy mô 38,4 ha. Tuy nhiên, do phần lớn người dân bị ảnh hưởng bởi dự án nhận tiền tự lo nơi ở mới nên hầu hết căn hộ đều bỏ trống, không đưa vào khai thác sử dụng.
Ghi nhận thực tế, hầu hết các khối nhà từ lốc R1 đến R5 của chung cư đều bị hư hỏng, sau nhiều năm bỏ hoang nên chất lượng căn hộ xuống cấp không còn sử dụng được. Trong đó, cầu thang và các lối thoát hiểm ở năm lốc chung cư đều hoen gỉ, bung gạch; hạ tầng kỹ thuật như hệ thống thoát nước, phòng cháy chữa cháy và các công trình phụ trợ khác đều bị hư hỏng... Điều đáng nói là khu vực này không có bảo vệ cũng không có bộ phận duy tu, cải tạo nên nhìn bên ngoài như một khu chung cư bỏ hoang. Ông Thái Năng, ngụ phường An Khánh, sinh sống gần đó lắc đầu nói: “Tôi sống trên đường Lương Định Của, thi thoảng vào đây đi bộ nhìn hàng nghìn căn hộ bỏ hoang thấy xót quá. Do đó thành phố cần sửa sang để đấu giá hoặc bố trí làm nhà ở xã hội, nếu để mãi như vậy xem như tiền của Nhà nước bỏ vào đây như gió vào nhà trống”.
Theo phương án được công bố vào tháng 3 năm nay, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ chia 3.790 căn hộ tái định cư thành hai khối để đấu giá, gồm 2.220 căn tại các lốc R1, R2, R3 và 1.570 căn tại các lốc R4, R5. Toàn bộ số căn hộ này sẽ được bán với mục đích sử dụng làm nhà ở thương mại nhằm tạo sự hấp dẫn cho các nhà đầu tư, đồng thời khai thác tối đa hiệu quả sử dụng đất và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. Trong đó, Ủy ban nhân dân phường An Khánh được thành phố giao hoàn tất việc thẩm định và phê duyệt điều chỉnh quy hoạch khu vực này theo hướng tối ưu chỉ tiêu kiến trúc và nâng hiệu quả sử dụng đất. Thành phố yêu cầu các cơ quan chức năng như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính tổ chức lựa chọn đơn vị thẩm định giá để xác định giá khởi điểm, đồng thời thực hiện quy trình để sớm tổ chức đấu giá tài sản trong quý III/2026.
Đấu giá hay chuyển qua nhà ở xã hội?
Các chuyên gia tài chính nhận định, so với các lần trước, lần này Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt chủ trương chuyển sang mô hình nhà ở thương mại đối với 3.790 căn hộ tái định cư kỳ vọng thu hút thêm nhiều doanh nghiệp, đơn vị tham gia đấu giá. Đây cũng là yếu tố giúp các đơn vị đấu giá gia tăng nguồn thu từ việc mở rộng phương thức và loại hình căn hộ sau khi chuyển đổi công năng. Thông tin về công tác đề xuất điều chỉnh quy hoạch, Ủy ban nhân dân phường An Khánh cho hay, đơn vị đã lấy ý kiến người dân để điều chỉnh quy hoạch phân khu số 1 tại dự án tái định cư 38,4 ha theo hướng nâng chiều cao tối đa lên 45 tầng. Hệ số sử dụng đất ở tăng từ 5-6 lần lên 10 lần nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở thương mại và thu hút nhà đầu tư tham gia đấu giá.
Theo Luật sư Lê Mai Anh, Công ty Luật TNHH Khuê Anh, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh: Đưa 3.790 căn hộ Thủ Thiêm vào đấu giá là chủ trương hoàn toàn đúng đắn nhằm khơi thông nguồn lực đất đai và giảm gánh nặng cho ngân sách. Trong đó, việc chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý và định giá sát thực tế sẽ là chìa khóa tháo gỡ “nút thắt” của quỹ nhà để trống kéo dài hơn 10 năm qua. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tham gia đấu giá, Hội đồng đấu giá cần minh bạch hóa hồ sơ kiểm định chất lượng vì công trình đã giảm chất lượng không ít, giúp nhà đầu tư tự tin tính toán bài toán tài chính. Bên cạnh đó, thành phố nên có phương án dự phòng như bán lẻ hoặc bán theo lốc (200 - 300 căn/lốc), hoặc giao cho một tổng công ty nhà ở của Nhà nước đứng ra cải tạo và bán lẻ cho người dân có nhu cầu thật.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng thành phố có nên tiếp tục xem 3.790 căn hộ là tài sản công để bán đấu giá, hay cần thấy đây là một nguồn lực phát triển đô thị có thể được khai thác linh hoạt theo nhiều mục tiêu khác nhau, kể cả tiếp tục bố trí tái định cư. Ông Võ Trung Trực, nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận, trường hợp 3.790 căn hộ tại Thủ Thiêm nếu được chuyển sang làm nhà ở xã hội và phục vụ tái định cư cho một số dự án tại các địa phương không còn quỹ nhà tái định cư là hết sức đúng đắn, phù hợp thực tiễn của thành phố. Như vậy thành phố vừa có ngay quỹ nhà ở xã hội để chăm lo an sinh, vừa đạt được chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội mà Chính phủ đã giao.
Cùng với công tác lên kế hoạch tổ chức đấu giá số căn hộ tái định cư nêu trên, mới đây Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt phương án đấu giá quyền sử dụng đất đối với ba lô (1.K1.5.DV, 1.K3.1.OD và 1.K3.3.HH) tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Các lô đất này được quy hoạch có công năng nhà ở và dịch vụ có chiều cao tối đa là 20 tầng, thấp nhất là 10 tầng. Tính từ đầu năm đến nay, thành phố đã ban hành kế hoạch đấu giá tám lô đất đã hoàn thiện hạ tầng, nằm ở vị trí đắc địa.
Tại cuộc họp về nhiệm vụ thu ngân sách và các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gần đây, ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính nhấn mạnh, thành phố đang đẩy nhanh các thủ tục để khai thác nguồn lực từ đất đai, trong đó có tám lô đất tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm được đưa ra đấu giá kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn thu lớn. Ủy ban nhân dân thành phố cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phát triển Quỹ đất thành phố cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức các bước tiếp theo theo quy định pháp luật, qua đó đẩy nhanh tiến độ tổ chức đấu giá, dự kiến trong tháng 9 tới.
