Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa qua Quyết định 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025- 2035, tầm nhìn đến năm 2045”.
Mở rộng môi trường học thuật tiếng Anh
Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã chủ động xây dựng chiến lược phát triển tiếng Anh như một năng lực cốt lõi, từng bước hình thành môi trường học thuật và đào tạo theo chuẩn quốc tế. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Giáo sư Nguyễn Xuân Quyền, Phó Trưởng Ban Đào tạo cho biết, việc đào tạo tiếng Anh tại nhà trường đã được chú trọng từ năm 1975, song trong những năm gần đây mới có bước chuyển rõ nét. Từ năm 2022 đến nay, 100% lớp tiếng Anh cơ sở của nhà trường được giảng dạy trên nền tảng số. Sinh viên được hệ thống học liệu và công cụ trực tuyến hiện đại hỗ trợ, được trải nghiệm môi trường đào tạo chất lượng cao, học tập chuyên ngành bằng tiếng Anh ngay từ sớm.
Kết quả tuyển sinh các khóa gần đây của Đại học Bách khoa Hà Nội cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Tỷ lệ sinh viên có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế tăng từ 16,8% ở khóa K67 lên 24,6% ở K68, đạt 33,7% ở K69 và tiếp tục tăng lên 44% ở K70. Chất lượng điểm IELTS cũng được cải thiện rõ rệt với số sinh viên đạt từ 7.5 trở lên tăng nhanh. Lợi thế này giúp nhiều sinh viên được miễn các học phần tiếng Anh cơ sở và thuận lợi hơn khi tiếp cận các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh toàn phần. Đề án “Phát triển tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong Đại học Bách khoa Hà Nội giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn 2045” đang được xây dựng, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường mà tiếng Anh trở thành công cụ học thuật và giao tiếp hằng ngày của sinh viên, giảng viên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tô Chung, Hiệu trưởng Trường Ngoại ngữ-Khoa học xã hội Phenikaa, Đại học Phenikaa cho biết: Việc sử dụng tiếng Anh trong đào tạo đã được triển khai ở nhiều cấp độ và từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển của nhà trường. Ở các khối ngành kỹ thuật, y-dược, kinh tế và công nghệ thông tin, chuẩn đầu ra ngoại ngữ thường được thiết kế ở mức bậc 3/6 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam; một số chương trình đặc thù đặt mục tiêu ở mức bậc 4/6 hoặc cao hơn. Chương trình Ngôn ngữ Anh có hơn 80% học phần được giảng dạy bằng tiếng Anh, trong khi chương trình thạc sĩ Ngôn ngữ Anh có hơn 90% học phần sử dụng hoàn toàn tiếng Anh.
Cùng với đó, các chính sách khuyến khích sinh viên có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS từ 6.0 trở lên được cộng điểm hoặc xét học bổng đầu vào (áp dụng trong giai đoạn 2019-2024) đã góp phần thúc đẩy tỷ lệ thí sinh có chứng chỉ quốc tế tăng mạnh qua từng năm. Theo thống kê của nhà trường, số sinh viên năm nhất có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế tăng 180% vào năm 2023 so với năm 2022 và tiếp tục tăng tới 395% vào năm 2025 so với năm 2024.
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Đặng Văn Huấn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khảo sát tại 92 trường (84 trường đại học và 8 trường cao đẳng sư phạm), kết quả: Đối với ngành Ngôn ngữ Anh, số lượng chương trình đào tạo tăng từ 70 ở năm học 2022-2023 lên 75 chương trình ở năm học 2024-2025; số lượng sinh viên theo học cũng tăng từ 40.981 lên 45.440.
Đối với các chương trình đào tạo ngành khác có giảng dạy bằng tiếng Anh, số lượng chương trình tăng từ 324 lên 399 chương trình với số lượng sinh viên theo học tăng từ 78.267 lên 82.413 sinh viên. Ở nhóm chương trình tiếng Anh tăng cường ghi nhận mức tăng mạnh nhất, từ 117 chương trình lên 224 chương trình. Những con số này cho thấy các cơ sở giáo dục đại học đang đẩy mạnh quốc tế hóa đào tạo, chú trọng phát triển chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.
Gỡ nút thắt trong quá trình triển khai
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quá trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học vẫn đang đối mặt không ít khó khăn như yếu tố từ đội ngũ giảng viên, người dạy, cơ sở vật chất, môi trường học tập đến công tác quản lý, đòi hỏi phải có cách tiếp cận phù hợp, lộ trình thận trọng và giải pháp đồng bộ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thanh Nhã, Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trình độ tiếng Anh của giáo viên và người học là một trong những thách thức lớn nhất. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt nguồn tài liệu giảng dạy, học tập, công cụ đánh giá và chênh lệch vùng miền cũng tạo ra những rào cản đáng kể.
Trưởng Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ quốc gia Nguyễn Thị Mai Hữu nhấn mạnh, việc triển khai tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học cần được hiểu đúng bản chất, có lộ trình phù hợp và đặt trọng tâm vào nâng cao chất lượng giáo dục thay vì chạy theo hình thức song ngữ.
Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” không đặt ra yêu cầu tất cả trường học phải dạy song ngữ ngay lập tức, mà hướng tới hỗ trợ các cơ sở giáo dục từng bước xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh phù hợp điều kiện thực tế của từng đơn vị. Việc triển khai đề án sẽ tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ chính gồm: Tiếp tục nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh như một môn học; từng bước giảng dạy một số môn học khác bằng tiếng Anh; xây dựng môi trường giao tiếp, làm việc bằng tiếng Anh trong nhà trường.
“Không nhất thiết tất cả môn học đều phải giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Chỉ cần một số nội dung, hoạt động hoặc hình thức trao đổi học thuật được triển khai bằng tiếng Anh cũng có thể xem là bước khởi đầu quan trọng trong quá trình hình thành môi trường giáo dục sử dụng tiếng Anh thường xuyên và hiệu quả”, Tiến sĩ Nguyễn Thị Mai Hữu chia sẻ.
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai khẳng định, Nghị quyết số 71 đã tạo bước chuyển căn bản từ việc dạy và học tiếng Anh như một môn học sang sử dụng tiếng Anh như công cụ phát triển tri thức và làm việc trong môi trường toàn cầu. Đây được xem là định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
