Đổi mới chấm thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Từ ngày 16/6, các Hội đồng thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tổ chức họp lãnh đạo, đánh giá công tác coi thi và triển khai công tác chấm thi. Trong kỳ thi, chỉ có môn Ngữ văn thi theo hình thức tự luận với yêu cầu chấm “mở”, chấm đều tay.

Điểm thi Trường trung học phổ thông A Thanh Liêm, tỉnh Ninh Bình trong kỳ thi vừa qua. (Ảnh: THẾ ĐẠI)
Điểm thi Trường trung học phổ thông A Thanh Liêm, tỉnh Ninh Bình trong kỳ thi vừa qua. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Theo kế hoạch, kết quả kỳ thi sẽ được công bố vào ngày 1/7; các địa phương hoàn thành xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông chậm nhất ngày 3/7.

Theo đánh giá ban đầu, đề thi các môn trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 bám sát chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, có sự phân hóa phù hợp.

Bên cạnh việc công bố đáp án các môn thi, các hội đồng thi đã, đang tích cực chấm thi môn Ngữ văn. Phó Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Lê Mỹ Phong cho biết, các Hội đồng thi phân tích điểm hiệu chỉnh giữa các môn thi để đánh giá kết quả thi từng môn theo quy chế. Đây là một trong những yêu cầu mới đối với công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025.

Bên cạnh việc bảo đảm công bằng tuyển sinh, đối với việc dạy và học ở địa phương, điểm hiệu chỉnh cho phép đánh giá khách quan mức độ tiến bộ của từng môn khi so sánh điểm bình quân thi tốt nghiệp các môn khác nhau trong cùng địa phương. Cùng với các địa phương, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức đánh giá toàn diện, rút kinh nghiệm về công tác tổ chức kỳ thi theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với các địa phương là thực hiện chặt chẽ, nghiêm túc quy trình chấm thi tự luận, chấm thi trắc nghiệm và phúc khảo bài thi bảo đảm đúng quy chế cũng như hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn trường đổi mới cách dạy, cách học, cách kiểm tra, đánh giá quá trình học của học sinh, bao gồm cả kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ theo định hướng gắn với thực tiễn, tích hợp liên môn “học để làm thay vì chỉ để biết”, giúp học sinh tiếp tục làm quen với việc đánh giá theo định hướng năng lực...

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Lê Hoa Tranh, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), điểm mới trong chấm thi môn Ngữ văn năm nay là sử dụng Rubric (là cách đánh giá bài làm dựa trên một bảng tiêu chí). Đây là bước tiến để bảo đảm tính “mở”, độ tin cậy và yêu cầu phân hóa; vượt qua cách chấm dựa vào đối chiếu máy móc với đáp án. Điều này hoàn toàn phù hợp bản chất của môn Ngữ văn.

Hướng dẫn chấm đã phần nào cho phép học sinh lựa chọn nhiều con đường triển khai viết đoạn, viết bài. Với nghị luận xã hội, học sinh có thể tiếp cận vấn đề từ bình diện cá nhân, xã hội hoặc mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội. Với nghị luận văn học, các em có thể phát hiện nhiều tầng nghĩa của hình tượng, nhiều thông điệp nhân sinh mà văn bản chuyển tải.

Như vậy, hướng dẫn chấm “mở” góp phần khẳng định một quan niệm đánh giá rất tiến bộ, đó là bài thi Ngữ văn thật sự tạo điều kiện để học sinh bộc lộ năng lực tư duy độc lập, năng lực cảm thụ và năng lực biểu đạt chứ không chỉ đánh giá khả năng ghi nhớ và những kỹ năng, thao tác cơ bản. Đây là cơ sở quan trọng để chống lại lối học văn mẫu và khuyến khích những bài làm có nét riêng, sáng tạo.

“Giá trị của Rubric nằm ở khả năng chuẩn hóa các tiêu chí đánh giá bài làm tự luận. Trong chấm thi môn Ngữ văn, nếu chỉ dựa vào đáp án gợi ý, giám khảo rất dễ bị chi phối bởi cảm nhận, quan điểm cá nhân, thói quen đánh giá. Rubric giúp hạn chế nguy cơ lạm dụng quan điểm cá nhân. Công tác chấm bài được đánh giá trên những phương diện như: Xác định vấn đề, triển khai luận điểm, sử dụng lý lẽ và dẫn chứng, tổ chức lập luận, phân tích văn bản, diễn đạt và bảo đảm chuẩn ngôn ngữ. Nhờ đó, tính “mở” của hướng dẫn chấm không bị hiểu thành sự dễ dãi, cảm tính; ngược lại, mọi cách triển khai của học sinh đều được xem xét trong một hệ tiêu chí tương đối thống nhất”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Lê Hoa Tranh chia sẻ.

Theo Nhà giáo Dương Trung Thành, Trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bắc Ninh, đề thi Ngữ văn luôn là đề tài nóng hổi, bàn tán của cả xã hội sau mỗi kỳ thi. Đáng chú ý, với kỳ thi năm nay - năm thứ hai thi theo hướng “mở”, đề thi phần viết nghị luận xã hội “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” không phải là một câu hỏi xã hội thông thường. Nó không chỉ hỏi học sinh kể vài giải pháp quen tai như: Cần học tập chăm chỉ, cần rèn luyện đạo đức, cần có chính sách tốt. Nếu chấm theo lối dò ý truyền thống, rất dễ biến một đề bài có sức gợi lớn thành một cuộc kiểm kê ý như: Cá nhân phải thế này, nhà trường phải thế kia, xã hội phải thế nọ. Bài nào đủ ý thì điểm cao, bài nào thiếu ý thì điểm thấp. Cách chấm ấy không sai, nhưng chưa chạm đến linh hồn của vấn đề. Bởi câu hỏi về “Steve Jobs Việt Nam” thực chất là câu hỏi về khát vọng sáng tạo, về bản lĩnh khác biệt, về năng lực biến ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và sâu hơn là về một hệ sinh thái đủ rộng để người trẻ được thử, được sai, được lớn lên. Vì vậy, Rubric bộc lộ lợi thế rất rõ. Rubric không chỉ chấm học sinh có nêu được giải pháp hay không, mà chấm cách học sinh tư duy về giải pháp ấy.

Có em viết rằng: Muốn có “Steve Jobs Việt Nam” thì người trẻ phải học giỏi công nghệ, thành thạo ngoại ngữ, có năng lực số. Ý đó đúng, nhưng mới là tầng bề mặt. Một bài sâu hơn phải nhìn thấy rằng, “Steve Jobs Việt Nam” không chỉ là người giỏi kỹ thuật mà còn phải là người có những khát vọng hoài bão cống hiến cho dân tộc, nhân loại… Vì thế, nếu học sinh chỉ biến “Steve Jobs Việt Nam” thành một “kỹ sư công nghệ giỏi” thì bài viết vẫn còn hẹp.

Từ góc độ chấm thi, Nhà giáo Dương Trung Thành nhận thấy Rubric giúp điểm số công bằng hơn. Bài viết chỉ có khẩu hiệu sẽ không thể đứng ngang với bài có phân tích. Bài đủ ý nhưng nhạt sẽ không thể ngang với bài có phát hiện riêng. Bài văn trơn tru nhưng vay mượn văn mẫu sẽ không thể che lấp sự thiếu hụt về tư duy. Ngược lại, một học sinh có cách nhìn mới, có lập luận chắc, có giọng văn riêng sẽ được ghi nhận xứng đáng, dù em không đi theo đúng trình tự ý trong đáp án. Đây chính là tinh thần đánh giá năng lực: “Không săn tìm những cái đầu biết lặp lại, mà phát hiện những cái đầu biết nghĩ”.

Có thể bạn quan tâm

Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: VNU)

Hà Nội: Đồng bộ hạ tầng khi di dời trường đại học

Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 đã xác định trong các chương trình ưu tiên đầu tư việc “thực hiện việc di dời các cơ sở cao đẳng, đại học, y tế ở khu vực nội đô”.

(Ảnh minh họa: NAM HẢI)

Đề xuất tổ chức đánh giá định kỳ học sinh bằng bài kiểm tra trên máy tính

Các nhà trường phổ thông khi đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm kiểm tra, đánh giá và nhân lực vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ học sinh bằng bài kiểm tra trên máy tính, theo đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo. 

Kết quả điểm thi lại của thí sinh tự do có nhiều môn thấp hơn mức điểm trung bình thi lại của điểm thi. Ảnh: Thí sinh tự do chỉ đạt 3 điểm môn Vật lý.

Điểm thi lại của các thí sinh tự do tại điểm thi Trường chuyên Tuyên Quang nhiều môn dưới trung bình

Theo kết quả điểm thi lại tốt nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, điểm trung bình thi lại theo môn của các thí sinh tự do tại điểm thi Trường chuyên Tuyên Quang đạt từ 3 điểm đến cao nhất là 7,25 điểm (tùy môn), nhiều môn điểm thấp dưới mức trung bình của nhóm thí sinh thi lại. 

Điểm thi lại của nhóm thí sinh chuyên Tuyên Quang: Dữ liệu hợp lý, năng lực được đánh giá đúng

Điểm thi lại của nhóm thí sinh chuyên Tuyên Quang: Dữ liệu hợp lý, năng lực được đánh giá đúng

Phân tích kết quả dữ liệu điểm thi lại tốt nghiệp của nhóm thí sinh chuyên Tuyên Quang, một số chuyên gia cho rằng năng lực thực chất của thí sinh đã được đánh giá đúng. Kết quả này góp phần lấy lại niềm tin của xã hội nhưng đồng thời cho thấy mức độ nghiêm trọng của những sai phạm xảy ra tại điểm thi Trường chuyên Tuyên Quang.

Nụ cười học sinh xã Lóng Luông (cũ), một trong những địa phương từng là điểm nóng về ma túy. (Ảnh: LINH PHAN)

Chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô" năm 2026 sẽ tổ chức school tour chủ đề "Lớp học reo vui"

Bước qua năm thứ 12 triển khai, chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô" chuyển từ hình thức vinh danh, trao tặng sang đồng hành và tiếp sức toàn diện với nhiều hoạt động như tuyên dương gần 200 nhà giáo tiêu biểu, đến các điểm trường trong ngày đầu năm học mới, tổ chức school tour tri ân, triển lãm, cuộc thi trên mạng xã hội.

Đông đảo học sinh tham dự diễn đàn. (Ảnh: LONG THÀNH)

Trang bị kiến thức, kỹ năng bảo vệ bản thân cho học sinh trên không gian mạng

Ngày 17/8, Diễn đàn "Điều em muốn nói 2026" với chủ đề “Vaccine số cho em” diễn ra tại Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Nguyễn Siêu (Hà Nội) với mục tiêu tạo không gian để học sinh, phụ huynh, nhà trường và các chuyên gia cùng trao đổi về sức khỏe tâm thần học đường... từ áp lực và tác động của môi trường mạng.

Đồng chí Đỗ Ái Lam (bìa trái), Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hòa Bình và đồng chí Trần Việt Thùy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã kiểm tra, chỉ đạo việc chuẩn bị cơ sở vật chất tại một số trường học trên địa bàn. (Ảnh: HÀ NAM)

Cà Mau sẵn sàng cho năm học mới

Thường trực Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã và đang quan tâm chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền, các ngành chức năng, nhất là ngành giáo dục-đào tạo khẩn trương chuẩn bị cơ sở vật chất; sắp xếp lại tổ chức các trường học, nhằm chuẩn bị thật tốt cho năm học mới 2026-2027.

[Video] Sắp xếp trường học: Ngày 30/8 là mốc hoàn thành, không phải điểm kết thúc

[Video] Sắp xếp trường học: Ngày 30/8 là mốc hoàn thành, không phải điểm kết thúc

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngày 30/8 là mốc hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, nhưng không phải điểm kết thúc của quá trình này. Hiệu quả sau sắp xếp phải tiếp tục được đánh giá bằng chất lượng giáo dục, việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh.