Việt Nam-Hoa Kỳ hợp tác đổi mới sáng tạo, phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ công nghệ chiến lược

Sáng 8/5, tại Hòa Lạc, Hà Nội, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính phối hợp cùng EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ) tổ chức Diễn đàn “Đổi mới sáng tạo Việt Nam-Hoa Kỳ phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược”.

Phát biểu khai mạc, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính nhấn mạnh, trong bối cảnh các ngành công nghệ chiến lược ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng năng lượng quy mô lớn, ổn định và bền vững, việc phát triển các giải pháp năng lượng tiên tiến có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế và mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Phó Giám đốc Võ Xuân Hoài cho rằng, diễn đàn là dịp để tăng cường kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến các đối tác quốc tế, qua đó thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực, hướng tới từng bước hình thành nền tảng năng lượng phù hợp cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược tại Việt Nam.

Đây cũng là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, nhằm cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời, góp phần thúc đẩy hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong các lĩnh vực then chốt của tương lai.

Theo đó, diễn đàn hướng tới ba mục tiêu trọng tâm: tăng cường liên kết giữa Nhà nước-doanh nghiệp-viện, trường trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam-Hoa Kỳ; định hình mô hình hạ tầng năng lượng tiên tiến, đáp ứng yêu cầu vận hành liên tục và độ tin cậy cao; thúc đẩy đối thoại đa bên, hoàn thiện cơ chế phối hợp và huy động nguồn lực cho phát triển năng lượng phục vụ các ngành công nghệ chiến lược.

Phát biểu chào mừng qua điểm cầu trực tuyến, ông Dan Ludwig, Phó Chủ tịch EXCEL Services Corporation bày tỏ mong muốn Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ gia tăng hợp tác hiệu quả trong phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược. Riêng Tập đoàn EXCEL cam kết bằng kinh nghiệm của Tập đoàn sẽ tăng cường hợp tác hỗ trợ tư vấn chính sách, chuyên gia và quản lý công nghệ năng lượng tiên tiến, nhất là trong câu chuyện đào tạo.

Tại diễn đàn, ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ nhấn mạnh tầm quan trọng hợp tác giữa Hoa Kỳ và Việt Nam nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn năng lượng tiên tiến, nhất là triển khai các sáng kiến năng lượng tiên tiến.

“Trong bối cảnh các ngành công nghệ chiến lược đòi hỏi tiêu chuẩn vận hành ngày càng khắt khe, độ tin cậy của hạ tầng năng lượng đang trở thành yếu tố then chốt để bảo đảm hiệu suất và tính liên tục của sản xuất, câu chuyện về công nghệ càng gia tăng cạnh tranh, do đó, cần chú ý tới cạnh tranh tạo cơ hội cũng như tạo kết nối giữa các đối tác", ông Vinh nói.

Cho rằng năng lượng tiên tiến đang trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng trong quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ, đặc biệt trong bối cảnh hai nước cùng thúc đẩy các ưu tiên về công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, ông Phạm Quang Vinh nhìn nhận, việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển trong nước mà còn tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và mạng lưới công nghệ toàn cầu.

Đồng quan điểm, ông James Voss, Phó Chủ tịch EXCEL Services Corporation thông tin thêm về giải pháp cung cấp nguồn điện ổn định, độ tin cậy cao cho các khu công nghiệp, khu công nghệ cao tại Việt Nam. Ông cho biết, doanh nghiệp đang nghiên cứu và phát triển các giải pháp năng lượng thế hệ mới có độ tin cậy cao, trong đó có các mô hình lò phản ứng mô-đun nhỏ và hệ thống năng lượng tích hợp, nhằm đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các ngành công nghệ cao. Nhấn mạnh tiềm năng hợp tác với Việt Nam trong việc triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời từng bước chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm vận hành, ông bày tỏ mong muốn cùng chung tay hợp sức và hy vọng vào triển vọng hợp tác nhiều hơn nữa giữa Tập đoàn với Việt Nam.

Trong bài toán năng lượng của tương lai, câu hỏi không chỉ là có đủ điện, mà còn là điện phải an toàn đến đâu, bền vững như thế nào và được kiểm soát ra sao. Đặc biệt, với những lựa chọn mang tính chiến lược như điện hạt nhân, yêu cầu về an toàn, an ninh và quản lý rủi ro luôn được đặt ở mức cao nhất. Dịp này, ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh về việc bảo đảm an ninh năng lượng và nhà máy điện hạt nhân an toàn cho Việt Nam.

Bổ sung thông tin về điện hạt nhân Việt Nam tới đây, ông Nguyễn Hoàng Anh, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã khái quát về quá trình nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao công nghệ năng lượng hạt nhân tại Việt Nam hiện tại và trong tương lai.

Để các ngành công nghệ chiến lược phát triển bền vững, bên cạnh công nghệ và nguồn nhân lực, một yếu tố mang tính nền tảng chính là hạ tầng điện đồng bộ cùng cơ chế chính sách đủ linh hoạt để đón đầu nhu cầu phát triển mới. Trong bối cảnh nhu cầu điện cho các ngành như bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay sản xuất công nghệ cao ngày càng gia tăng, bài toán đặt ra không chỉ là bảo đảm đủ điện, mà còn là xây dựng một hệ thống hạ tầng hiện đại, ổn định và có khả năng phát triển dài hạn. Liên quan nội dung này, ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương nêu lên một số định hướng phát triển hạ tầng điện và cơ chế chính sách phục vụ các ngành công nghệ chiến lược tại Việt Nam.

Phân tích về bối cảnh nhu cầu năng lượng phục vụ các ngành công nghệ chiến lược ngày càng gia tăng, ông Nguyễn Thế Hữu nhấn mạnh, việc xem xét phát triển điện hạt nhân đặt ra yêu cầu rõ ràng về mức độ sẵn sàng từ thể chế, hạ tầng kỹ thuật đến năng lực quản lý và vận hành.

Đáng chú ý, ông Phan Việt Cương, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ nhìn nhận, trong phát triển năng lượng hạt nhân, việc nghiên cứu, nội địa hóa và chuyển giao công nghệ không chỉ là bước đi kỹ thuật, mà là chiến lược dài hạn để xây dựng nền tảng tự chủ quốc gia trong lĩnh vực này.

Từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn, các Trường đại học giữ vai trò kết nối tri thức, công nghệ và nhu cầu phát triển, góp phần định hình hướng đi dài hạn cho hệ thống năng lượng quốc gia. Theo Tiến sĩ Nguyễn Quang Nam, Trưởng khoa Khoa Điện-Điện tử, Trường đại học Bách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh đã đề xuất các giải pháp năng lượng bền vững từ khối các Trường đại học.

Trong khuôn khổ diễn đàn, tại Tọa đàm với chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực năng lượng tiên tiến và nhà máy điện hạt nhân”, các diễn giả đã đưa ra sự tiếp cận một cách toàn diện từ định hướng chính sách, giải pháp công nghệ, mức độ sẵn sàng triển khai, đến năng lực nghiên cứu, chuyển giao và vai trò của hệ thống đào tạo trong phát triển năng lượng tiên tiến và điện hạt nhân tại Việt Nam. Đồng thời, các diễn giả cho rằng, để những định hướng đó có thể đi vào thực tiễn chính là nguồn nhân lực với các cách thức đào tạo, thu hút đến phát triển đội ngũ chuyên gia chất lượng cao.

Dịp này, thông tin thêm về hợp tác năng lượng tiên tiến giữa hai bên Việt Nam và Hoa kỳ, Tham tán Thương mại Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam, ông Steve Green cho biết, việc kết nối đã được nhen nhóm từ 2022 và ngày càng cụ thể hơn. Trước đó, trong các lĩnh vực khác như dầu khí, hai bên cũng có những hợp tác đối thoại sâu và có nhiều bài học kinh nghiệm hợp tác có thể tham khảo nếu hai bên đạt được thỏa thuận hợp tác liên quan tới hạt nhân trong thời gian tới đây.

​

​