Gỡ điểm nghẽn tài chính, khơi dòng nhân lực số để doanh nghiệp Việt vững chân trong chuỗi cung ứng năng lượng

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chuỗi cung ứng năng lượng sạch trở thành "mặt trận" phát triển chiến lược. Doanh nghiệp Việt đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái năng lượng. Tuy nhiên, hành trình này vẫn còn rào cản, đặc biệt về tài chính và nhân lực.

Các tấm pin mặt trời tại trang trại điện mặt trời Phong Phú (Solarcom), Lâm Đồng. (Ảnh: VĂN DUY)
Các tấm pin mặt trời tại trang trại điện mặt trời Phong Phú (Solarcom), Lâm Đồng. (Ảnh: VĂN DUY)

Doanh nghiệp là trung tâm của chuỗi cung ứng năng lượng

Chia sẻ tại Diễn đàn Nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu tổ chức tại Hà Nội mới đây, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính khẳng định: Trong cấu trúc chuỗi giá trị năng lượng, từ khai thác, sản xuất, truyền tải, phân phối đến tiêu thụ, doanh nghiệp đóng vai trò then chốt ở tất cả các mắt xích.

Ông Long cho biết, ở mảng năng lượng truyền thống, các tập đoàn như EVN, PVN, TKV cùng nhiều doanh nghiệp tư nhân đang nắm giữ phần lớn công suất phát và truyền tải điện. Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, các doanh nghiệp tư nhân như Trung Nam, TTC, BCG, AMI AC Renewables… hiện chiếm tới gần 80% tổng công suất điện mặt trời được vận hành, theo số liệu từ Bộ Công thương năm 2024.

Việc doanh nghiệp trở thành trung tâm chuỗi cung ứng không chỉ giúp bảo đảm an ninh năng lượng, mà còn thúc đẩy đổi mới mô hình sản xuất-kinh doanh, với điện áp mái bán điện lên lưới, hệ thống lưu trữ phân tán, hay tham gia thị trường điện cạnh tranh trong tương lai.

Tuy đóng vai trò quan trọng, nhưng theo ông Long, phần lớn doanh nghiệp năng lượng Việt hiện gặp khó khăn trong tiếp cận vốn đầu tư, đặc biệt là vốn dài hạn cho các dự án điện gió, điện mặt trời hay lưu trữ năng lượng.

ndo_br_dsc02308.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, giai đoạn 2021-2030, Việt Nam cần khoảng 134,7 tỷ USD cho chuyển dịch năng lượng, trong đó 70% kỳ vọng đến từ khu vực tư nhân. Tuy nhiên, chỉ khoảng 15-20% doanh nghiệp tiếp cận được tín dụng ưu đãi.

Một trong những nguyên nhân là hệ sinh thái tài chính xanh chưa hoàn thiện. Việc thiếu cơ chế bảo lãnh tín dụng, chưa có hệ thống đánh giá rủi ro phù hợp với đặc thù dự án năng lượng sạch, chính sách giá điện còn thiếu ổn định... cũng làm gia tăng chi phí tài chính và rủi ro đầu tư.

Từ những thực trạng trên, ông Long đưa ra khuyến nghị, Việt Nam cần khẩn trương thiết lập Quỹ chuyển dịch năng lượng quốc gia nhằm cung cấp tín dụng ưu đãi, bảo lãnh rủi ro, hỗ trợ kỹ thuật cho các doanh nghiệp đầu tư năng lượng sạch. Đồng thời, cần ban hành khung tín dụng xanh rõ ràng, với hướng dẫn cụ thể từ Ngân hàng Nhà nước cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Các giải pháp hỗ trợ khác cũng được đề xuất như: Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm thuế nhập khẩu thiết bị tiết kiệm năng lượng; khấu hao nhanh tài sản đầu tư vào công nghệ năng lượng tái tạo; miễn giảm tiền thuê đất cho dự án điện gió, điện mặt trời; tăng cường hợp tác công-tư (PPP) trong đầu tư điện lực…

Kinh nghiệm từ các quốc gia đi đầu trong chuyển đổi năng lượng cho thấy: Cần kết hợp linh hoạt nhiều công cụ tài chính-kỹ thuật-chính sách. Đức vận hành Quỹ Khí hậu và chuyển đổi (KTF) trị giá hơn 200 tỷ euro. Hàn Quốc có các ngân hàng phát triển xanh, còn Trung Quốc áp dụng hướng dẫn tín dụng xanh, tích hợp vào tiêu chuẩn ngân hàng. Singapore tập trung hỗ trợ thiết bị xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đi kèm đào tạo và theo dõi chỉ số ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị).

Việt Nam hoàn toàn có thể thiết kế bộ chỉ số ESG gắn với hoạt động tín dụng, phát hành trái phiếu xanh, hay xây dựng quỹ hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng như mô hình của các nước, ông Long nêu kiến nghị.

Ông cũng đặc biệt lưu ý vai trò của phối hợp chính sách: Kết hợp tín dụng xanh, trợ cấp thiết bị và thị trường carbon (chứng chỉ xanh) sẽ hình thành hệ sinh thái bền vững hơn thay vì các biện pháp đơn lẻ.

“Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột: Nhà nước-hệ thống tài chính-doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách, tài chính là bệ đỡ, còn doanh nghiệp là chủ thể triển khai. Khi ba trụ này cùng vận hành đồng bộ mới có thể tạo bước đột phá thực sự”, PGS, TS Ngô Trí Long nhấn mạnh.

Đào tạo nhân lực - gốc rễ cho chuyển đổi số năng lượng

1615.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Đạt Minh - Trưởng Khoa Quản lý công nghiệp và năng lượng, Trường Đại học Điện lực.

Bên cạnh tài chính, nhân lực là “mảnh ghép” quan trọng để doanh nghiệp có thể thích ứng với yêu cầu mới của chuyển dịch năng lượng và xu thế số hóa ngành điện. Tiến sĩ Nguyễn Đạt Minh - Trưởng Khoa Quản lý công nghiệp và năng lượng, Trường Đại học Điện lực nhận định, hiện nay ngành năng lượng đang đối diện tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực kỹ thuật cao. Các chương trình đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ và yêu cầu mới.

Trong thời gian tới, với xu hướng chuyển dịch năng lượng, nhân lực cũng sẽ dịch chuyển dần từ ngành than và năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo, lưu trữ điện, thậm chí cả điện hạt nhân. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Việt Nam đang thiếu hụt đội ngũ kỹ sư và chuyên gia có khả năng làm việc với công nghệ số như AI, dữ liệu lớn, IoT hay lưới điện thông minh.

Theo ông Minh, bên cạnh đào tạo mới kỹ sư và công nhân kỹ thuật, cần đặc biệt chú trọng đào tạo lại (reskilling) và nâng cao kỹ năng (upskilling) cho lực lượng lao động chuyển dịch từ ngành than, nhiệt điện sang năng lượng tái tạo.

Trước xu thế AI, Big Data, IoT, blockchain, điện toán đám mây…, chương trình đào tạo phải tích hợp công nghệ mới. Tiến sĩ Minh đề xuất đổi mới đào tạo thông qua tích hợp e-learning, thực tế ảo (VR/AR), AI vào nội dung và phương pháp giảng dạy, đồng thời kết hợp lý thuyết với thực hành, gắn đào tạo với doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp đồng hành cùng nhà trường trong xây dựng chương trình, tổ chức thực tập và tuyển dụng theo nhu cầu thực tế.

“Đào tạo là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số năng lượng. Cần có chiến lược dài hạn, phối hợp nhiều bên, tận dụng hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng nhân lực”, ông Minh nhấn mạnh.

ndo_br_dsc02314.jpg
Ông Phạm Anh Cường - nhà sáng lập kiêm CEO hệ sinh thái khởi nghiệp BestB. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Một trong những xu hướng nổi bật toàn cầu là sự nổi lên của các startup công nghệ trong ngành năng lượng. Ông Phạm Anh Cường, CEO hệ sinh thái khởi nghiệp BestB, cho rằng: Khởi nghiệp năng lượng không chỉ là cơ hội đầu tư mà còn là giải pháp bền vững để đột phá các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng.

Việt Nam có nguồn tài nguyên tái tạo dồi dào, lực lượng lao động trẻ và nhu cầu thị trường lớn. Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp năng lượng còn non trẻ, thiếu không gian thử nghiệm (sandbox), thiếu vốn đầu tư sớm và kết nối với doanh nghiệp lớn.

Trong quá trình chuyển đổi năng lượng, nhiều quốc gia đã chứng minh rằng đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ công nghệ mà còn từ mô hình hợp tác, cơ chế chính sách và hệ sinh thái đầu tư phù hợp. Từ thực tiễn quốc tế, có thể rút ra một số bài học quan trọng giúp Việt Nam xây dựng nền tảng vững chắc cho hệ sinh thái khởi nghiệp năng lượng.

Từ các mô hình thành công quốc tế như ARPA-E (Hoa Kỳ), Horizon Europe (EU), ông Cường đề xuất thành lập mô hình “Energy Innovation Partnership” gồm các trụ cột: Nhà nước, nhà đầu tư, nhà khoa học, nhà startup. Mô hình này cần ưu tiên theo ngành dọc như năng lượng mặt trời, lưu trữ điện, carbon offset...

Có thể bạn quan tâm

Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, làng nghề truyền thống phục vụ Tết được giới thiệu tại Triển lãm.

Triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ Tết Nguyên đán

Tối 28/1, tại Điểm du lịch Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Ứng Thiên khai mạc Triển lãm các sản phẩm, mẫu thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ mới, sáng tạo gắn với các hoạt động phục vụ Xuân Bính Ngọ 2026.

Nông sản Việt Nam thu hút đông khách quốc tế quan tâm tìm hiểu. (Ảnh: AGRITRADE)

Việt Nam tham dự Hội chợ Gulfood Dubai 2026

Hội chợ quốc tế về thực phẩm và đồ uống Gulfood 2026 diễn ra trong các ngày 26 đến 30/1 tại Trung tâm triển lãm Dubai Exhibition Centre, Dubai, UAE. Khu gian hàng Việt Nam do Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã tiếp đón hàng nghìn lượt khách ngay trong ngày đầu khai mạc (26/1).

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng chiều 28/1: Vàng miếng, vàng nhẫn tăng từng giờ, vượt 184 triệu đồng/lượng

Ngày 28/1, giá vàng trong nước, thế giới tăng dồn dập, vượt qua tất cả các kỷ lục được ghi nhận trước đó. Trong phiên sáng nay, giá vàng miếng SJC trong nước tăng 4,1 triệu đồng/lượng và tiếp tục điều chỉnh giá tăng thêm 2,8 đồng vào phiên chiều, đưa giá vọt lên mức 184,2 triệu đồng/lượng, cao nhất từ trước đến nay.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 28/1: Cổ phiếu ngân hàng và bất động sản bị bán mạnh, VN-Index giảm tiếp gần 28 điểm

Phiên giao dịch ngày 28/1, thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ. Các nhóm ngành cổ phiếu như ngân hàng, bất động sản... cùng hàng loạt cổ phiếu lớn giảm sàn kéo chỉ số VN-Index lao dốc, thủng ngưỡng 1.800 điểm. Dù lực cầu bắt đáy xuất hiện cuối phiên, VN-Index vẫn giảm 27,59 điểm, xuống mức 1.802,91 điểm.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc - Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là cửa ngõ quan trọng, góp phần đưa đảo ngọc trở thành điểm đến du lịch hàng đầu khu vực và quốc tế. Với vị trí chiến lược tại cực nam Tổ quốc, sân bay Phú Quốc đã và đang khẳng định vai trò then chốt trong việc kết nối Phú Quốc với thế giới, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Nguồn: THX/TTXVN)

Giá dầu lập đỉnh 15 tháng, kim loại quý kéo MXV-Index giảm mạnh

Thị trường hàng hóa vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động với diễn biến phân hóa. Áp lực chốt lời mạnh trên thị trường bạc và bạch kim đã góp phần kéo chỉ số MXV-Index giảm 1,7%, xuống còn 2.685 điểm, chấm dứt chuỗi tăng 5 phiên liên tiếp trước đó.

Ủy ban nhân dân xã Cà Ná (Khánh Hòa) dựng pa-nô tuyên truyền về quy hoạch các dự án trọng điểm để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong tương lai. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná

Ngày 28/1, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná - dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến của những sự kiện quốc tế. Việc đặc khu Phú Quốc là địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 là vinh dự lớn đối với đất nước, là cơ hội để Đảo Ngọc khẳng định vị thế trung tâm kinh tế-du lịch-đối ngoại tầm vóc khu vực và thế giới.

Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Lào làm việc tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Tăng cường hợp tác điện lực Việt Nam-Lào trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng

Những năm qua, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong kết nối hạ tầng hệ thống điện và trao đổi điện năng Việt Nam và Lào được đẩy mạnh, có thể coi là điểm sáng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước. Hiện tổng công suất từ các nhà máy điện tại Lào đã vận hành và bán điện về Việt Nam là 2.379MW.

Mỗi ngày có hàng trăm công nhân, thiết bị đang tập trung thi công các gói thầu thuộc dự án đường Động lực Điện Biên.

Hối hả trên công trình đường động lực Điện Biên

Nỗ lực vì mục tiêu hoàn thành Đường giao thông kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm dọc trục QL279, QL12 (gọi tắt là đường Động lực Điện Biên), suốt nhiều ngày qua hàng nghìn công nhân cùng máy móc, thiết bị miệt mài làm việc. Cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 vừa qua, công trường ngày đêm vẫn rầm rập tiếng máy, tiếng người…

Các giải pháp công nghệ cho ô-tô điện được trưng bày tại Triển lãm Thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc". (Ảnh: Thế Đại)

Kinh tế số thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng

Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh kiểm tra cơ sở kinh doanh của ông Trần Hữu Quyền ở phường Móng Cái 2.

Quảng Ninh: Bảo đảm bình ổn thị trường trong dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thực hiện tháng cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026; Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện và xử lý vi phạm với tổng số tiền phạt hơn 13 tỷ đồng. Góp phần bình ổn thị trường và bảo đảm sức khỏe cho nhân dân.

Ảnh minh họa.

Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index mất hơn 13 điểm trước áp lực từ nhóm bất động sản

Phiên giao dịch ngày 27/1, thị trường chứng khoán Việt Nam phân hóa rõ nét. Thanh khoản toàn thị trường giảm sâu, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt hơn 27.781 tỷ đồng. Áp lực điều chỉnh mạnh tại nhóm bất động sản cùng diễn biến bán ròng của khối ngoại đã kéo VN-Index giảm 13,22 điểm, xuống mức 1.830,5 điểm khi kết thúc phiên.

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

Theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội, từ năm 2026, Luật Đất đai bổ sung hai trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu, nhằm tháo gỡ vướng mắc tồn tại kéo dài trong công tác quản lý, sử dụng đất đai.