Thời gian qua, trên phạm vi cả nước, hầu hết các địa phương đều chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo, phục vụ” người dân và doanh nghiệp. Những nỗ lực cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phục vụ doanh nghiệp đang trở thành động lực quan trọng thu hút đầu tư, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển, tạo dư địa tăng trưởng mới cho các địa phương.
Tháo gỡ điểm nghẽn
Hai năm gần đây, tỉnh Bắc Ninh tập trung ưu tiên tháo gỡ các vướng mắc cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp. Trước đây, nguồn cung đất san lấp chỉ đáp ứng khoảng 30 đến 50% nhu cầu, khiến nhiều công trình thi công cầm chừng. Nhận diện rõ “nút thắt” này, tỉnh đã rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục còn khoảng 2/3 thời gian.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bùi Quang Phát cho biết, nhiều thủ tục liên quan chủ trương đầu tư, giao đất, đánh giá tác động môi trường được rút gọn theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Từ đầu năm 2025, tỉnh đã cấp mới hàng chục giấy phép khai thác mỏ đất với trữ lượng hàng triệu mét khối, giúp đáp ứng khoảng 65% nhu cầu vật liệu. Trong đó, Công ty cổ phần Thái Minh Group được cấp phép khai thác gần 6,3 triệu m³ đất phục vụ dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án liên quan. Những nỗ lực này giúp Bắc Ninh dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025, đồng thời đứng đầu hai chỉ số thành phần về chính quyền kiến tạo và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Thành phố Đà Nẵng lại xem chuyển đổi số là lợi thế cạnh tranh để nâng cao chất lượng môi trường đầu tư. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Quang Bửu đánh giá, việc thành phố dẫn đầu chỉ số “Lấy minh bạch và chuyển đổi số làm lợi thế” trong PCI 2025 là kết quả của định hướng xuyên suốt: lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Hiện nay, Đà Nẵng công khai dữ liệu về quy hoạch, đất đai, danh mục dự án đầu tư và chính sách ưu đãi trên các nền tảng số. Hệ thống IOC, Danang Smart City và nền tảng phản ánh hiện trường giúp doanh nghiệp theo dõi tiến độ xử lý kiến nghị theo thời gian thực.
Năm 2025, lần đầu tiên tỉnh Phú Thọ lọt vào tốp 5 PCI là kết quả của nỗ lực đổi mới mạnh mẽ trong điều hành và cải cách hành chính sau sáp nhập tỉnh, với chỉ số “Tiếp cận nguồn lực” đứng thứ 2 toàn quốc. Tỉnh thực hiện cơ chế “Luồng xanh 50%”, rút ngắn một nửa thời gian giải quyết thủ tục đối với các dự án trọng điểm, đồng thời áp dụng “Luồng xanh 24 giờ” cho hồ sơ đủ điều kiện, thuộc danh mục ưu tiên. Mới đây, Công ty Điện tử Meiko Yên Quang được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư chỉ sau một ngày làm việc thay vì khoảng 10 ngày theo quy định.
Ông Tsuchibashi Akito, Tổng Giám đốc công ty đánh giá: “Thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn đáng kể, vượt kỳ vọng của chúng tôi, thể hiện sự chuyên nghiệp, trách nhiệm và tinh thần đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước tỉnh Phú Thọ”.
Cùng với lợi thế hạ tầng giao thông đồng bộ, cải cách hành chính đang trở thành động lực quan trọng giúp Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh. Năm 2025, thành phố tiếp tục dẫn đầu cả nước về chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) và chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS). Hải Phòng đã rút ngắn từ 50% thời gian giải quyết trở lên đối với 1.816 trong tổng số 2.182 thủ tục hành chính.
Xây dựng nền tảng cho Startup
Cùng với việc cải thiện môi trường đầu tư, các địa phương xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển kinh tế số, nhằm tạo nền tảng để các doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng.
Thành phố Hồ Chí Minh có mật độ 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động hơn 1.000 dân, cao nhất cả nước; 7,7% số doanh nghiệp tư nhân tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Thành phố cũng được đánh giá dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong quý I vừa qua, thành phố đã rà soát, đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 540 thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Mô hình “Một cửa-một quyết định-một đầu mối” được triển khai nhằm giảm các tầng nấc trung gian trong giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó Giám đốc Sở Tài chính, thành phố đang tập trung phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế, xây dựng hành lang đổi mới sáng tạo, phát triển chuỗi cảng-logistics thông minh và ứng dụng dữ liệu lớn trong quản trị, vận hành.
Năm 2026, Hà Nội bố trí 4% tổng chi ngân sách cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố đã ra mắt Sàn giao dịch công nghệ HanoTEX, chợ chuyển đổi số DTMarket, thành lập Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội và Quỹ đầu tư mạo hiểm HVCF với vốn điều lệ ban đầu 230 tỷ đồng nhằm mở rộng nguồn vốn và thị trường cho doanh nghiệp công nghệ.
Đặc biệt, Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo thêm nhiều cơ chế đặc thù cho thành phố trong thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, nhân sự chủ chốt được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đầu. Nhờ vậy, bốn tháng đầu năm 2026, Hà Nội có 12.800 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký 194,6 nghìn tỷ đồng, tăng 37,2% về số lượng doanh nghiệp và gấp 2,7 lần về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước. Khu vực ngoài quốc doanh hiện đóng góp hơn 60% tổng thu ngân sách của thành phố.
Từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức nhiều hội nghị gặp gỡ doanh nghiệp theo từng lĩnh vực để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Bà Nguyễn Hải Vân, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh cho biết, tỉnh cung cấp trực tuyến 2.267 thủ tục hành chính và thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính; gần 58,4% số thủ tục được cắt giảm thời gian giải quyết. Trong 5 tháng qua, tỉnh có hơn 2.000 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc thành lập mới với tổng vốn đăng ký hơn 13.000 tỷ đồng.
Những kết quả nêu trên cho thấy cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và xây dựng chính quyền phục vụ của các địa phương đang tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần khơi thông nguồn lực xã hội và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít rào cản cần tiếp tục tháo gỡ. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội đang gặp vướng mắc về mặt bằng sản xuất do giá thuê cao; doanh nghiệp tại Bắc Ninh bị hạn chế trong tiếp cận đất công nghiệp, tín dụng và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI,...
Điều đó đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương cải cách hành chính mạnh mẽ hơn nữa, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi công vụ và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.
