Tại cuộc họp vừa qua của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Đặc phái viên Liên hợp quốc về Syria Geir Pedersen khẳng định cần phải có một sự “điều chỉnh lớn” về quá trình chuyển tiếp chính trị và an ninh tại Syria. Các quan chức phụ trách vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc cho biết, tình trạng bạo lực gần đây ở Syria khiến khoảng 175 nghìn người dân phải di dời và thực trạng này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng, cuộc khủng hoảng ở Syria vẫn là một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế giới.
Sự mong manh trong tiến trình chuyển tiếp ở Syria không nằm ngoài phán đoán của các nhà phân tích. Kể từ khi chính quyền lâm thời được thành lập hồi tháng 3/2025, có nhiều ý kiến cho rằng, xây dựng một nền tảng vững chắc để đưa quốc gia Trung Đông về với quỹ đạo phát triển ổn định là kịch bản còn nhiều rủi ro, khó đoán định. Với một quốc gia đã chìm trong nội chiến suốt hơn 10 năm như Syria, không dễ để có thể hòa giải, xoa dịu những mâu thuẫn, bất đồng sâu sắc giữa các nhóm sắc tộc.
Làn sóng bất ổn ở Sweida, miền nam Syria, bùng phát từ đầu tháng 7/2025 khi cộng đồng người Druze và các bộ tộc Bedouin xảy ra đụng độ. Lực lượng của chính quyền Syria được triển khai tới Sweida nhằm tái lập trật tự, nhưng Israel cáo buộc lực lượng này đứng về phía các bộ tộc Bedouin để chống lại cộng đồng người Druze. Đây cũng là lý do Israel đưa ra để tiến hành không kích thủ đô Damascus của Syria, làm dấy lên lo ngại về một làn sóng xung đột, bất ổn lan rộng tại khu vực. Giao tranh ở Syria tạm lắng sau một thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian. Song, trong bối cảnh mâu thuẫn sắc tộc vẫn sâu sắc và có sự can thiệp chồng chéo từ bên ngoài, sự cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn, thỏa thuận ngừng bắn chỉ là giải pháp mang tính tạm thời.
Làn sóng bạo lực được cho là bùng nổ vào thời điểm nhạy cảm với chính quyền lâm thời Syria, vốn đang nỗ lực giành được lòng tin và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế. Đầu tháng 7/2025, Mỹ bãi bỏ hầu hết các lệnh trừng phạt với Syria được áp dụng kể từ năm 1979, đánh dấu bước tiến lớn hướng đến bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ với quốc gia Trung Đông. Washington khẳng định muốn nhìn thấy một Syria không phải là nơi trú ẩn cho các tổ chức khủng bố và bảo đảm an ninh cho các nhóm tôn giáo, sắc tộc thiểu số. Hàng loạt quốc gia, tổ chức quốc tế khác bày tỏ thiện chí hợp tác với Syria trên hành trình tái thiết. Khi các tín hiệu tích cực vừa le lói xuất hiện, làn sóng bạo lực ở Sweida đã phản ánh thực trạng phức tạp, rối ren về chính trị, an ninh hiện nay tại Syria, gây cản trở dòng vốn đầu tư nước ngoài - yếu tố quan trọng đối với công cuộc khôi phục kinh tế. Bộ Kinh tế và Công nghiệp Syria từng ước tính cần ít nhất 1 nghìn tỷ USD để xây dựng một Syria mới.
Trong một động thái nhằm thúc đẩy cải cách đất nước, chính quyền Syria thông báo sẽ tổ chức bầu cử Quốc hội ở nước này vào tháng 9/2025. Số ghế trong Quốc hội sẽ tăng từ 150 lên 210 ghế theo luật sửa đổi. Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức bầu cử tại tất cả các tỉnh của Syria và nêu bật sự cần thiết phải loại trừ những cá nhân ủng hộ, hợp tác với tội phạm chiến tranh.
Đất nước Syria đang đứng trước một chương mới, với những nhiệm vụ không hề dễ dàng chờ đợi giới chức nước này. Trước tiến trình chuyển tiếp chính trị mong manh và đầy rẫy rủi ro ở Syria, Đặc phái viên Liên hợp quốc về Syria Geir Pedersen cho biết, chính quyền cần thúc đẩy một quy trình “minh bạch, toàn diện và mang tính đại diện” để củng cố lòng tin của người dân và cộng đồng quốc tế, vốn đã bị lung lay nghiêm trọng sau làn sóng bạo lực vừa qua.
