Nhân dịp này, Nhân dân cuối tuần có cuộc trao đổi với Trung tướng Nguyễn Minh Chính (ảnh bên), Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA), về vai trò của Việt Nam, cũng như những cơ hội và thách thức xoay quanh sự kiện mang tính lịch sử này.
- Thưa Trung tướng, việc Liên hợp quốc chọn Hà Nội làm nơi ký kết Công ước quốc tế đầu tiên về phòng, chống tội phạm mạng có ý nghĩa như thế nào đối với Việt Nam?
- Trước hết, chúng ta có thể tự hào khẳng định: Đây là dấu mốc lịch sử. Lần đầu tiên Liên hợp quốc ban hành một công ước toàn cầu về tội phạm mạng, và Hà Nội được chọn là địa điểm mở ký. Tức là từ nay, mỗi khi Công ước này được nhắc đến, hai chữ Hà Nội cũng song hành. Điều này thể hiện sự tin tưởng, đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với vai trò, uy tín và năng lực của Việt Nam trong bảo đảm an ninh mạng.
Từ đây, Hà Nội trở thành "điểm kết nối" giữa các quốc gia trong hợp tác chống tội phạm mạng xuyên biên giới. Với Liên hợp quốc, đây là sự kiện thể hiện đồng thuận quốc tế rộng rãi; còn với Việt Nam, nó khẳng định: Chúng ta có đủ uy tín, năng lực tổ chức và tầm ảnh hưởng để trở thành điểm đến của các sáng kiến toàn cầu về an ninh mạng.
Ở phía ngược lại, khi tham gia công ước, Việt Nam cũng khẳng định mong muốn đồng hành cùng các quốc gia, tổ chức quốc tế, và doanh nghiệp toàn cầu trên tinh thần đối tác bình đẳng, chia sẻ trách nhiệm. Công ước Hà Nội không chỉ là văn kiện, mà là cam kết hành động để thế giới cùng hướng đến không gian mạng an toàn, tin cậy và bền vững.
- Để tiến tới tổ chức thành công sự kiện, Việt Nam đã và đang phải đối diện với những áp lực nào, thưa ông?
- Với sự kiện ký kết tổ chức ngày 25-26/10, gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đồng ý tham dự, trong đó có hơn 40 nước đến để ký kết Công ước. Khâu chuẩn bị từ an ninh, hậu cần, truyền thông đều phải đạt chuẩn quốc tế. Rõ ràng đây là áp lực, nhưng cũng là cơ hội để thể hiện năng lực điều phối, tổ chức và bảo đảm an ninh tuyệt đối - yếu tố cốt lõi trong lĩnh vực mà chúng ta đang dẫn dắt.
Hiệp hội An ninh mạng, với vai trò là cánh tay nối dài của Cục An ninh mạng và công nghệ cao, đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao và Bộ Công an xây dựng website chính thức hanoiconvention.org, bảo đảm an toàn thông tin, đa ngôn ngữ, thân thiện người dùng. Với vai trò kết nối và đồng hành đối ngoại, NCA tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế tại Thái Lan, Hoa Kỳ, Áo cùng với Bộ Công an và Bộ Ngoại giao, qua đó gắn mục tiêu ngoại giao số của Việt Nam với xu thế hợp tác an ninh mạng toàn cầu, đưa thông điệp và ý nghĩa của Công ước Hà Nội đến các nước.
Cùng lúc, để lan tỏa nội dung Công ước tới cộng đồng trong nước, Hiệp hội đã phát động Cuộc thi "Sinh viên với Công ước Hà Nội", thu hút hàng nghìn thí sinh từ hơn 155 trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc.
Ở khâu chuẩn bị thực địa cho Lễ mở ký, Hiệp hội là đơn vị phối hợp với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao cùng đón tiếp và làm việc với các đoàn công tác quốc tế của Liên hợp quốc để rà soát địa điểm cho các phiên chính thức và sự kiện bên lề; hoàn thiện danh mục phiên thảo luận chuyên đề; thống nhất các phương án an ninh-hậu cần-kỹ thuật-lễ tân; chương trình chính thức cũng như các hoạt động liên quan như tọa đàm cấp cao, triển lãm; vận động doanh nghiệp hội viên tham gia triển lãm sản phẩm-dịch vụ an ninh mạng, kết nối các sáng kiến hợp tác công -tư, và điều phối nội dung truyền thông thống nhất.
- Theo Trung tướng, việc ký kết Công ước Hà Nội mở ra những cơ hội nào cho Việt Nam và mạng lưới các tổ chức bảo vệ an ninh mạng trong nước?
- Tôi cho rằng có ba cơ hội lớn.
Thứ nhất, hợp tác quốc tế sâu rộng hơn. Công ước thiết lập khung pháp lý toàn cầu cho việc chia sẻ thông tin, phối hợp điều tra và hỗ trợ tư pháp về tội phạm mạng. Đây là cơ sở để Việt Nam mở rộng mạng lưới hợp tác, tham gia trực tiếp vào các cơ chế toàn cầu như hệ thống cảnh báo sớm, trung tâm ứng cứu sự cố xuyên biên giới, cơ sở dữ liệu bằng chứng số.
Thứ hai, cơ hội hoàn thiện pháp lý trong nước. Việc ký công ước sẽ thúc đẩy quá trình rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật như Luật An ninh mạng, Bộ luật Hình sự, Luật An toàn thông tin để tương thích với thông lệ quốc tế. Điều này giúp Việt Nam vừa tuân thủ nghĩa vụ quốc tế, vừa tăng năng lực nội tại trong ứng phó, điều tra và xử lý tội phạm mạng.
Thứ ba, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp an ninh mạng Việt Nam. Khi Việt Nam trở thành tâm điểm toàn cầu, đây là thời cơ để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ, nhân lực, nguồn vốn và thị trường quốc tế. Các công ty Việt có thể tham gia cung ứng dịch vụ, giải pháp, và đào tạo - từ đó xây dựng năng lực "tự cường số".
- Song song với cơ hội, chắc chắn sẽ có không ít thách thức, thưa Trung tướng?
- Đúng vậy, nếu có ba cơ hội thì cùng lúc cũng có ba thách thức lớn mà chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận.
Đầu tiên là vấn đề năng lực quốc gia về an ninh mạng còn chênh lệch. Theo số liệu của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổng kết đến tháng 8/2024, chỉ khoảng 11% cơ quan, doanh nghiệp ở Việt Nam đạt mức sẵn sàng cao trong ứng phó sự cố. Trong khi đó, tội phạm mạng ngày càng tinh vi, có tổ chức xuyên quốc gia, đòi hỏi phản ứng nhanh, chính xác, chuyên nghiệp hơn.
Tiếp đó là thách thức về pháp lý và phối hợp quốc tế. Sau khi Công ước được ký kết, chúng ta phải nội luật hóa các quy định của Công ước vào hệ thống pháp luật trong nước, từ luật hình sự, luật tố tụng hình sự đến các văn bản pháp luật khác. Đây là một rào cản lớn vì mỗi quốc gia có một hệ thống pháp luật riêng liên quan đến chủ quyền, thu giữ tài sản, quy trình tố tụng, dẫn độ tội phạm. Chúng ta phải hoàn thiện hệ thống pháp lý của mình để phù hợp với thông lệ quốc tế. Các vấn đề phức tạp trong chính Công ước, liên quan đến quy trình tố tụng, đấu tranh, phát hiện tội phạm mạng, đồng thời phải bảo đảm các vấn đề về dữ liệu cá nhân. Sẽ có những mâu thuẫn cần phải giải quyết, sau đó là xây dựng quy trình phối hợp giữa các cơ quan của các quốc gia.
Thứ ba, bảo đảm cân bằng giữa an ninh và quyền riêng tư.
- Trung tướng có thể chia sẻ thêm về vai trò của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia trong tiến trình thực hiện công ước?
- Ngay từ ngày đầu thành lập, Hiệp hội được nhìn nhận là cầu nối giữa khu vực nhà nước, tư nhân và quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng. Với công ước lần này, chúng tôi xác đã định các trọng tâm hành động:
Trước sự kiện, phối hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức, tổ chức các diễn đàn, hội thảo quốc tế, hỗ trợ kỹ thuật cho các bộ ngành liên quan. Đồng thời, Hiệp hội triển khai chương trình đào tạo an ninh mạng quốc gia (nCademy) để nâng cao năng lực nhân sự trước khi công ước có hiệu lực.
Trong quá trình ký kết: làm đầu mối kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan nhà nước, cung cấp thông tin kỹ thuật, phản hồi chính sách, và hỗ trợ các đoàn đại biểu quốc tế.
Sau ký kết: đồng hành trong việc thực thi công ước, từ phổ biến tiêu chuẩn, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định quốc tế, đến đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao. Chúng tôi cũng đề xuất thành lập mạng lưới phản ứng nhanh 24/7 kết nối với hệ thống quốc tế do Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) điều phối.
Sau cùng, tôi hy vọng rằng Công ước Hà Nội sẽ trở thành chất xúc tác để Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới về an ninh mạng - chủ động, tự cường và hội nhập sâu rộng. Quan trọng hơn, tôi mong Hiệp hội, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng an ninh mạng cùng nhau biến những cam kết trong công ước thành hành động cụ thể, góp phần xây dựng môi trường số an toàn cho quốc gia và người dân.
- Xin trân trọng cảm ơn ông! ■
Không chỉ là nơi được chọn tổ chức sự kiện, Việt Nam còn tích cực tham gia ngay từ giai đoạn thảo luận, đóng góp quan điểm vào việc xây dựng nội dung công ước. Điều đó khẳng định, chúng ta không đứng ngoài, mà là một bên chủ động, có tiếng nói trong định hình luật chơi toàn cầu về không gian mạng".
Trung tướng Nguyễn Minh Chính
Từ ngày 25-26/10, Việt Nam đăng cai tổ chức Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao về Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, với chủ đề "Chống tội phạm mạng - Chia sẻ trách nhiệm - Hướng tới tương lai" tại Hà Nội. Dự kiến Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres sẽ phát biểu tại phiên khai mạc. Đây là sự kiện quốc tế quan trọng, đánh dấu một mốc son trong lịch sử đối ngoại đa phương của Việt Nam và 47 năm quan hệ đối tác Việt Nam - Liên hợp quốc.
Ngoài phiên khai mạc và bế mạc, Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao sẽ có một phiên thảo luận toàn thể, một phiên ký, bốn phiên thảo luận cấp cao và bốn phiên trao đổi bàn tròn, một Gala dinner, Triển lãm về công nghệ do Chính phủ Việt Nam và Ban Thư ký Liên hợp quốc phối hợp tổ chức.
