Đây được xem là bước tiến mới trong hợp tác hải quan giữa hai nước, góp phần tạo thuận lợi thương mại, tăng cường an ninh chuỗi cung ứng và hướng tới quan hệ thương mại cân bằng, bền vững.
Quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ những năm gần đây tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2023.
Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Hoa Kỳ. Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt 172,3 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt hơn 153,1 tỷ USD, tăng 28,2% so với năm trước; nhập khẩu đạt hơn 19,2 tỷ USD, tăng 27,7%.
Trong gần nửa đầu năm 2026 (từ ngày 1/1 đến 18/6), tổng kim ngạch thương mại song phương đạt 89,58 tỷ USD, tăng 23,1% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu đạt 79,09 tỷ USD, tăng 22,4%; nhập khẩu đạt 10,49 tỷ USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm trước.
Sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ thương mại giữa hai nước đặt ra yêu cầu tiếp tục tăng cường hợp tác thực chất giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ nhằm vừa tạo thuận lợi cho dòng chảy thương mại hợp pháp, vừa bảo đảm an ninh thương mại, góp phần xử lý thỏa đáng các vấn đề kinh tế thương mại mà hai nước quan tâm, qua đó thúc đẩy thương mại cân bằng, công bằng và bền vững giữa hai nước.
Thời gian qua, hai cơ quan hải quan đã duy trì hợp tác thông qua Hiệp định hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan (CMAA) được Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hoa Kỳ ký tháng 12/2019 và có hiệu lực từ tháng 5/2020. Trên cơ sở hiệp định này, hai bên đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác trao đổi thông tin nhằm xác minh nghi vấn và ngăn chặn vi phạm hải quan, hợp tác nghiệp vụ, hỗ trợ tăng cường năng lực và đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Để cụ thể hóa hơn nữa các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ CMAA, thời gian qua, hai cơ quan đã tiến hành trao đổi về việc thực hiện sáng kiến về trao đổi điện tử thông tin tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa dưới hình thức Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ
Theo Bản ghi nhớ vừa được ký kết, hai bên dự kiến chia sẻ theo thời gian thực hoặc trong thời gian sớm nhất có thể dữ liệu điện tử tờ lược khai hàng hóa nhằm phục vụ công tác xác định trọng điểm, quản lý rủi ro và ngăn chặn các hành vi vi phạm hải quan như gian lận thương mại, hàng giả, hàng cấm, gian lận xuất xứ, trốn thuế và các hành vi vi phạm khác.
Việc ký Bản ghi nhớ này thể hiện bước đi sáng tạo và phù hợp với xu thế tất yếu của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, là công cuộc chuyển đổi từ ứng dụng công nghệ cơ bản sang nền tảng số hóa, lấy dữ liệu là trọng tâm, cốt lõi. Đây cũng là xu hướng hợp tác được Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) khuyến nghị các cơ quan Hải quan thành viên thực hiện và được coi là biện pháp tối ưu nhằm tạo thuận lợi cho thương mại và bảo đảm an ninh cho chuỗi cung ứng thương mại toàn cầu, đặc biệt sau đại dịch Covid-19.
Về mặt nghiệp vụ, việc trao đổi dữ liệu điện tử giữa hai cơ quan sẽ giúp tăng cường khả năng xác minh thông tin lô hàng, đối chiếu dữ liệu xuất nhập khẩu, xác định trọng điểm và phát hiện sớm các dấu hiệu gian lận và các hành vi lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, rút ngắn thời gian thông quan đối với các lô hàng tuân thủ tốt, tránh được các rào cản về thủ tục kiểm tra hàng hóa tại cửa khẩu, qua đó giúp tăng lợi thế cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường của mỗi nước.
Bản ghi nhớ cũng thể hiện thiện chí của Việt Nam trong việc hợp tác với Hoa Kỳ để xử lý các mối quan tâm chung, đặc biệt là ngăn chặn gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh thuế. Đồng thời, việc triển khai cơ chế này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý hải quan, góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Hải quan Việt Nam, việc triển khai sáng kiến trao đổi, chia sẻ dữ liệu điện tử đối với hàng hóa giao thương giữa hai nước sẽ mở ra giai đoạn hợp tác mới theo hướng sâu rộng và thực chất hơn giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ. Hoạt động hợp tác này sẽ hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý, kiểm soát hải quan, bảo đảm an ninh thương mại, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đóng góp vào việc xây dựng quan hệ thương mại cân bằng, bền vững và cùng có lợi giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
