Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Viết theo cảm xúc từ trái tim kính yêu

Lớn lên giữa phố núi Buôn Ma Thuột, Nguyễn Văn Hạnh bén duyên với âm nhạc từ những ngày học trò. Những nốt nhạc trắng đen đầu tiên ông học từ GS, nhạc sĩ Nguyễn Đình Ba đã khởi đầu cho một hành trình âm nhạc trọn đời. Đến nay, Nguyễn Văn Hạnh đã có hơn 200 ca khúc đa dạng đề tài, nổi bật nhất là mảng âm nhạc viết về Tây Nguyên. Thời gian dài công tác tại Trung tâm Văn hóa tỉnh Đắk Lắk, ông đi nhiều, cảm nhận sâu sắc cuộc sống, con người, phong tục, tín ngưỡng và văn hóa.

Nhạc sĩ tâm sự: “Dòng nhạc cách mạng luôn ám ảnh tâm trí tôi. Những bài “Chiếc gậy Trường Sơn”, “Bác đang cùng chúng cháu hành quân”, “Cô gái Sài Gòn đi tải đạn”… với âm hưởng hào hùng thôi thúc tôi viết “30 năm đời ta có Đảng”, phổ thơ Tố Hữu, hay các ca khúc viết về Bác Hồ”. Nhìn quê hương đổi mới từng ngày, nhạc sĩ càng khao khát kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc và hướng đến lớp trẻ; hòa trộn dân ca Tây Nguyên với dân gian hiện đại để chạm đến trái tim người trẻ. Ca khúc “Âm vang hồn chiêng” là một trong những sáng tác tiêu biểu cho hướng đi ấy. Nhạc sĩ chia sẻ: “Phải mất hơn một năm để tìm ra những ca từ mới, để bài hát không đi theo lối mòn “rượu cần, nhà dài, già làng…” mà đi sâu vào giá trị thiêng liêng của chiêng trong đời sống tâm linh đồng bào Tây Nguyên. Tác phẩm này sau đó đã được Hội Nhạc sĩ Việt Nam trao giải thưởng.

142.jpg
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh nhận giải thưởng Chư Yang Sin tỉnh Đắk Lắk.

Viết về Đảng, về Bác, theo nhạc sĩ Hạnh: “Đã có những tác phẩm bất hủ của những cây đa, cây đề. Mình viết theo cảm xúc của trái tim yêu kính Bác”. Và ca khúc “Tây Nguyên ơn Bác đời đời” của ông đạt giải khuyến khích cuộc thi do Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh tổ chức là minh chứng cho những rung động mà người nghệ sĩ dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. "Từ Tây Nguyên xa rất xa/Dẫu chưa một lần về thăm Làng Sen quê Bác/Nhưng gương sen, lời Bác/Đã thấm tâm hồn người Tây Nguyên…".

Đáng nhớ nhất, ca khúc: “IPU 132”, sáng tác chào mừng Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 132 tại Hà Nội vào năm 2015. Ca khúc đã giúp nhạc sĩ giành giải B do Quốc hội và Hội Nhạc sĩ Việt Nam trao tặng. “Một giải thưởng khiến tôi lặng người và nhớ mãi”, nhạc sĩ xúc động chia sẻ.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh sống chân thành và giàu lòng nhân ái. Trong chuyến đi thực tế sáng tác tại xã Bình Hòa (Krông A Na), sau khi hoàn thành 3 ca khúc, chính quyền địa phương đề nghị thù lao, nhạc sĩ nhẹ nhàng đáp: “Các anh cho tôi xin tấn gạo để chia cho trại trẻ mồ côi”. Và nhạc sĩ đã mang gạo ủng hộ cho hai trung tâm bảo trợ xã hội của tỉnh và một ngôi chùa nuôi dạy các cháu cơ nhỡ ở Krông A Na.

Tây Nguyên cần trẻ hóa

Nhạc sĩ còn có ca khúc “Gọi em từ đại ngàn”, với mong muốn mảnh đất này trở lại như ngày xưa, rừng ở sát buôn làng, muông thú chiều chiều về uống nước, soi mình bên dòng suối. Hay: “Lửa đã đỏ. Rượu đã đầy. Người đã đông… xin Pô Khan cất lên lời Khan xưa. Lời Khan bay đi, đi tìm thần mặt trời. Lời Khan bay đi tìm a mí, a ma. Những dũng sĩ anh hùng giáo gươm ngất trời; vươn lên khát vọng, vươn tới những vì sao… Tôi ước mơ trở thành Pô Khan…”. (Xanh mãi lời Khan). Tác phẩm “Xanh mãi lời Khan” mất hơn một năm rưỡi để hoàn thiện và ngay khi ra đời đã được dàn dựng công phu, mang về giải A tại một hội diễn lớn.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh còn viết những ca khúc mang hơi thở sôi động, trẻ trung như “Tuyệt vời Tây Nguyên” hay “Chạm vào là Buôn Ma Thuột”…, như lời mời gọi bạn bè bốn phương về với đại ngàn. Với ông, Tây Nguyên không chỉ có huyền thoại mà còn cần trẻ hóa, tươi mới để hấp dẫn, để sống cùng thời đại. Ông bộc bạch: “Tôi còn một kho ca khúc viết về vật dụng đời thường của đồng bào. Từ chiếc bầu, cái gùi, ghế K Pan, nhà dài, thổ cẩm… Mỗi vật dụng là một câu chuyện văn hóa, một nét đẹp truyền thống được kể lại bằng âm nhạc. Thí dụ, ghế K Pan không chỉ là đồ vật mà còn là biểu tượng hòa giải trong văn hóa của người Ê Đê: Nhạc sĩ mong muốn những ca khúc này sớm được đưa vào học đường, đặc biệt ở các trường vùng đồng bào dân tộc thiểu số để thế hệ trẻ thêm hiểu và yêu di sản văn hóa của chính cộng đồng mình.

Ở tuổi 70, Nguyễn Văn Hạnh vẫn “trẻ” trên hành trình sáng tạo. Ông có thể viết cùng lúc hai ca khúc với hai phong cách khác nhau, một cách “tự thách thức mình” để duy trì sự sáng tạo. “Khi nhìn gương mới thấy mình già, nhưng khi ngồi viết thì không có tuổi”, ông cười.

Có thể bạn quan tâm

Cao Thanh Nam với bức tranh đang sáng tác.

Tranh của trưởng thôn

Ở nông thôn, trưởng thôn hẳn là nông dân, có khi là người thợ và cũng có lúc là chủ thầu xây dựng… Nhưng người làm nghề vẽ tranh thì có lẽ duy nhất là anh Cao Thanh Nam, trưởng thôn Liêm Hóa, xã Trung Hóa cũ, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.

Nhạc sĩ Trần Lệ Giang.

Âm nhạc là lời tri ân gửi về quê hương, nguồn cội

Như một sự trả nợ cho nỗi nhớ quê hương riêng mang, vài năm trở lại đây, nữ nhạc sĩ Trần Lệ Giang thường phát hành album nhạc mới vào những ngày đầu năm mới. Những ca khúc gửi gắm cả tâm hồn và trái tim người nghệ sĩ, mong mọi điều an lành đến với muôn nhà.

Tranh trong tập thơ "Sen".

Gần 80, “yêu như lửa đỏ”

Tuổi 78, nhà thơ Thế Hùng ra tập thơ “Sen” (NXB Mỹ thuật), chỉ để nói chuyện… yêu. Cuộc ra mắt diễn ra tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, sáng 29/12 giữa nhiều bạn văn nghệ sĩ thân mến ông.

Trao giải A của cuộc thi. Ảnh: ANH QUÂN

Hội thi thơ làng gợi cách hay cho cả nước

Cuộc thi hoàn toàn mang tính xã hội hóa, xuất phát từ một ngôi làng có truyền thống yêu thơ, làm thơ, góp phần khẳng định sức sống bền lâu của thơ ca, văn hóa. Cũng là gợi mở đặc sắc cho việc nuôi dưỡng tình yêu thơ ca trong đời sống đương đại.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

NXB Trẻ vừa phát hành truyện dài mới nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mang tên “Cô bé hàng xóm và bốn viên kẹo”. Chọn bối cảnh Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh những năm 1980, truyện kể về dân nhập cư, những người nghèo sống ở đô thị hoa lệ, về tình làng nghĩa xóm và bao điều đẹp đẽ giờ đây chỉ còn trong ký ức.

Không gian trong chiếc xe "Sách trên mây".

"Sách trên mây" - Nung nấu từ vấp ngã

“Người lái xe” như anh chỉ cần làm một sứ mệnh nhỏ là lái xe, đưa những quyển sách đến tay những người cần, gieo một hạt mầm nhỏ và đợi chờ ngày những hạt mầm đó sẽ trở nên xanh hơn...

Nhà thơ Kevin Bowen và nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai trong cuộc ra mắt tập thơ "Khúc hát thành Cổ Loa" của ông tại Việt Nam. Ảnh: QUANG HƯNG

Khôn nguôi những cuộc kiếm tìm

Chiến tranh ngày một lùi xa nhưng dư chấn của mất mát, hy sinh vẫn luôn day dứt, buốt đau trong tâm khảm những người ở lại, những người thuộc thế hệ sau.

Một góc phòng triển lãm.

Bước ngoặt mới của Đặng Tiến

Sau tám năm, họa sĩ Đặng Tiến trở lại với công chúng mỹ thuật bằng triển lãm cá nhân “Ngày tháng này”, đang diễn ra tại Art30 Gallery (30 Quang Trung, Hà Nội).

Một chuyến về nguồn Thanh Hóa của dòng họ Trịnh ở Đa Sỹ (Hà Đông, Hà Nội).

Tôn vinh các danh nhân họ Trịnh

Nhiều đóng góp của họ Trịnh Việt Nam nói chung, các bậc danh nhân, nhân sĩ họ Trịnh nói chung, đối với lịch sử đất nước, đã được điểm nhắc trong hội thảo khoa học “Họ Trịnh trong tiến trình lịch sử Việt Nam”.

KTS Vũ Hiệp cùng các đồng nghiệp trong cuộc ra mắt sách.

Gọi ra sự gần gũi giữa các ngành nghệ thuật

KTS, họa sĩ, tác giả Vũ Hiệp, giảng viên Trường đại học Giao thông vận tải, đã bắt đầu từ bản nhạc “Rhapsody trên chủ đề Paganini” để tìm kiếm mối liên quan giữa các ngành kiến trúc, điêu khắc, hội họa, văn học, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh và cho ra mắt cuốn sách “Tiếng dội của hình” (NXB Mỹ thuật).

Một cuốn Lịch có Kỷ lục số trang nhiều nhất (4.019 trang), nặng 8 kg, NXB Tri thức, 2019.

Háo danh, hư danh và đua kỷ lục

Những tưởng thói háo danh méo mó đã được Ngô Tất Tố cay đắng giễu cợt trong “Góc chiếu giữa đình” từ năm 1933 đã lùi xa trong ký ức. Nhưng đến đầu thế kỷ XXI nó lại “tái sinh” dưới các bản dạng mới, tinh vi và hào nhoáng hơn, như việc chạy đua “lập kỷ lục”.

Họa sĩ Bùi Lê Dũng bên tác phẩm của mình.

“Với tôi, Hà Nội là thưa vắng”

Tại Vân Art Gallery, 10-12 Yên Hoa (Hà Nội), bày 35 bức tranh sơn dầu và acrylic về phố Hà Nội và một số phong cảnh trung du, họa sĩ Bùi Lê Dũng đưa người xem về với sự tĩnh lặng để chiêm ngưỡng những khoảnh khắc bừng sáng của khung cảnh, của tâm hồn.

Các em học sinh giao lưu chia sẻ cảm xúc sau khi đọc tác phẩm của nhà văn Đoàn Giỏi.

Kể thêm nét mới về nhà văn “Đất rừng phương Nam”

Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh vừa kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà văn Đoàn Giỏi (1925-2025), cùng nhìn lại hành trình sáng tác độc đáo và những đóng góp của ông cho nền văn học Việt Nam hiện đại. Những tác phẩm tiêu biểu của ông được ví như bản đồ di sản, hiện rõ phong vị đất và người Nam Bộ.

Món cá suối được ướp và nướng bằng phương thức truyền thống của người Cơ Ho.

Quà của núi rừng

Mỗi lần được nhận những món quà đơn sơ, dung dị của bạn bè dân tộc thiểu số, lòng tôi lại xúc động khó tả. Quà của bạn là quà của núi, của rừng, bạn chọn từ trên rẫy, dưới suối; những thức quà thấm nắng, ngấm gió của đại ngàn thân thương.

Tôi neo âm nhạc vào niềm tin, không phải vào khổ đau

Tôi neo âm nhạc vào niềm tin, không phải vào khổ đau

Trong hành trình âm nhạc, nhạc sĩ Đỗ Bảo (trong ảnh) không chỉ soi chiếu cảm xúc của mình mà còn mở ra một thế giới thấm đẫm những suy tưởng về hạnh phúc, khổ đau, ánh sáng và bóng tối. Nhạc sĩ chia sẻ với Thời Nay sự tĩnh tại - một vẻ đẹp âm thầm nhưng lay động sâu xa.

Vẽ để níu thanh xuân đang trôi

Vẽ để níu thanh xuân đang trôi

Vẽ bằng ký ức, hoài niệm và cả nỗi sợ thanh xuân dần trôi, họa sĩ Trần Cường (Kuolg Trần, ảnh) sẽ mang đến không gian triển lãm “Bay - Lạc giữa thanh xuân” (diễn ra từ ngày 22 - 30/9 tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền, Hoàn Kiếm, Hà Nội) một thế giới vừa phảng phất nuối tiếc vừa rực rỡ khát khao.

Thầy Chư tận tình hướng dẫn học viên viết chữ Nôm Dao.

Từ “cấp bản”, cần làm ở cấp tỉnh để giữ chữ Nôm Dao

Tại Bản Cuôn (xã Chợ Đồn, Thái Nguyên), chữ Nôm Dao không chỉ hiện hữu trong những cuốn sách cũ hay các nghi lễ truyền thống, mà đang được truyền dạy lại cho thế hệ trẻ. Cộng đồng người Dao nơi đây coi việc giữ chữ cũng chính là giữ lấy cội nguồn văn hóa của mình.

Bốn nữ nhà văn gặp nhau và chụp ảnh ở Đà Nẵng sau ngày giải phóng miền nam. Hàng trên từ trái qua: Vũ Thị Hồng, Bùi Thị Chiến; hàng dưới từ trái qua: Hà Phương, Trần Thị Thắng. Ảnh tư liệu phục chế mầu

Ngời sáng những dịu dàng qua bom đạn

Tập văn xuôi, thơ “Hoa hồng trong lửa” (NXB Hội nhà văn) của bốn cô gái mới đôi mươi, ngoài đôi mươi năm ấy, sẽ kể những điều có thể coi như đại diện cho thế hệ nữ sinh viên trong số hơn 10 nghìn sinh viên lên đường nhập ngũ từ năm 1970 đến 1972.

“Bản sắc cá nhân chính là nhịp điệu riêng”

“Bản sắc cá nhân chính là nhịp điệu riêng”

Từ những bức tranh phố đậm chất hoài niệm, họa sĩ Phạm Hà Duy Khánh (trong ảnh) trở lại với triển lãm “Lát Phố” (từ ngày 22 đến 31/8 tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền, Hà Nội) - một cuộc đối thoại nghệ thuật thầm lặng, day dứt.

Trần Nhật Minh (ngoài cùng bên trái) cùng các đồng nghiệp đọc thơ trên Sân thơ Trẻ - Ngày thơ Việt Nam 2019. Ảnh: THÀNH DUY

Cùng ở lại với mùa xuân

Những khúc hát, những cánh đồng, những mùa xuân, buổi mai tinh khôi và cuộc đời lấp lánh… còn ở lại trong tập thơ mới của nhà báo, thi sĩ Khánh Văn Trần Nhật Minh (1981-2024).

Ông Pả La Ham (ngồi giữa) tham gia hoạt động văn hóa ở địa phương.

Dệt âm thanh tình yêu

Ông Pả La Ham (tên khai sinh là Hồ Văn Dương) là người dân tộc Vân Kiều ở thôn R’Lây, xã Đakrông (tỉnh Quảng Trị). Sinh ra và lớn lên ở ngôi làng nhỏ giữa núi rừng Trường Sơn, cả cuộc đời mình, ông để dành thực hiện ước nguyện dệt âm thanh tình yêu.

Đạo diễn Nguyễn Thành Paven trong một lần tác nghiệp.

Hãy chạm tim mình vào “kho báu xanh”

Đạo diễn, nhà làm phim trẻ Nguyễn Thành Paven là một trong ít những nhà làm phim trẻ thế hệ 9X làm việc quên thời gian và có thể vượt núi băng rừng hàng tuần để ghi lại bằng được những khoảnh khắc vàng của “kho báu xanh”.

“Vào chùa”, Acrylic, 120x80cm.

Lời Kinh Bắc của họa sĩ Đỗ Bảng

“Xẩm Chợ” triển lãm tranh lần thứ hai của họa sĩ Đỗ Bảng (Đỗ Hữu Bảng), vừa diễn ra tại triển lãm 16 Ngô Quyền, Hà Nội. 24 tác phẩm tại đây mang dấu ấn sâu sắc trong hành trình sáng tác hơn ba thập kỷ vừa qua, đa sắc màu và lộng lẫy ánh sáng văn hóa vùng Kinh Bắc.

Bia di tích tại Đền thờ Tham tán Lê Đình Dật.

Giữ lấy Căn cứ kháng chiến Đầm Đen

Đáp lại lời hiệu triệu của Vua Hàm Nghi với ngọn cờ Cần Vương, Tham tán Lê Đình Dật đã về quê hương trung du, dấy binh tụ nghĩa, lập căn cứ nơi núi rừng, vượt sông Hồng, sông Lô, tổ chức các cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp.

Tác giả Giai Du nhận giải cao nhất Giải thưởng văn học Kim Đồng lần thứ nhất.

“Thế giới thẩm mỹ trẻ em là vùng đất không dễ chinh phục”

Vượt qua hơn 600 tác phẩm từ khắp các tỉnh, thành phố và nhiều quốc gia, Giai Du - cây bút trẻ 24 tuổi - đã xuất sắc giành Giải nhất tại Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất với bản thảo tập truyện dài “Nên làm gì khi trời nổi gió”. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện cùng tác giả trẻ về cảm hứng tuổi thơ chưa bao giờ vơi cạn.