Nghịch lý ở một trường tư
Đặt nhẹ chiếc túi hàng hiệu xuống ghế, chị Ngô Thị N.L (Gia Lâm, Hà Nội) chỉnh lại mái tóc được chăm chút cẩn thận và kỹ lưỡng bắt đầu kể: Con chị tốt nghiệp bậc tiểu học ở trường quốc tế có tiếng ở Hà Nội. Vì muốn cho con có điều kiện học tập tốt, chị tiếp tục chọn cho con vào trường cấp 2 quốc tế dù mức phí lên đến vài trăm triệu đồng/năm học. Sau vài lần thăm quan trường, tham khảo chương trình học, chị nộp hồ sơ cho con vào trường, có thi kiểm tra đầu vào, rồi nộp luôn học phí cho cả năm học tiếp theo.
Vậy nhưng đến một ngày cuối tháng 7, chị nhận được thông báo của nhà trường “từ chối chấp nhận hồ sơ”. Đáng nói, lời từ chối được gửi đúng 2 ngày trước lịch tập trung học sinh của nhà trường, cũng là thời điểm hệ thống tuyển sinh của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội (GD&ĐT) đã đóng. Như vậy, về lý thuyết, đứa trẻ đã mất cơ hội học tập ở những cơ sở giáo dục khác trên địa bàn Hà Nội. Chị Ngô Thị N.L ngồi ngơ ngác: Nếu trường từ chối, tại sao không sớm hơn?
Năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT Hà Nội và các tỉnh trên cả nước tuyển sinh theo nơi cư trú, ưu tiên những học sinh ở gần khu vực trường học. Để không còn cảnh phụ huynh xếp hàng từ 3 giờ sáng, chen lấn xô đẩy để giành một suất học cho con. Song, Hà Nội thời gian qua ghi nhận nhiều đợt biến động dân cư, thay đổi việc làm, nhiều phụ huynh ngày ngày từ ngoại ô đi vào nội thành vài chục cây số đi làm. Có những em bé bố mẹ đi làm xa, gửi cho ông bà đưa đón. Có những gia đình chuyển đến nơi ở mới mà chưa kịp làm thủ tục đăng ký tạm trú, không kịp thời hạn đăng ký học cho con. Nếu chính sách tuyển sinh đầu vào lớp 1 quá chặt, thì sẽ có một bộ phận học sinh không biết học tập ở đâu?
“Cảm giác con mình bị bỏ lại phía sau!”
Đó là tâm sự rất thật của một phụ huynh ra khỏi cổng trường trên tay vẫn cầm tờ đơn xin học lớp 1 cho con. Trong vai một phụ huynh đi xin học cho con học lớp 1, phóng viên cũng ngỡ ngàng với thái độ lạnh lùng của một người đứng đầu cơ sở giáo dục cấp tiểu học khu vực Gia Lâm. “Trường đã tuyển đủ chỉ tiêu”, “trường không tuyển học sinh trái tuyến”, “phải có đăng ký tạm trú”… những thông tin được cung cấp vỏn vẹn như thế, không hơn. Dù trên thông tin tuyển sinh của bất kỳ trường nào cũng ghi rõ có thể tuyển sinh các trường hợp học sinh khác địa bàn cư trú “nếu còn chỉ tiêu”. Nhưng chỉ tiêu thế nào, còn bao nhiêu và mức độ linh hoạt trong tuyển sinh thế nào thì chỉ người ở trong mới rõ.
Điều 16 của Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em, quy định một điều cơ bản: Trẻ em có quyền được học tập. Tất cả các hành vi ngăn trở thực hiện quyền học tập của trẻ em là đi ngược lại tiến bộ xã hội. Xin cho con mình vào học một trường khác địa bàn cư trú hoàn toàn không sai về luật. Ở nơi nào đó, vẫn có những ông bố bà mẹ cầm lá đơn xin học trên tay, trái tim run lên khi nhận cái lắc đầu từ người đứng đầu các cơ sở giáo dục. Từ chối có lẽ cũng bình thường thôi, cơ sở giáo dục có nhiều lý do để từ chối.
Ngành giáo dục năm nay sẽ ít có học sinh trái tuyến, nhưng số lượng học sinh đi học khác địa bàn cư trú có lẽ sẽ vẫn không ít hơn mọi năm. “Giá” của một suất học năm nay có thể là một vài con số mà phụ huynh ghé tai nhau thì thầm ngay tại cổng trường. Đứa trẻ sẽ không biết và hoàn toàn không nên biết, mình đã từng bị chối từ ở ngay ngưỡng cửa trường học.
Sự bất hợp lý, sớm thôi, sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với thực tế hơn. Để năm sau và nhiều năm sau này nữa, sẽ không còn phụ huynh nào đến sát ngày khai giảng còn thở dài “không biết năm nay con mình sẽ học ở đâu”!
