Doanh nghiệp Nhật Bản: “Cánh tay nối dài” thắt chặt tình hữu nghị Việt Nam-Nhật Bản

Trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản không ngừng phát triển mạnh mẽ, đạt tầm cao mới sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, cuộc tiếp kiến của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính với đại diện các doanh nghiệp Nhật Bản chiều 9/2 đã khẳng định vai trò quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản như một “cánh tay nối dài” trong việc củng cố tình hữu nghị hai dân tộc và thúc đẩy phát triển bền vững. Không chỉ là những nhà đầu tư hàng đầu, các doanh nghiệp Nhật Bản đã có những đóng góp thiết thực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng.

Sự hiện diện và phát triển của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam luôn gắn bó chặt chẽ với đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần khẳng định Việt Nam luôn coi Nhật Bản là đối tác chiến lược quan trọng hàng đầu, lâu dài và tin cậy. Hai nước đang cùng đồng hành trong “Kỷ nguyên mới-kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”, nơi hợp tác kinh tế không chỉ mang lại lợi ích vật chất mà còn củng cố nền tảng tin cậy chính trị, xây dựng lòng tin chiến lược bền vững.

Tổng Bí thư đánh giá cao sự phát triển thực chất của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đặc biệt sau các cột mốc nâng cấp quan hệ năm 2023, với trọng tâm là hợp tác kinh tế, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tổng Bí thư kêu gọi các doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục đầu tư vào các lĩnh vực đột phá như chuyển đổi số, kinh tế xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đồng thời, Tổng Bí thư thường xuyên nhắc lại bề dày lịch sử giao lưu hơn 1.300 năm giữa hai dân tộc, coi đây là nền tảng văn hóa-tinh thần vững chắc, giúp doanh nghiệp hai nước yên tâm hợp tác, đầu tư lâu dài, góp phần xây dựng khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Những con số “biết nói” và dấu ấn lan tỏa sâu rộng

Tính đến hết năm 2025, Nhật Bản tiếp tục là một trong những nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam. Lũy kế đến ngày 31/1/2026, Nhật Bản có khoảng 5.722 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 78,9 tỷ USD.

Trong năm 2025, Nhật Bản đứng thứ tư trong số 113 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam (sau Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc), với 296 dự án mới, tổng vốn đăng ký cấp mới đạt 3,7 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024. Đầu tư của Nhật Bản tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa; bất động sản…

Về thương mại, quan hệ Việt Nam-Nhật Bản ghi nhận cột mốc lịch sử khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 50 tỷ USD, đạt hơn 51,43 tỷ USD, tăng 11,28% so với năm 2024. Việt Nam xuất siêu sang Nhật Bản gần 2,1 tỷ USD, khẳng định vị thế Nhật Bản là đối tác thương mại hàng đầu, ổn định và bổ sung lẫn nhau trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kết quả khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) công bố gần đây cho thấy: Năm 2025, tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động tại Việt Nam có lãi đạt 67,5% - mức cao nhất kể từ năm 2009, vượt mức trung bình ASEAN (65,3%). Mức độ sẵn sàng mở rộng kinh doanh trong 1-2 năm tới đạt 56,9%, dẫn đầu ASEAN trong hai năm liên tiếp. Những con số này một lần nữa khẳng định tiềm năng, lợi thế của môi trường đầu tư Việt Nam, tạo niềm tin vững chắc cho nhà đầu tư Nhật Bản yên tâm mở rộng hoạt động.

Các tập đoàn lớn như Toyota, Honda, Panasonic, Mitsubishi…đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghiệp chế tạo và hạ tầng, tạo hàng triệu việc làm chất lượng cao, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Toyota không chỉ sản xuất ô-tô mà còn hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ở một số lĩnh vực lên hơn 40%.

Trong chuyển đổi xanh và bền vững, đến cuối năm 2025, doanh nghiệp Nhật Bản đã chuyển dịch rõ nét sang năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, nông nghiệp công nghệ cao, phù hợp với cam kết đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam. Mitsubishi dẫn đầu các dự án điện gió ngoài khơi, góp phần đa dạng hóa nguồn năng lượng quốc gia.

Nhật Bản cũng tiên phong trong đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, qua các chương trình của JETRO và JICA, giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, chuẩn bị cho kinh tế số và công nghiệp 4.0.

Những đóng góp này không chỉ dừng ở con số kinh tế mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm xã hội, góp phần giảm bất bình đẳng khu vực, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

Hiện thực hóa đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước

Sự hiện diện và thành công của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam là minh chứng sống động cho việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả, lấy ngoại giao kinh tế làm trọng tâm, phục vụ lợi ích dân tộc và nhân dân.

Quan hệ kinh tế Việt-Nhật đã chuyển từ hỗ trợ ODA đơn thuần sang hợp tác đầu tư cùng có lợi, thúc đẩy tự cường kinh tế, giảm phụ thuộc và nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam. Trong những giai đoạn khó khăn như đại dịch Covid-19, doanh nghiệp Nhật Bản đã đồng hành, hỗ trợ vaccine và công nghệ y tế, khẳng định sự tin cậy chiến lược, góp phần xây dựng môi trường hòa bình, ổn định để phát triển bền vững.

Tại cuộc gặp Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và lãnh đạo các bộ, ngành và các Hiệp hội… các doanh nghiệp Nhật Bản, do ông Keita Ishii - Chủ tịch Ủy ban Kinh tế Nhật Bản-Mekong, Chủ tịch kiêm CEO Tập đoàn Itochu dẫn đầu, cùng Đại sứ Ito Naoki và đại diện 30 doanh nghiệp, tập đoàn lớn, đã bày tỏ đánh giá cao sự lãnh đạo mạnh mẽ của Chính phủ, của Thủ tướng, với nhiều chính sách đang được triển khai quyết liệt như cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, đào tạo nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam.

Ông Keita Ishii đánh giá cao cộng đồng 600 nghìn người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, là cộng đồng người nước ngoài đông nhất hiện nay; lao động Việt Nam cần cù, ham học hỏi và những kỳ vọng đối với nguồn nhân lực từ Việt Nam đang ngày càng gia tăng, kể cả về chất lượng và số lượng.

Ông Masaki Seki, Chủ tịch Tập đoàn Sekisho đánh giá cao tiềm năng của Việt Nam, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Với gần 1 thập niên hợp tác, ông ấn tượng với sự thông minh, ưu tú của sinh viên Việt Nam, nhiều người sau khi làm việc tại Nhật đã quay về thành đạt. Hiện tập đoàn tích cực tìm kiếm và tuyển dụng kỹ sư, sinh viên Việt Nam tài năng. Cùng với đó, Sekisho duy trì mối quan hệ hợp tác bền vững, gần 10 năm qua, hỗ trợ đào tạo và tạo cơ hội việc làm cho sinh viên. Ông nhận định nhân lực Việt Nam không chỉ thông minh mà còn có khả năng phát triển vượt trội.

Tại cuộc làm việc với các doanh nghiệp Nhật Bản, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: Trong giai đoạn mới, Việt Nam tập trung thu hút đầu tư vào 5 lĩnh vực chiến lược: Công nghệ cao (bán dẫn, điện tử), chuyển đổi số & kinh tế số, năng lượng xanh & sạch, nghiên cứu & phát triển (R&D), nông nghiệp công nghệ cao; đặc biệt ưu tiên dự án giá trị gia tăng cao, bền vững và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thủ tướng đề nghị Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam và Ủy ban Kinh tế Nhật Bản-Mekong tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành làm cầu nối thúc đẩy đầu tư chất lượng cao, rút ngắn thời gian quyết định đầu tư, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị của các tập đoàn Nhật Bản.

Thủ tướng cũng đề nghị các doanh nghiệp Nhật Bản tăng cường hợp tác, nâng tầm Sáng kiến chung Việt Nam-Nhật Bản, hỗ trợ thu hút FDI hiệu quả, phát triển động lực tăng trưởng mới như Trung tâm tài chính quốc tế (IFC), khu Thương mại tự do (FTZ); đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực theo Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cơ sở hạ tầng, ứng phó biến đổi khí hậu, công nghiệp bán dẫn, đào tạo nhân lực chất lượng cao…

Những kiến nghị này không chỉ phản ánh kỳ vọng thực tiễn mà còn thể hiện cam kết đồng hành lâu dài của doanh nghiệp Nhật Bản. Vượt lên lợi nhuận kinh tế, sự thành công của họ tại Việt Nam chính là biểu tượng cho tinh thần “đồng hành, chia sẻ, cùng thắng lợi”.

Với đường lối đúng đắn của Đảng, sự điều hành linh hoạt, hiệu quả của Chính phủ và sự đồng hành của bạn bè quốc tế, quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam-Nhật Bản chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững của dân tộc.