Vào buổi chiều, khi người dân đang nghỉ ngơi sau khi làm việc trên các cánh đồng, Lydia Kabokondo bắt đầu gõ cửa từng nhà. Cô đến thăm khám cho những người mắc các bệnh có thể không dễ dàng được chẩn đoán và điều trị. Ở vùng nông thôn Malawi, nơi bệnh viện hoặc phòng khám thường ở rất xa, bệnh tật - ngay cả những bệnh không lây nhiễm (NCD) - cũng trở nên nghiêm trọng bởi họ rất ít khi được can thiệp y tế.
Kabokondo tự mô tả mình là cầu nối giữa 20 hộ gia đình chung quanh khu vực cô sống và các cơ sở y tế. Bảo đảm rằng, bệnh nhân đang dùng thuốc là một phần quan trọng của chương trình đẩy lùi HIV giúp người dân ở quận Neno, phía tây nam Malawi, đạt được tỷ lệ sống sót và duy trì sự chăm sóc của bệnh nhân cao nhất trong cả nước. Giờ đây, chương trình tiếp cận cộng đồng đang được áp dụng để cải thiện việc điều trị các bệnh chính mới trên địa bàn như tiểu đường, tăng huyết áp, ung thư... Kabokondo cho biết: “Một số bệnh nhân suýt mất mạng nhưng nhờ thông tin tôi chia sẻ, họ có thể đến bệnh viện và nhận được sự giúp đỡ cần thiết. Thật tuyệt vời khi biết rằng, mình đang đóng vai trò tạo ra sự khác biệt trong cuộc sống của mọi người”.
Theo The Guardian, có khoảng 1.200 nhân viên y tế cộng đồng được tuyển dụng thông qua mô hình chăm sóc ở Neno. Họ kết nối bệnh nhân với 12 cơ sở y tế và hai bệnh viện, đồng thời sàng lọc cả HIV và NCD. Việc nhận được lời khuyên từ nhân viên y tế tại nhà giúp người dân không cần phải thực hiện những hành trình gian khổ và tốn kém để tới các cơ sở y tế.
TS Emily Wroe, người từng là Giám đốc y tế của Partners in Health (PIH), tổ chức từ thiện hỗ trợ dự án nói trên cho biết, động lực để lồng ghép chăm sóc HIV và NCD đến từ các nhân viên tại cơ sở. Họ nhận ra sự cần thiết để cho ra đời một sáng kiến như vậy. “Chúng tôi đã xây dựng một hệ thống chăm sóc y tế, vậy tại sao không mở rộng hệ thống đó sang các bệnh viện khác?”, bà Wroe chia sẻ về ý tưởng cho ra đời dự án kể trên.
Dự án thí điểm ở Neno đã tiếp cận được 5.500 bệnh nhân NCD trong khu vực và tỏ ra có hiệu quả cao về mặt chi phí. Theo nghiên cứu của bà Wroe, trong khi 2,1 triệu USD mỗi năm được chi để tiếp cận bệnh nhân HIV, thì chỉ cần 300.000 USD cho việc chăm sóc tổng hợp HIV và NCD. Chi phí hằng năm cho mỗi bệnh nhân đã giảm từ 327 USD xuống còn 260 USD khi ngày càng có nhiều người được tiếp cận dự án này.
Quận Neno của Malawi cũng được áp dụng thí điểm Pen-Plus, chương trình do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thiết kế để điều trị các bệnh không lây nhiễm nặng. Hai phòng khám mới được thành lập sau khi nhân viên cộng đồng xác định được những bệnh nhân không thể điều trị bằng các cơ sở hiện có. TS Chiyembekezo Kachimanga, Giám đốc y tế hiện tại của PIH ở Malawi nói rằng, quận Neno đã chuyển từ việc cung cấp dịch vụ chăm sóc NCD rất hạn chế sang điều trị cho 5.500 bệnh nhân NCD và 8.500 bệnh nhân HIV tại một phòng khám thích hợp.
Thành công này đã giúp PIH hỗ trợ chính phủ thành lập các phòng khám tại 28 huyện trên cả nước và đào tạo 1.600 nhân viên y tế để xác định và điều trị NCD. Hiện họ đang điều trị NCD cho 100.000 người trên khắp đất nước. “Tôi biết nếu không được tiếp cận dịch vụ chăm sóc, chất lượng cuộc sống của họ sẽ thấp hơn. Họ sẽ không được chẩn đoán và điều đó có nghĩa là người bệnh sẽ chết. Nếu bệnh nhân được chẩn đoán sớm hơn thì điều đó có thể cải thiện chất lượng cuộc sống của họ và đối với một số người, thậm chí ngăn chặn tình trạng tử vong ở một số bệnh nhân khác”, ông Kachimanga chia sẻ.
Noel Gomani, 24 tuổi, mắc bệnh tiểu đường type 1. Cô đã trải qua một tháng với các triệu chứng của bệnh. Cô cho biết: “Tôi may mắn được các nhân viên của chương trình chăm sóc sức khỏe tại nhà phát hiện bệnh nên được chuyển đến bệnh viện và điều trị kịp thời. Bây giờ tôi rất khỏe mạnh và hạnh phúc”.
Phải mất thời gian để có được sự tin tưởng của người dân và giới chức địa phương về chương trình khám, chữa bệnh tại nhà, song các nhân viên y tế tin rằng, công việc này đang tạo ra sự khác biệt. “Có những trường hợp bệnh nhân đến gặp chúng tôi chỉ để cảm ơn vì đã cứu mạng họ và một số người thậm chí còn nhắc nhở chúng tôi khi họ thấy rằng, chúng tôi đã không đến thăm khám cho họ một thời gian rồi”, Kabokondo hào hứng chia sẻ.
