Hoàn thiện khung pháp lý thuế thu nhập cá nhân: Giảm gánh nặng, tăng động lực phát triển

Đồng bộ thể chế, mở rộng chính sách giảm thuế

Việc xây dựng dự thảo Nghị định được đặt trong bối cảnh yêu cầu cải cách toàn diện chính sách thuế, bảo đảm đồng bộ với các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội và các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Đây không chỉ là bước cụ thể hóa Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 mà còn là khâu hoàn thiện “mảnh ghép cuối” để hệ thống pháp luật về thuế vận hành thống nhất, hiệu quả.

Một trong những yêu cầu đặt ra là phải bám sát các định hướng chiến lược dài hạn như Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2021-2030, Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030 và Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Điều này đòi hỏi chính sách thuế không chỉ bảo đảm chức năng điều tiết mà còn phải đóng vai trò kiến tạo, thúc đẩy tăng trưởng.

Đáng chú ý, dự thảo Nghị định đã thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng tại các văn bản liên quan đến việc thúc đẩy phát triển các ngành, lĩnh vực ưu tiên, nhất là lĩnh vực khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phát triển lĩnh vực giáo dục, đào tạo, y tế đã được xác định trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân...Qua đó, chính sách thuế thu nhập cá nhân không còn thuần túy là công cụ thu ngân sách mà từng bước trở thành đòn bẩy khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cùng với đó, dự thảo hướng tới khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực thi chính sách thời gian qua, bảo đảm các quy định rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế. Nguyên tắc kế thừa cũng được đặt ra, theo đó các quy định đã ổn định, không phát sinh vướng mắc sẽ tiếp tục được duy trì, tránh xáo trộn không cần thiết.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là xu hướng mở rộng diện miễn, giảm thuế theo hướng thực chất, trực tiếp hỗ trợ người nộp thuế. Theo đó, số lượng các khoản thu nhập được miễn thuế tăng từ 16 lên 21 khoản, đồng thời bổ sung nhiều chính sách mới mang tính đột phá.

Đáng kể là việc miễn thuế đối với toàn bộ thu nhập từ làm thêm giờ, làm việc ban đêm, thay vì chỉ miễn phần chênh lệch như trước đây. Quy định này không chỉ tạo thêm thu nhập thực tế cho người lao động mà còn phù hợp với đặc thù thị trường lao động hiện nay, khi nhu cầu làm thêm ngày càng phổ biến.

Tương tự, toàn bộ khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm cũng được miễn thuế, kể cả phần vượt mức quy định của pháp luật lao động. Điều này góp phần bảo đảm an sinh cho người lao động trong bối cảnh thị trường việc làm có nhiều biến động.

Bên cạnh đó, dự thảo còn điều chỉnh mức khống chế đối với khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm nhân thọ từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/người/năm, qua đó khuyến khích người lao động chủ động tham gia các chương trình an sinh dài hạn.

Việc thực hiện quy định này sẽ góp phần giảm nghĩa vụ thuế cho nhiều đối tượng nhưng tỷ lệ giảm cho các đối tượng nộp thuế ở bậc thấp sẽ cao hơn.

Đặc biệt, chính sách miễn thuế trong 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương của nhân lực công nghệ cao, nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược. Đây là công cụ tài khóa trực tiếp nhằm thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung các khoản giảm trừ mới liên quan đến y tế, giáo dục, qua đó phản ánh rõ hơn chi phí thiết yếu của người dân trong bối cảnh chi tiêu cho hai lĩnh vực này ngày càng tăng.

Khuyến khích thị trường vốn, thúc đẩy tăng trưởng xanh

Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ người lao động, dự thảo Nghị định còn thể hiện rõ định hướng sử dụng chính sách thuế để phát triển thị trường tài chính và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Một loạt chính sách ưu đãi thuế được thiết kế nhằm khuyến khích dòng vốn đầu tư dài hạn. Trong đó, đáng chú ý là quy định miễn thuế đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nắm giữ từ 2 năm trở lên, đồng thời giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn 5 năm.

Các chính sách này không chỉ tạo động lực cho nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường mà còn góp phần phát triển hệ thống quỹ đầu tư – kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng diện miễn thuế đối với các sản phẩm tài chính gắn với mục tiêu phát triển xanh như trái phiếu xanh, tín chỉ carbon, kết quả giảm phát thải khí nhà kính. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế, đồng thời góp phần hiện thực hóa cam kết phát triển bền vững và giảm phát thải của Việt Nam.

Ở khu vực nông nghiệp, chính sách miễn thuế đối với lợi tức từ hợp tác xã, thu nhập của nông dân tham gia các mô hình “cánh đồng lớn”, trồng rừng, nuôi trồng thủy sản tiếp tục được duy trì và hoàn thiện. Điều này nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất quy mô lớn, nâng cao giá trị gia tăng trong nông nghiệp.

Ngoài ra, việc nâng ngưỡng chịu thuế đối với một số khoản thu nhập như thừa kế, quà tặng, trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng cũng góp phần giảm áp lực thuế cho người dân, đồng thời phù hợp hơn với mặt bằng thu nhập hiện nay.

Tổng thể, dự thảo Nghị định được xây dựng với cấu trúc gồm 7 chương, 70 điều, bao quát đầy đủ các nội dung mà Luật Thuế thu nhập cá nhân giao Chính phủ quy định chi tiết, từ người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, miễn giảm thuế, căn cứ tính thuế đến khấu trừ, kê khai, quyết toán và hoàn thuế.

Điểm đáng chú ý là các quy định được thiết kế theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế trong kê khai và thực hiện nghĩa vụ. Việc làm rõ các nguyên tắc, điều kiện miễn giảm thuế, quy định cụ thể từng loại thu nhập giúp hạn chế cách hiểu khác nhau, giảm tranh chấp và chi phí tuân thủ.

Đồng thời, dự thảo cũng cho thấy xu hướng chuyển dịch từ tư duy quản lý sang phục vụ, khi chính sách thuế không chỉ nhằm thu đúng, thu đủ mà còn góp phần tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Có thể thấy, với hàng loạt điểm mới theo hướng giảm nghĩa vụ thuế, mở rộng ưu đãi và khuyến khích các lĩnh vực ưu tiên, dự thảo Nghị định không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn đặt nền móng cho một hệ thống thuế thu nhập cá nhân hiện đại, công bằng và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.