Lấy di sản nâng giá trị đường sắt

Đi tàu cũng là trải nghiệm

Trước những “chuyến tàu văn hóa” từ Hà Nội đi Hải Phòng, từ Hà Nội đi Từ Sơn (Bắc Ninh) thời gian qua, hơn 2 năm trước, một chặng đường “du lịch hóa đường sắt” tạo được chú ý là “Hành trình di sản miền Trung” giữa hai địa phương Huế và Đà Nẵng. Từ tháng 3/2024, Tổng công ty đường sắt Việt Nam khai thác các giá trị di sản của hai vùng đất này đưa lên 4 chuyến tàu trong ngày gồm 2 chuyến khởi hành từ Huế đi Đà Nẵng và ngược lại.

Có mặt trên đoàn tàu giao diện mới từ Huế vào Đà Nẵng, vừa ra mắt dịp 26/3 năm nay, nhiều nhóm khách cảm nhận được không khí rộn rã khác với những chuyến tàu chở khách thông thường. Chưa ngồi “ấm” chỗ, mọi người đã đi lại tấp nập xuyên qua các toa tàu mang sắc tím, vàng, điểm chút son và hoa văn gợi nét cung đình. “Mục tiêu” chính đều tập trung về hai toa cộng đồng nơi có dịch vụ ăn sáng, ăn nhẹ, xem biểu diễn nghệ thuật và thưởng trà Huế. Tại đây nhóm nghệ nhân - đầu bếp phục vụ một số loại bánh trái đặc trưng Huế, Đà Nẵng. Liền đó, thưởng thức các điệu hò Huế, các bài hát mang âm hưởng dân ca Huế do nhóm 3 nghệ sĩ thể hiện. Nghe hát và có nhu cầu thể hiện, khách có thể lên hát giao lưu. Văn nghệ hai chiều tạo nên không khí tương tác vui vẻ với sự góp mặt của nhiều giọng ca từ các vùng đất. Và sân khấu mini trở nên của chung người đi tàu.

Sau những sắc màu cố đô từ điểm khởi hành Ga Huế đến Lăng Cô; từ Lăng Cô đi Đà Nẵng, toa tàu lại tràn ngập những âm thanh sôi nổi của các ca khúc trẻ trung mang tinh thần “thành phố đáng sống” Đà Nẵng. Ở chiều ngược lại thì tàu mang không khí Đà Nẵng trước, cứ như vậy, trên mỗi luồng tàu luôn có nhóm nghệ sĩ, nghệ nhân sẵn sàng phục vụ trước khi tàu chuyển bánh.

“Qua hai năm vận hành, mô hình này đã được ghi nhận tốt từ người dân trong nước, đặc biệt là du khách quốc tế đã đón nhận hào hứng”, ông Lương Xuân Thường, Bí thư, Giám đốc chi nhánh vận tải đường sắt Đồng Hới cho biết. Theo đó, việc đi tàu không phải là một hành trình nữa mà là trải nghiệm thật sự. Được truyền thông rộng rãi và có sự ủng hộ của hai thành phố Đà Nẵng, Huế, khách đi chuyến tàu di sản này ngày càng đông. Vào các dịp cao điểm, khách quốc tế chiếm khoảng 50-60%. Giá cả có “nhỉnh” hơn 15-20% so đi tàu thông thường và ô-tô, nhưng theo nhiều khách phản hồi, mọi người rất hưởng ứng.

Dựa trên giá trị lâu bền

“Sau hai năm, chúng tôi cải tạo, nâng cấp đoàn tàu, thêm trải nghiệm mới cho hành khách. Tháng đầu tính từ 26/3/2026, lượng khách tăng gấp đôi so cùng kỳ”, ông Thường cho biết: “Chúng tôi luôn lấy ý kiến hành khách để đổi mới trên tàu. Đặc biệt là vệ sinh toa xe, phong cách phục vụ, luôn phải mới nhưng phải dựa trên cái gốc di sản. Thời gian tới sẽ mở rộng đặc sản vùng miền, quà lưu niệm để phục vụ khách tận nơi.

Cũng với tinh thần tôn vinh di sản, thể hiện rõ hơn dấu ấn của di sản giao thông, di sản công nghiệp trên địa bàn, trước đó ngày 9/10/2025, Sở Du lịch thành phố Huế đã có quyết định công nhận Ga Huế là điểm du lịch của thành phố Huế. Theo Trưởng ga Huế Trần Danh Văn, đây là sự khẳng định Ga Huế không chỉ là hạ tầng giao thông, mà là một tài sản văn hóa. Ông Văn cho biết, tại địa chỉ số 2 Bùi Thị Xuân, phường Thuận Hóa, Ga Huế là một trong những nhà ga cổ nhất Việt Nam với gần 120 năm hình thành và phát triển, mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc trưng của cố đô. Đặc biệt, theo Quyết định số 1152/QĐ-UBND ngày 30/5/2018 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế), Ga Huế là một trong 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại Huế.

Thời gian qua, kiến trúc cổ kính và không gian đặc trưng của khu ga đã thu hút nhiều du khách đến tham quan, check-in. Với nỗ lực của ga và sự ủng hộ của Tổng công ty đường sắt Việt Nam, không gian Café hỏa xa được mở ngay cạnh ga cũng trở thành một điểm đến mới, thoáng rộng, được bài trí theo phong cách “nhà tàu” với mặt ngoài mở ra phía sông Hương, mặt trong hướng vào khu vực đường ray của ga. Tâm huyết với không gian này, theo Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty đường sắt Việt Nam Trần Tuấn Anh, với những công trình hàng trăm năm tuổi, các giá trị văn hóa, lịch sử liên quan cần được giữ gìn và tìm cách tạo dựng các không gian mới mẻ để công chúng, du khách đến trải nghiệm.

Đó cũng là niềm tự hào của những người làm nghề tại Ga Huế cũng như trên các tuyến đường sắt Bình-Trị-Thiên, khi các công trình và nhiều hiện vật thiết bị, máy móc của ngành được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh kỹ thuật, giao thông mà đã trở thành những tài sản văn hóa.