Bên cạnh cơ chế, chính sách ngày càng cởi mở, “cái bắt tay” bền vững hơn giữa ba bên Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp sẽ tạo thêm lực đẩy cho quá trình đổi mới, phát triển sản xuất công nghiệp của thành phố.
Từ năm 2014, Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập Phòng Quan hệ doanh nghiệp, tạo đầu mối kết nối với nhiều đơn vị thuộc các lĩnh vực liên quan. Tính đến nay, trường đã có quan hệ hợp tác với hơn 1.600 doanh nghiệp, trong đó thực hiện ký kết hợp tác chiến lược với hàng trăm đối tác lớn trong và ngoài nước. Trường cũng thành lập Hội đồng doanh nghiệp tư vấn tại các khoa chuyên môn. Các hội đồng này tham gia trực tiếp vào quá trình đồng thiết kế, góp ý phản biện, giúp chương trình đào tạo luôn gắn sát với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.
Không chỉ dừng lại ở các chương trình tham quan, thực tập, tuyển dụng hay những buổi báo cáo chuyên đề và định hướng nghề nghiệp thường xuyên, trường còn đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp thông qua nhiều hoạt động mang tính kết nối cao như hợp tác đào tạo chuyên môn, nghiên cứu khoa học, tham gia các hội đồng tư vấn chuyên môn, mời chuyên gia từ doanh nghiệp tham gia giảng dạy… Thời gian qua, trường đã triển khai mô hình “Học theo dự án”, đầu tư nhiều hơn cho việc thực hành, cọ xát thực tế của sinh viên tại doanh nghiệp. Đồng thời có hẳn “Không gian sáng tạo” tạo điều kiện thuận lợi cho người học tham gia các hoạt động trải nghiệm, thực hành. Chú trọng hỗ trợ các nhóm nghiên cứu trọng điểm của giảng viên, tập trung nguồn lực giải quyết những bài toán thực tiễn cho doanh nghiệp. Trường còn có Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ chuyên hỗ trợ các dự án tiềm năng. Đặc biệt, giai đoạn 2019-2025, trường tiếp nhận tài trợ trang thiết bị, phòng thí nghiệm trị giá hơn 156 tỷ đồng từ các doanh nghiệp, tập đoàn lớn, góp phần nâng cao năng lực đào tạo và nghiên cứu của giảng viên, sinh viên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Châu Đình Thành, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho rằng: Mô hình “ba nhà” đã mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các bên. Tuy nhiên, để phát huy tối đa thế mạnh vẫn cần thêm nhiều giải pháp thiết thực hơn. Trong đó, Nhà nước cần khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt là nghị định về hợp tác "ba nhà" trong nghiên cứu và phát triển. Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi cụ thể về thuế và quỹ đồng tài trợ để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Đồng thời, cần có hướng dẫn rõ ràng cho mô hình doanh nghiệp khởi nguồn và cơ chế chuyển giao kết quả nghiên cứu có lợi nhuận, bảo đảm hài hòa lợi ích các bên.
Ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam hiện có hơn 2.000 doanh nghiệp; trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh chiếm gần 40%. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn lớn như Samsung, Intel, Toyota, Denso, LG… Tuy nhiên, theo ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Thành phố Hồ Chí Minh, đa phần doanh nghiệp vẫn đang đối mặt ba khó khăn lớn: Đầu tiên là quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khó đầu tư máy móc công nghệ cao. Khoảng cách công nghệ và nhân lực kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực khuôn mẫu, tự động hóa và vật liệu mới cũng khiến nhiều doanh nghiệp gặp trở ngại trong quá trình phát triển quy mô. Ngoài ra, việc thiếu cầu nối hiệu quả với các trường đại học, tổ chức nghiên cứu khiến khoảng cách giữa sáng tạo học thuật và ứng dụng thực tiễn còn xa. Giải pháp mà đại diện hiệp hội đưa ra nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp tại thành phố trong giai đoạn tới là hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ và đổi mới sản xuất theo hướng tự động hóa, số hóa, tập trung vào các ngành mũi nhọn như cơ khí chính xác, điện tử, nhựa kỹ thuật, tự động hóa và vật liệu xanh. Cùng với đó, thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp và trường đại học. Hiện nay, hiệp hội đã ký kết hợp tác với nhiều trường đại học kỹ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh nhằm phát triển mô hình hợp tác đào tạo-nghiên cứu-thử nghiệm-chuyển giao công nghệ, đưa nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn trong nhà máy. Mô hình hợp tác tạo ra sản phẩm và giải pháp sáng tạo cho những doanh nghiệp quy mô nhỏ trên nền tảng liên kết với trường đại học và tổ chức nghiên cứu cũng được quan tâm.
Theo ông Đào Xuân Đức, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, sau nhiều năm triển khai, mô hình “ba nhà” bắt đầu phát huy thế mạnh trong thúc đẩy tăng trưởng sản xuất, phát triển công nghiệp. Bên cạnh những chính sách, chủ trương ngày càng cụ thể từ Nhà nước, tự thân doanh nghiệp và nhà trường cũng nhìn thấy rõ vai trò, trách nhiệm và quyền lợi của mình để nỗ lực kết nối nhiều hơn. Hiện nay, các trường đã có mô hình kết nối tốt với doanh nghiệp, thậm chí sinh viên đi thực tập còn được trả lương chứ không chỉ học việc. Khi duy trì sự kết nối này với nhà trường, doanh nghiệp có thể chọn đúng nguồn nhân lực cho nhu cầu phát triển của mình ngay từ đầu.
Ông Đào Xuân Đức cũng gợi ý 5 giải pháp thúc đẩy hợp tác “ba nhà”, gồm: Nhà nước chủ động đặt hàng trường đại học và viện nghiên cứu những đề tài nghiên cứu phục vụ chiến lược phát triển công nghiệp; xây dựng các Trung tâm Chuyển đổi sản xuất tiên tiến đặt trong khuôn viên trường đại học kỹ thuật, là không gian hợp tác ba bên; hình thành Quỹ hợp tác “ba nhà”; liên kết vùng giữa khu công nghiệp và cơ sở đào tạo; xây dựng nền tảng dữ liệu kết nối “ba nhà”.
