Ngày 4/11 vừa qua, ông Zohran Mamdani (34 tuổi) trở thành tâm điểm chính trị nước Mỹ khi giành chiến thắng thuyết phục trước cựu Thống đốc Andrew Cuomo và ứng cử viên Cộng hòa Curtis Sliwa trong cuộc bầu cử thị trưởng New York. Theo CNN, ông Mamdani giành 48% số phiếu bầu trong một kỳ bầu cử có tỷ lệ cử tri đi bầu cao kỷ lục. Với chiến thắng này, ông Mamdani trở thành Thị trưởng trẻ nhất của New York kể từ cuối thế kỷ 19, đồng thời là người theo đạo Hồi đầu tiên nắm giữ vị trí này.
Sinh ra tại Uganda trong gia đình trí thức gốc Ấn Độ, ông cùng gia đình chuyển đến New York định cư từ năm bảy tuổi. Ông tốt nghiệp Trường đại học Bowdoin với bằng cử nhân về “lịch sử châu Phi”, sau đó hoạt động như một nhà tổ chức cộng đồng, hỗ trợ công nhân nhập cư trong các cuộc đình công tại các nhà máy may mặc ở quận Queens. Sự nghiệp chính trị của ông bắt đầu năm 2020, khi đắc cử nghị sĩ bang New York đại diện khu vực Astoria (Queens), khu vực đa dạng với cộng đồng Nam Á và Mỹ latin đông đúc.
Chiến thắng của ông Mamdani được cho là "kỳ tích" khi ông không nhận được hậu thuẫn mạnh từ các tổ chức đảng và nguồn lực tài chính hạn chế. Cú lội ngược dòng ngoạn mục của ông phản ánh nhu cầu thay đổi mạnh mẽ của một bộ phận cử tri New York, đặc biệt là giới trẻ, người nhập cư và tầng lớp lao động trước những bất bình đẳng và vấn đề phân biệt chủng tộc kéo dài nhiều thập kỷ. Phát biểu ý kiến sau khi giành chiến thắng, ông khẳng định: “Đây là đêm của sự thay đổi, không phải của sự thỏa hiệp”.
Trước đó, trong chiến dịch tranh cử, ông Mamdani đã nhiều lần nhấn mạnh rằng sự lãnh đạo không chỉ nằm ở việc điều hành một siêu đô thị mà còn là hành trình khẳng định quyền bình đẳng của mọi nhóm cộng đồng trong một thành phố được coi là biểu tượng của tự do và đa văn hóa. Bằng khẩu hiệu “New York cho mọi người”, ông cho rằng, thành phố thật sự vĩ đại là nơi không ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt những người từng chịu bất công vì gốc gác hay sắc tộc.
Tân Thị trưởng New York kiên định cải tổ an toàn cộng đồng theo hướng nhân văn hơn, với sáng kiến thành lập Sở An toàn cộng đồng, theo đó, cử nhân viên y tế về sức khỏe tâm thần thay cảnh sát tới một số cuộc gọi khẩn cấp. Điều này được ông coi là chìa khóa hạn chế xung đột sắc tộc trong thực thi pháp luật, vốn là bài toán nan giải của New York nhiều năm qua. Ông cũng đề xuất gói chính sách mở rộng phúc lợi xã hội, từ miễn phí xe bus công cộng, chăm sóc trẻ em phổ cập đến tăng lương tối thiểu lên 25 USD/giờ vào năm 2030. Các chương trình này hướng tới hỗ trợ người lao động, nhóm chiếm phần lớn cư dân thành phố nhưng lâu nay chịu sức ép từ chi phí sinh hoạt đắt đỏ và bất bình đẳng thu nhập tăng cao.
Đối với ông Mamdani, một New York công bằng hơn với cơ hội bình đẳng, phải bắt đầu từ việc thu hẹp khoảng cách giàu nghèo. Vì thế, đề xuất tăng thuế đánh vào nhóm giàu nhất và các tập đoàn lớn để tài trợ cho phúc lợi xã hội là bước đi ông cho rằng cần thiết để xây dựng “thành phố mà ai cũng sống được”.
Dù vậy, các kế hoạch của ông Mamdani cũng vấp phải sự nghi ngờ về tính khả thi, đặc biệt khi đi ngược lại chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước đó, trên mạng xã hội và trước công chúng, ông Trump cảnh báo rằng, nếu trở thành Thị trưởng New York, ông Mamdani sẽ phải đối mặt “những rắc rối chưa từng có trong lịch sử của một thành phố vĩ đại”. Ông Trump cũng đe dọa sẽ dừng hỗ trợ ngân sách liên bang, chỉ cấp tối thiểu theo quy định, cho New York. Theo báo cáo của Văn phòng Kiểm toán trưởng bang New York, chính phủ liên bang sẽ cấp 7,4 tỷ USD cho thành phố New York trong năm tài khóa 2026, tương đương khoảng 6,4% tổng chi tiêu của thành phố.
Dù còn nhiều thách thức đang chờ đợi tân Thị trưởng New York, song giới phân tích cho rằng, chiến thắng của ông đã gửi đi thông điệp về một nước Mỹ sẵn sàng lắng nghe những tiếng nói của những cộng đồng từng bên lề chính sách. Từ cậu bé nhập cư trở thành Thị trưởng một trong những thành phố quyền lực nhất thế giới, hành trình của ông Mamdani là minh chứng cho sức mạnh của sự đa dạng và khát vọng chống phân biệt chủng tộc trong nền dân chủ Mỹ.
