Hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy giáo dục đại học

Sau 5 năm triển khai thực hiện Luật số 34/2018/QH14 sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học với nhiều đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện tự chủ đại học đã tạo nên diện mạo mới cho giáo dục đại học, nhưng vẫn còn không ít vướng mắc, bất cập cần có những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành trong thời gian tới.
Hoạt động thí nghiệm thực hành của giảng viên, sinh viên Ðại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh NGỌC DIỆP)
Hoạt động thí nghiệm thực hành của giảng viên, sinh viên Ðại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh NGỌC DIỆP)

Luật số 34/2018/QH14 được ban hành với tám điểm mới cơ bản, xác định rõ về hệ thống cơ sở giáo dục đại học, tiệm cận với xu hướng quốc tế, phù hợp thực tiễn ở Việt Nam, tạo ra sự bình đẳng giữa cơ sở giáo dục đại học công lập và tư thục. Luật cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng về đổi mới quản lý nhà nước, quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học, quản trị đại học, bảo đảm thực quyền của hội đồng trường, đổi mới cơ chế quản lý tài chính, tài sản, quản lý đào tạo…

Theo Bộ Giáo dục và Ðào tạo, qua 5 năm thực hiện, các quy định của luật cơ bản đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển giáo dục đại học, như: Tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước; nâng cao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học; bảo đảm công tác hội nhập quốc tế; đáp ứng tốt hơn nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa; góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo; nâng cao trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực; đào tạo nhân tài và góp phần phát triển kinh tế-xã hội của đất nước...

Ðáng chú ý, trên cơ sở hành lang pháp lý về tự chủ đại học được hoàn thiện, Bộ Giáo dục và Ðào tạo cùng các bộ, ngành liên quan đã xây dựng và ban hành kế hoạch, chỉ đạo tổ chức triển khai nhiều quy định, chính sách quan trọng góp phần hiện thực hóa chủ trương về đẩy mạnh tự chủ đại học áp dụng trong thực tiễn, nhất là tự chủ về chuyên môn, tổ chức, nhân sự và tài chính; các cơ quan quản lý nhà nước đã ban hành nhiều quy định khung, tiêu chuẩn làm công cụ quản lý hữu hiệu, giảm thiểu cơ chế “xin-cho” trong quản lý giáo dục đại học.

Cơ chế tự chủ tạo điều kiện cho cơ sở giáo dục đại học phát huy dân chủ, có sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo hơn trong xây dựng và tổ chức triển khai hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học. Việc thu hút, huy động nguồn lực đầu tư cho giáo dục đại học bước đầu có sự đa dạng hóa; hiệu quả sử dụng nguồn lực có nhiều cải thiện và từng bước được nâng cao.

Cơ sở giáo dục đại học công lập được giao thực hiện tự chủ được quyền quyết định giá dịch vụ đào tạo, bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy hợp lý cũng như tự quyết định các khoản chi, mức chi phù hợp với mức độ, năng lực; tỷ lệ cán bộ, giảng viên có học hàm, học vị cũng như số lượng công trình khoa học được công bố trong nước và quốc tế trong giáo dục đại học tăng đáng kể; một số cơ sở giáo dục đại học có sự trưởng thành vượt bậc về chuyên môn, học thuật, góp phần từng bước khẳng định vị thế và uy tín của giáo dục đại học Việt Nam trên trường quốc tế...

Từ thực tiễn triển khai, PGS, TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Ðại học Bách khoa Hà Nội cho biết, thực hiện Luật số 34/2018/QH14 với quy định về tự chủ đại học, trường đạt được nhiều kết quả tích cực, như: Tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả; số cán bộ giảng dạy tăng, giảm số lượng cán bộ hành chính; hoạt động sáng tạo, khởi nghiệp được thúc đẩy, hoạt động phát triển hạ tầng, đầu tư cơ sở vật chất cho người thầy và người học được chú trọng.

Tuy nhiên, PGS, TS Huỳnh Quyết Thắng cũng cho rằng, trong quá trình thực hiện Luật số 34/2018/QH14 vẫn còn một số khó khăn như: Chưa có quy định cụ thể về gắn kết giữa hoạt động đào tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học; thiếu quy định về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ chế đặt hàng nghiên cứu với những lĩnh vực đặc thù phục vụ phát triển đất nước; quy định việc tuyển dụng, thu hút nhân tài, các chuyên gia nước ngoài đến làm việc, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam chưa rõ ràng…

Trong khi đó, GS, TS Nguyễn Quý Thanh, Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Ðại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13 và sau đó là Luật số 34/2018/QH14 mở ra hệ thống pháp lý, tạo căn cứ cho các cơ sở giáo dục đại học hoạt động hiệu quả.

Tuy nhiên, cần bảo đảm tính hệ thống và phân tầng nhằm phục vụ công tác quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển, nâng cao năng lực đào tạo, nghiên cứu khoa học và thực hiện quản lý nhà nước…

Theo Thứ trưởng Giáo dục và Ðào tạo Hoàng Minh Sơn, trong hơn 5 năm thực hiện, Luật số 34/2018/QH14 mở ra hành lang pháp lý rất quan trọng, tạo ra sinh khí mới giúp hệ thống giáo dục đại học thay đổi hẳn về chất và lượng, nhất là năng lực quản trị, tự chủ và chất lượng chương trình đào tạo.

Mặc dù số lượng trường đại học không thay đổi đáng kể nhưng quy mô, chất lượng đào tạo có sự gia tăng rõ rệt. Những kết quả này tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, tạo động lực mới để phát triển, chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế-xã hội của đất nước, yêu cầu hội nhập quốc tế, một số quy định của Luật Giáo dục đại học đã bộc lộ bất cập nhất định so với yêu cầu thực tiễn phát triển giáo dục đại học của Việt Nam. Vì vậy, Thường trực Chính phủ thống nhất giao Bộ Giáo dục và Ðào tạo chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan tiếp tục nghiên cứu, rà soát và sơ kết 5 năm thực hiện Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học và văn bản pháp luật liên quan.

Trong đó, với một số điểm nghẽn còn bất cập, hạn chế cần nghiên cứu, chuẩn bị kỹ lưỡng, hướng tới xây dựng luật hiệu quả, phù hợp thực tiễn, có hiệu lực lâu dài, nâng cao chất lượng giáo dục đại học, góp phần phát triển kinh tế-xã hội đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Nhiều hoạt động tri của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh tri ân người có công trong dịp lễ 30/4 và 1/5.

Ngày chiến thắng 30/4 không chỉ là ký ức

Kỷ niệm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4) năm nay vượt ra khỏi ý nghĩa của một lần trở về ký ức, trở thành phép thử đối với giáo dục: làm thế nào để những giá trị của quá khứ không dừng lại ở cảm xúc.

[Ảnh] Trân quý những món quà vượt nghìn cánh sóng

[Ảnh] Trân quý những món quà vượt nghìn cánh sóng

Đồng hành cùng Đoàn công tác số 10 năm 2026 đến thăm quần đảo Trường Sa có cô giáo Phạm Hoàng Phương, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Chu Văn An A (Hà Nội) và cô giáo Ngô Thị Lan. Trong hải trình của mình, các cô mang theo những lá thư viết tay và món quà nhỏ do chính tay các em học sinh làm, gửi tặng các bạn trên đảo Đá Tây.

(Ảnh minh họa: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam)

Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% trong năm học 2026-2027

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, đồng thời chia sẻ khó khăn với phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Tiết dạy minh họa "Ứng dụng AI hỗ trợ dạy học lớp 3".

Bước chuyển mạnh mẽ của lớp học truyền thống khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Những ngày này, khi cây phượng nơi sân Trường tiểu học thực hành sư phạm Ngụy Như Kon Tum đỏ rực báo hiệu hè về, cũng là lúc nơi đây trở thành “điểm hẹn” của 57 thầy, cô giáo cốt cán khu vực tây Quảng Ngãi để cùng sinh hoạt chuyên môn với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý và dạy học trong giáo dục tiểu học”.

Thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị Phạm Thị Hân trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho nhà trường.

Quảng Trị: Trường trung học phổ thông chuyên Võ Nguyên Giáp đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất

Sáng 29/4, tại phường Đồng Hới, Trường trung học phổ thông chuyên Võ Nguyên Giáp, tỉnh Quảng Trị tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Đến dự có các đại biểu của tỉnh cùng đông đảo các thế hệ cán bộ, giáo viên, học sinh nhà trường qua các thời kỳ. 

Thầy, cô giáo Trường trung học phổ thông Tam Đảo trao quà, đồ dùng học tập tặng em Trần Văn Thiên.

Ngôi trường ấm áp tình yêu thương

Với khoảng 28% số học sinh là người dân tộc thiểu số cùng sự nâng cao chất lượng dạy học, thời gian qua, các thầy, cô giáo Trường trung học phổ thông Tam Đảo (xã Tam Dương Bắc, tỉnh Phú Thọ) luôn chú trọng giáo dục, vun đắp những giá trị nhân văn bằng tình yêu thương, chia sẻ với học sinh...

Học sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh tại Đại học Kinh tế quốc dân.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong tuyển sinh đại học năm 2026

Công tác tuyển sinh đại học những năm gần đây ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với xu hướng ổn định, tỷ lệ nhập học tăng cao và phương thức tuyển sinh ngày càng minh bạch. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn những “nút thắt” cần tháo gỡ.

[Video] Hơn 500.000 thí sinh chưa đăng ký thi tốt nghiệp THPT 2026

[Video] Hơn 500.000 thí sinh chưa đăng ký thi tốt nghiệp THPT 2026

Theo Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), đến 22h ngày 24/4, hệ thống đăng ký trực tuyến thi tốt nghiệp THPT đã ghi nhận 482.193 thí sinh đăng ký dự thi, tương đương gần một nửa tổng số thí sinh dự kiến. So với quy mô hơn 1 triệu thí sinh dự kiến tham gia kỳ thi năm nay, hiện vẫn còn hơn 500.000 em chưa hoàn tất đăng ký.

Lớp học chữ bản Làng Sáng lúc nào cũng đông đủ học viên.

Gieo chữ trên đỉnh Làng Sáng

Giữa những bản làng cheo leo của tỉnh Sơn La, nơi cái nghèo và hủ tục từng níu chân bao phận đời, vẫn còn nhiều phụ nữ không biết chữ. Con chữ, với họ, thậm chí có lúc tưởng như không có cơ hội chạm tới. Nhưng trong màn đêm của bản Làng Sáng, xã Tà Xùa hôm nay, một lớp học xóa mù chữ đang bền bỉ sáng đèn.

Học sinh, sinh viên được trải nghiệm tại ngày hội.

Định hướng nghề nghiệp từ sớm: Giảm khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn

Tại Ngày hội hướng nghiệp Future Fest 2026, các chuyên gia ở các lĩnh vực giáo dục, y tế... đã trực tiếp chia sẻ, trao đổi với học sinh về cơ hội nghề nghiệp, kỹ năng lựa chọn ngành học phù hợp. Nhiều vấn đề thực tiễn cũng được đặt ra như cách xử lý khi chọn sai ngành nhằm tránh lãng phí thời gian và chi phí.

Em L.N.H.B bị nhiều thương tích nghi do thầy Nguyễn An Phong đánh.

Đồng Tháp: Tạm đình chỉ cơ sở dạy thêm có liên quan đơn phản ánh đánh học sinh

Ngày 25/4, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Đạo Thạnh (tỉnh Đồng Tháp) Nguyễn Nhất Thi cho biết, địa phương đã ra quyết định tạm đình chỉ hoạt động giáo dục đối với hộ kinh doanh Nguyễn An Phong, dạy thêm Toán bậc trung học cơ sở từ ngày 24/4 đến khi có kết luận chính thức từ cơ quan Công an và ngành chức năng.

Thí sinh làm thủ tục tham gia Kỳ thi Đánh giá năng lực.

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh: Mở rộng địa điểm tổ chức Kỳ thi Đánh giá năng lực đợt 2

Chiều 24/4, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trước nhu cầu đăng ký dự thi Kỳ thi Đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tăng cao, đơn vị này đã chủ động phối hợp các cơ sở giáo dục đại học khu vực miền trung để mở rộng địa điểm tổ chức thi.