Một khoảng trống trong trường học
Trong nhiều năm, sơ cấp cứu vẫn là khoảng trống trong trường học. Học sinh có thể thuộc lòng những định luật vật lý, giải thành thạo nhiều dạng toán, nhưng khi bạn ngã quỵ ngay trong sân trường lại loay hoay không biết phải làm gì. Những tiết học kỹ năng sống thường chỉ dừng ở tranh vẽ và lời giảng, thời lượng thực hành thì quá ít ỏi. Đây không phải chuyện cá biệt, mà là thực trạng chung: kỹ năng cứu người chưa bao giờ được đặt ngang hàng với các môn học chính khóa.
Năm học này, khoảng trống ấy đã phần nào được lấp đầy bằng một trải nghiệm mới. Tại Khu đô thị An Lạc Symphony, học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở Đoàn Thị Điểm Symphony lần đầu tiên được thực hành trên thiết bị hồi sinh tim phổi tự động (eCPR).
Không còn cảnh thầy cô đứng giảng, trò nghe rồi tưởng tượng, các em đặt tay trực tiếp lên hình nhân mô phỏng. Mỗi nhịp ép tim lập tức được phản hồi: quá nông, quá nhanh hay chưa đủ lực. Sai số hiện rõ trên màn hình, bàn tay buộc phải điều chỉnh. Từ bối rối ban đầu, chỉ sau vài lần thử, gương mặt học trò đã ánh lên sự tự tin.
“eCPR là minh chứng công nghệ có thể đồng hành cùng giáo dục. Nó giúp học sinh hình thành kỹ năng chuẩn xác, đồng thời giảm tải cho giáo viên khi giảng dạy kỹ năng vốn đòi hỏi tính chuyên môn cao”, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Công, Giám đốc Wellbeing, chia sẻ.
Từ góc nhìn nhà trường, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản trị nhà trường nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn coi trọng việc dạy chữ đi đôi với dạy kỹ năng sống. Việc đưa eCPR vào giảng dạy không chỉ làm mới phương pháp, mà còn tối ưu nguồn lực, để học sinh học trực quan, hiệu quả và an toàn hơn”.
Một tiết học ngắn ngủi, nhưng hiệu ứng để lại thì dài lâu: học trò không chỉ biết cách cứu người, mà còn được rèn sự bình tĩnh, tự tin khi đối diện với tình huống khẩn cấp. Đó là minh chứng rõ ràng rằng, khi công nghệ bước vào lớp học, tri thức không dừng lại ở trang sách, mà trở thành hành động thiết thực, chạm tới sự sống con người.
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều quốc gia đã đưa sơ cấp cứu vào danh mục bắt buộc trong giáo dục phổ thông. Tại Pháp, từ năm 2016, tất cả học sinh tiểu học và trung học cơ sở đều được huấn luyện kỹ năng hồi sinh tim phổi. Nhật Bản cũng quy định, trước khi tốt nghiệp, học sinh phải hoàn thành ít nhất một khóa tập huấn sơ cấp cứu. Ở những quốc gia này, trẻ em không chỉ quen cầm bút, mà còn được rèn luyện để níu giữ nhịp thở cho người khác.
Việt Nam chưa có quy định bắt buộc như vậy, nhưng tinh thần trang bị kỹ năng ứng phó cơ bản đã được khẳng định trong Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021–2030 (Quyết định 1248/QĐ-TTg). Văn bản này đặt mục tiêu rõ ràng: đến năm 2030, 100% nhân viên y tế trường học và y tế cơ sở phải biết kỹ thuật sơ cấp cứu cho trẻ em.
Đặc biệt, Nghị quyết 71-NQ/TW (tháng 8/2025) của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh: phát triển giáo dục phổ thông và nghề nghiệp phải gắn với kỹ năng sống, kỹ năng ứng phó thực tiễn. Những định hướng ấy cho thấy nền giáo dục Việt Nam đang chuyển động đúng hướng, từng bước tiến gần hơn với chuẩn mực quốc tế.
Song để biến định hướng thành hiện thực, không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Điều kiện tiên quyết là trang bị thiết bị và công nghệ hỗ trợ, như eCPR, để việc học trở nên trực quan, chính xác và hấp dẫn. Kèm theo đó là đội ngũ giáo viên – những người không chỉ nắm vững kỹ năng mà còn được huấn luyện để truyền đạt đúng chuẩn.
Trên hết, cần chính sách khuyến khích và nguồn lực tài chính đủ mạnh để nhân rộng mô hình, từ vài ngôi trường tiên phong thành mạng lưới phổ biến trong hệ thống công lập. Bằng không, khoảng trống trong lớp học vẫn sẽ còn đó, và những bài học từ thế giới chỉ dừng lại ở tham khảo.
Trách nhiệm của xã hội
Điều đáng chú ý là khi học sinh đã được huấn luyện, kỹ năng ấy không dừng lại trong phạm vi lớp học. Các em có thể mang về nhà, chia sẻ cho cha mẹ, anh chị, bạn bè, tạo thành vòng lan tỏa tự nhiên trong cộng đồng. Hiệu trưởng Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm Đặng Hải Yến khẳng định: “Ứng dụng công nghệ trong dạy kỹ năng là xu hướng tất yếu. Học sinh tự tin xử lý tình huống, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, văn minh”.
Thông điệp này cũng hoàn toàn trùng khớp với tinh thần của Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) trong Ngày Sơ cấp cứu thế giới năm nay: sơ cấp cứu không phải đặc quyền của nhân viên y tế, mà là trách nhiệm của mỗi công dân.
Mỗi tiết học như ở Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm là một bước đi nhỏ, nhưng chính từ những bước đi ấy, chúng ta có thể hình thành một thế hệ biết giữ bình tĩnh, biết hành động và biết sẻ chia sự sống.
