KHXH Việt Nam sau một chặng đường dài phát triển đã góp phần quan trọng xây dựng nền tảng tinh thần xã hội và những thành tựu to lớn của đất nước trong các thời kỳ lịch sử khác nhau. Tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (tháng 1/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: Đột phá phải tiến hành ở cả lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đó là những khoảng không gian vô tận, có nhiều miền hoang vu, có nhiều cơ hội để trí thức, các nhà khoa học biến "sỏi đá thành cơm"… Trước đó, tháng 7/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 107 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ, trong đó giao Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam xây dựng Đề án tăng cường năng lực, phát triển Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới.
Thực tế đã khẳng định, các ngành KHXH có nhiệm vụ định hướng nhận thức, thái độ và hành vi con người và luôn là nền tảng rất quan trọng trong sự phát triển bền vững của đất nước, của dân tộc. Trong kỷ nguyên phát triển vươn mình, trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng, KHXH Việt Nam cần tiếp tục được đặc biệt quan tâm, đầu tư để không ngừng phát huy, khai phá tiềm năng, qua đó khẳng định vai trò trong sự phát triển mạnh mẽ của đất nước.
Tuy nhiên, KHXH Việt Nam đang gặp phải những thách thức, trở ngại và khó khăn không nhỏ trong quá trình vươn mình và phát triển của đất nước với xu thế chung của toàn cầu. Trong khi nền kinh tế cũng như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và một số lĩnh vực khác đang nhận được sự quan tâm, đầu tư thì KHXH vẫn đang trăn trở với những định hướng lớn, với những con đường phát triển đa dạng… Trong đó, nhận thức về tầm quan trọng của KHXH và nhân văn của một số cấp ủy, chính quyền còn hạn chế, nguồn lực tài chính và nguồn nhân lực chất lượng cao chưa được khai phá đầy đủ; việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu của KHXH vào thực tiễn vẫn còn ít, chưa tạo dấu ấn sâu sắc trong đời sống xã hội. Việc áp dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu chưa được mở rộng; các công trình, công bố quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng thực tế... Năng lực trí tuệ và chất xám cũng như tinh thần cống hiến của các nhà nghiên cứu KHXH chưa được quan tâm và phát huy triệt để…
KHXH luôn có vị trí quan trọng trong sự phát triển của tất cả các quốc gia. Vì vậy, cùng với các chiến lược phát triển khoa học công nghệ, giáo dục, y tế… chúng ta cần tiếp tục có chiến lược phát triển mạnh mẽ, khai thác tối đa tiềm năng, vị thế của KHXH. Trước hết, các cấp, các ngành cần chú trọng hơn nữa về vị trí, vai trò của KHXH trong kỷ nguyên mới của đất nước. Cả hệ thống chính trị cần có những chính sách cụ thể để tập trung nguồn lực, cơ chế đầu tư phát triển các lĩnh vực liên quan KHXH, tạo môi trường để ứng dụng các kết quả nghiên cứu trong cuộc sống. Cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ của đất nước, các cơ quan chức năng cần quan tâm xây dựng cơ sở dữ liệu đủ mạnh, qua đó làm nền tảng để phát triển KHXH.
Bên cạnh đó, chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu, ban hành chế độ đãi ngộ, tôn vinh các nhà khoa học lĩnh vực KHXH có nhiều đóng góp cho đất nước; chú trọng chất lượng đào tạo các cơ sở chuyên ngành KHXH, nhất là đào tạo bậc cao; phát triển, mở rộng trao đổi khoa học, hợp tác quốc tế trong KHXH. Các bộ, ngành, cơ quan chức năng nghiên cứu, đề xuất các cơ chế có tính đột phá để tài trợ, ưu tiên phát triển KHXH, tạo ra động lực thật sự cho KHXH bứt phá, đóng góp nhiều hơn cho đất nước.
