Bà Nguyễn Kim Oanh, phường Vĩnh Hội, là giáo viên đã nghỉ hưu. Bà sinh ra và lớn lên trong một gia đình đông anh em, cuộc sống gia đình khó khăn với đồng lương ít ỏi của cha và sự tảo tần của mẹ để nuôi dạy bảy anh em đều tốt nghiệp đại học, cao đẳng, đi làm và trưởng thành. Điều này tưởng chừng đơn giản, nhưng vào những năm 70, 80 của thế kỷ trước lại là một điều khó khăn, khi đó, mọi điều kiện học tập đều thiếu thốn. Chồng bà là một kỹ sư điện tử, xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo nhưng tất cả con cái gia đình bên chồng đều được học hành tử tế. Chính ảnh hưởng sâu sắc từ hai phía gia đình nội-ngoại đã hình thành nên giá trị cốt lõi của gia đình bà “sống tử tế, học tập suốt đời”. “Hai con tôi lần lượt ra đời, lập gia đình. Trong quá trình học tập, các con tôi học bằng tinh thần tự giác và yêu thương. Học để phát triển bản thân, làm chủ tri thức và công nghệ. Học không chỉ là tri thức mà là cách sống-sống có ích, sống yêu thương, sống trung thực và biết chia sẻ để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. Hiện nay, các con của tôi đều đã tốt nghiệp đại học và có việc làm ổn định”, bà Oanh chia sẻ.
Sau khi nghỉ hưu, bà Oanh tham gia làm công tác khuyến học. Với sự nỗ lực của bà, hằng năm, chỉ tiêu xây dựng các mô hình “gia đình, dòng học, cộng đồng, đơn vị, công dân học tập” trên địa bàn phường đạt hiệu quả cao. Theo bà, trong thời đại số, khái niệm “gia đình học tập” ngày càng trở nên quan trọng. Sự phát triển của công nghệ thông tin và internet đã mở ra nhiều cơ hội học tập cho mọi lứa tuổi. Không chỉ trẻ em mà cả cha mẹ và ông bà cũng có thể tiếp cận tri thức thông qua các nền tảng trực tuyến, sách điện tử, và khóa học từ xa. Gia đình học tập không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ con cái học hành mà còn là nơi mọi thành viên cùng nhau trao đổi kiến thức, phát triển kỹ năng và áp dụng vào đời sống. “Với tôi, gia đình học tập không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà là hành trình sống động, xuyên suốt qua nhiều thế hệ, từ ông bà, cha mẹ đến chính tôi và các con”, bà Oanh cho biết.
Được xem là một trong những địa phương có nền giáo dục hàng đầu cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh là nơi “tiên phong” trong đề xuất các mô hình học tập đổi mới, hiện đại gắn với yêu cầu phát triển đô thị thông minh, hội nhập quốc tế. Thành phố đã triển khai hiệu quả việc xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời. Cụ thể, triển khai chương trình “Mỗi người dân là một học sinh, mỗi gia đình là một lớp học”; phong trào “Gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập” tại các phường, xã, thu hút hơn 80% số hộ dân tham gia; chương trình “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị giai đoạn 2021-2030”...
Các phường, xã trên địa bàn thành phố đều có trung tâm học tập cộng đồng và đều xếp loại khá tốt. Các trung tâm học tập cộng đồng đã tổ chức nhiều hoạt động hiệu quả, tổ chức các lớp bồi dưỡng cho nhân dân, tạo điều kiện để người dân được tham gia học tập, nâng cao dân trí, hiểu biết pháp luật, các lớp kỹ năng, năng khiếu. Ngoài ra, trung tâm học tập cộng đồng còn phối hợp trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên mở các lớp phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, các khóa dạy nghề sơ cấp như dạy nấu ăn, làm bánh, cắm hoa, chăm sóc cây kiểng... Thành lập các “điểm học tập số” trong khu dân cư, thư viện công cộng, nhà văn hóa, trường học mở. Tổ chức các chương trình học linh hoạt, ngắn hạn, dễ tiếp cận, phù hợp người dân ở mọi độ tuổi và điều kiện công việc. Trong năm học 2024-2025, các trường trung học phổ thông đã liên kết, hỗ trợ các trung tâm học tập cộng đồng trong triển khai các hoạt động giáo dục trên địa bàn như xây dựng kho học liệu số, ứng dụng công nghệ thông tin.
Thành phố phát huy vai trò của công nghệ thông tin trong việc xây dựng hệ sinh thái học tập mở, đa dạng, linh hoạt, có thể truy cập mọi lúc mọi nơi nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận kiến thức của người dân; tăng cường khả năng tương tác và hỗ trợ giữa người học và giáo viên, nâng cao chất lượng đào tạo và đa dạng hóa hình thức học tập. Đồng thời, các đơn vị, cơ sở giáo dục, trung tâm học tập cộng đồng rất quan tâm và triển khai đào tạo kỹ năng số, trang bị kiến thức, kỹ năng bảo đảm người dân có kỹ năng số cơ bản, giúp người dân hòa nhập và phát triển trong kỷ nguyên số, khai thác và sử dụng thiết bị số, học liệu số.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Bước vào thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật,… tri thức và công nghệ đã trở thành động lực then chốt cho sự phát triển. Để không bị tụt hậu và để góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành “Thành phố học tập toàn cầu”, nơi tri thức-công nghệ-sáng tạo gắn liền với mọi hoạt động của đời sống thì mỗi người dân phải tích cực tự học tập, học suốt đời, xem chuyển đổi số trong học tập và lao động là nhiệm vụ cấp thiết. Mỗi gia đình, mỗi dòng họ phát huy truyền thống hiếu học, nêu gương cho thế hệ trẻ. Mỗi công dân thành phố hãy xây dựng ý thức tự học, học nữa, học mãi để phát triển bản thân, làm chủ công nghệ và tri thức, đóng góp vào sự phát triển chung.
