Nghề nuôi lươn ở Cần Thơ hình thành từ lâu nhưng chủ yếu là hình thức có bùn và sử dụng con giống bắt từ tự nhiên. Tuy nhiên khoảng 10 năm trở lại đây, phương pháp nuôi lươn không bùn xuất hiện ở Cần Thơ và phát triển mạnh từ năm 2017 đến nay.
Năm 2019, qua truyền thông, ông Trần Trung Tri ở xã Tân Hòa quyết định xây hồ nuôi thử nghiệm khoảng 3.000 con lươn giống. Lươn được nuôi trong bể bạt với dây nhựa thả làm chỗ cho lươn trú ngụ. Sau 9 tháng, ông Tri xuất bán gần 1 tấn lươn thịt với giá 160.000 đồng/kg, lãi khoảng 70 triệu đồng. Từ thành công ban đầu, ông Tri mạnh dạn mở rộng diện tích nuôi hơn 40 m2, xây bể bê-tông kiên cố, mỗi lứa nuôi khoảng từ 25.000- 30.000 con lươn. “Với 25.000 con lươn đang nuôi trong bể, dự kiến xuất bán vào tháng 11, nếu giá hơn 90.000 đồng/kg, trừ chi phí mỗi ký khoảng 40.000 đồng, tôi sẽ lãi khoảng 300 triệu đồng”, ông Tri cho biết.
Theo ông Tri, mặc dù lươn hay gặp một số bệnh về đường ruột nhưng chỉ cần người nuôi cẩn thận, quan trọng nhất là khâu thay và xử lý nước sạch thì lươn sẽ phát triển tốt. Ngoài ra, khâu cho ăn phải bảo đảm liều lượng, chừng mực, tăng dần qua từng tháng. Khi lươn được 5 tháng tuổi trở lên, mỗi ngày 1.000 con ăn khoảng 1kg thức ăn.
Nhờ hiệu quả kinh tế, những năm gần đây, mô hình nuôi lươn không bùn được nhiều hộ gia đình ở xã Tân Hòa áp dụng. Chị Đặng Thị Thu Phượng vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để xây bể, khoan giếng nước nuôi lươn. Giờ đây, gia đình chị là một trong những hộ nuôi lươn không bùn có quy mô lớn ở xã Tân Hòa với hơn 200 m2 nuôi khoảng 100.000 con lươn mỗi năm. Theo chị Phượng, nuôi lươn không bùn vừa có thể quản lý nhà cửa, buôn bán tạp hóa, vừa tận dụng thời gian nhàn rỗi để chăm sóc lươn. “Nuôi lươn khá dễ, nhưng việc chăm sóc, cho ăn, thay nước phải đúng thời gian. Một ngày cho lươn ăn 2 lần, thay nước 3 lần. Không được bỏ lần nào, nếu không sẽ ảnh hưởng chất lượng nguồn nước, gây nguy hiểm cho sự phát triển của lươn”, chị Phượng cho biết.
Khâu chọn giống cũng đóng vai trò quan trọng trong thành công của quá trình nuôi lươn. Nếu chọn được nơi mua con giống uy tín, chất lượng thì tỷ lệ hao hụt ít, lươn khỏe, dễ nuôi, ít bệnh; nếu mua lươn giống “trôi nổi”, không rõ ràng thì dễ dẫn đến nguy cơ lỗ vốn. Hiện tại, nhu cầu thị trường khá đa dạng, lươn đạt trọng lượng từ 50 gram/con là có thể tiêu thụ. Tuy nhiên, gia đình chị Phượng ưu tiên xuất bán lươn loại lớn, khoảng 200-300 gram/con để gia tăng thu nhập. Tùy vào giá lươn ngoài thị trường mà lợi nhuận sẽ dao động từ 30.000-60.000 đồng/kg.
Nuôi lươn không bùn hiện được nhân rộng ở thành phố Cần Thơ, với khoảng 1.900 hộ nuôi, chủ yếu là quy mô nông hộ. Hình thức nuôi với mật độ dao động từ 250-500 con/m2; lươn được nuôi trong bể lót bạt, xi-măng không bùn, sử dụng con giống nhân tạo, thức ăn viên công nghiệp. Riêng tại xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ hiện có khoảng 35 hộ nuôi lươn theo hình thức không bùn, với hơn 500.000 con. Hiện ở xã Tân Hòa đã thành lập 1 hợp tác xã và 1 tổ hợp tác nuôi lươn không bùn. Ông Nguyễn Vĩnh Thọ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Hòa cho biết, lợi thế của nuôi lươn không bùn giúp kiểm soát nguồn nước, dịch bệnh bảo đảm hơn so với hình thức nuôi truyền thống trên bể đất.
Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Châu Thành A đang hỗ trợ 135 khách hàng vay vốn nuôi lươn, với tổng dư nợ hơn 8 tỷ đồng. Ông Nguyễn Văn Vũ, Giám đốc Phòng Giao dịch cho biết, cách đây 3 năm, phòng thành lập những tổ hợp tác (nằm trong tổ tiết kiệm và vay vốn) gồm nhiều thành phần như hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, gia đình chính sách,… Mỗi tổ hợp tác sẽ có một mô hình làm ăn, phát triển kinh tế, trong đó, có mô hình nuôi lươn không bùn.
Thời gian qua, thành viên tổ hợp tác ngày càng nhiều lên, quy mô nuôi lươn được mở rộng. Nhiều hộ vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để nuôi lươn mang lại hiệu quả tốt. Hiện nay, dư nợ vay nuôi lươn không bùn khá cao so với 3 năm trước và đặc biệt không có nợ xấu. Phòng giao dịch sẽ tiếp tục phối hợp chính quyền địa phương nhân rộng các mô hình nuôi lươn không bùn, đồng thời xem xét tăng mức vay cho người dân mở rộng quy mô sản xuất. Theo bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, thị trường tiêu thụ hiện nay tương đối ổn định và giá bán cao hơn chi phí đầu tư, người nuôi lươn không bùn có lợi nhuận khá. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế cụ thể còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô nuôi, kỹ thuật nuôi, giá cả thức ăn, con giống và giá bán lươn tại thời điểm thu hoạch.
Hiện nay, nuôi lươn không bùn là một trong những sản phẩm chủ lực của ngành hàng thủy sản, góp phần tăng trưởng kinh tế cho khu vực I tại thành phố Cần Thơ. Để phát triển nghề nuôi lươn hiệu quả và bền vững, ngành chức năng khuyến khích người nuôi liên kết theo chuỗi giá trị và kết nối với thị trường tiêu thụ để bảo đảm đầu ra ổn định và gia tăng giá trị cho nông hộ.
