Xây trường, mở tương lai
Ở Khau Luông - Khau Làng, bản nhỏ cuối cụm xã vùng cao Tuyên Quang, dù chỉ cách trung tâm xã gần 30 km nhưng đường đến lớp từng dài hơn cả tuổi thơ trẻ em. Mùa mưa, đất dốc nhão nhoét, suối dâng chặn lối…, không ít em phải trọ học trên xã, mang theo nỗi nhớ nhà giữa tuổi thơ chập chững.
Chị Sùng Thị Tuyến (19 tuổi, dân tộc Nùng), lấy chồng từ năm 17 tuổi, kể câu chuyện với sự bình thản xót xa. Bỏ học lớp 5 vì đường quá xa, bố mẹ bận nương rẫy, chị lập gia đình sớm. “Nếu ngày trước có lớp học ở bản, chắc em học lâu hơn. Chỉ mong con em không phải bỏ học sớm như mẹ nó”, chị mỉm cười, nhưng ánh mắt vẫn tiếc nuối tuổi thơ thiếu chữ và cơ hội tự quyết cuộc đời.
Nhiều năm bám địa bàn, Trung tá Trần Quốc Khánh, Công an tỉnh Tuyên Quang, không ít lần gặp cảnh trẻ lấm lem bùn đất, nắm cơm mang theo từ sáng đã nguội lạnh. Trăn trở ấy dẫn anh đến CLB Nhân đạo Sala, hy vọng biến ước mơ có trường học cho bà con thành hiện thực. Khi nghe đề xuất, PGS, TS Nguyễn Mạnh Khánh, Chủ tịch CLB, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khẳng định: “Xây điểm trường là việc phải làm ngay, không được chậm trễ”. Chỉ hơn ba tháng sau, nhờ CLB Nhân đạo Sala và các nhà hảo tâm gần xa, 800 triệu đồng được quyên góp. Nhưng để xây dựng, bản cần đất bằng. Khau Luông - Khau Làng gần như không có khoảng phẳng đủ lớn. Trung tá Khánh và Chủ tịch UBND xã Kiến Thiết, ông Lê Xuân Việt, dày công tìm kiếm.
Cuối bản, một quả đồi thấp hiện ra, đẹp, thuận lợi, vừa tầm dựng trường. Nhưng là đất của bà Nông Thị Diu (72 tuổi, dân tộc Nùng) - nơi cả gia đình sống nhờ trồng keo, trồng vầu hàng chục năm. Khi cán bộ thôn và các tình nguyện viên đến vận động, bà không nói nhiều. Bàn tay gầy run, mắt rưng rưng: “Con tôi, rồi đến cháu tôi đều phải đi bộ gần 30 km ra xã trọ học. Đất thì giữ được mấy đời. Nhưng chữ thì con cháu cần cả đời. Làm trường cho trẻ thì tôi hiến”. Hơn 2.000 m² sinh kế cả gia đình được bà trao đi mà không đòi hỏi gì.
Ngày gắn biển lớp học giai đoạn 1, cả bản như có hội. Tiếng cười vang khắp triền núi, trẻ chạy quanh sân mới, mắt sáng lên nhìn thấy chân trời gần gũi hơn. Ông Lê Xuân Việt chia sẻ: “Nhờ CLB Nhân đạo Sala và các nhà hảo tâm, ước mơ của các thế hệ đi trước đã trở thành hiện thực. Lớp học không chỉ mở cửa tri thức cho trẻ em trong bản, mà còn đánh dấu khởi đầu để chính quyền kiến tạo tương lai thoát nghèo bền vững cho vùng khó khăn này”.
Hơn 15 năm bền bỉ một hành trình
Nếu Khau Luông - Khau Làng là lát cắt cho thấy sức mạnh của sự chung tay, thì hành trình hơn 15 năm của CLB Nhân đạo Sala lại là bức tranh rộng lớn về triết lý nhân ái bền bỉ: Đưa y tế và giáo dục đến những nơi khó nhất bằng cách chuẩn mực nhất.
Thành lập năm 2010 bởi cố PGS, TS Ngô Văn Toàn, CLB quy tụ các chuyên gia trong nước và quốc tế, tạo nền tảng chuyên môn vững chắc cho mọi hoạt động. Lấy y tế làm điểm tựa, mỗi ca phẫu thuật không chỉ chữa lành dị tật mà còn giúp bệnh nhân xóa bỏ mặc cảm, hòa nhập cộng đồng, trở lại lao động và cuộc sống bình thường.
Trong đợt khám - mổ gần đây tại Chiêm Hóa, CLB Nhân đạo Sala khám miễn phí gần 100 người, thực hiện 18 ca phẫu thuật, trong đó có bệnh nhân mang di chứng hơn 40 năm. Các ca chỉnh hình lần đầu được CLB chuyển giao ngay tại bệnh viện khu vực, mở hướng tiếp cận mới, không chỉ tuyến tỉnh mà còn xuống trung tâm y tế tuyến cụm xã.
PGS, TS Nguyễn Mạnh Khánh, Chủ tịch CLB chia sẻ: “Mổ một ca giúp một người; chuyển giao kỹ thuật giúp cả vùng”. Triết lý này giúp CLB tạo thay đổi bền vững: Đào tạo bác sĩ tuyến dưới, tổ chức hội thảo quốc tế, cập nhật kỹ thuật hiện đại. Khi bác sĩ vùng cao làm chủ chuyên môn, hàng nghìn bệnh nhân không phải đi xa để cứu chữa. CLB chuẩn hóa quy trình khám - mổ - chuyển giao, xây dựng năng lực y tế cơ sở.
Song hành với y tế, giáo dục được CLB xác định là “sự sống thứ hai” của vùng cao. CLB không dừng ở quà tặng trước mắt như cặp sách, áo ấm, bánh, sữa, đồ dùng học tập. Nhiều năm qua, CLB Nhân đạo Sala lắp máy chiếu, tivi, trang bị phòng tin học, tặng máy tính cho các điểm trường, hỗ trợ thầy cô tiếp cận phương pháp giảng dạy mới, xây lớp học ở các bản lẻ heo hút.
Hơn 15 năm, CLB Nhân đạo Sala đã khám và phẫu thuật cho hàng nghìn bệnh nhân nghèo, chữa lành dị tật, xóa bỏ mặc cảm, mang lại cơ hội hòa nhập cộng đồng. Ngoài ra, CLB còn xây lớp học, trang bị phòng tin học, tặng áo ấm, sách vở... Đặc biệt, từ năm 2024, mỗi chuyến công tác trao 20 học bổng mang tên cố PGS Ngô Văn Toàn, giúp trẻ em nghèo tiếp cận tri thức, thay đổi tương lai.
Nhờ sự giúp đỡ này, nhiều điểm trường vùng cao được kết nối với vùng xuôi qua màn hình, giữ chân trẻ, rút ngắn quãng đường đến chữ, gieo hy vọng trong bản.
