Đề thi khơi dậy khát vọng và nhiệt huyết cống hiến ở người trẻ

Thí sinh có nhiều kiến giải về AI và sự cộng hưởng trí tuệ

Giữ cấu trúc quen thuộc với hai phần đọc hiểu và viết, ở đề thi phần Đọc hiểu, thí sinh cần trả lời 5 câu hỏi theo 5 cấp độ tư duy. Còn ở phần Viết, các em cần hoàn thành 2 câu hỏi, trong đó, câu 1 viết một đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ và câu 2 viết một bài văn có dung lượng khoảng 600 chữ để cảm nhận vẻ đẹp một tác phẩm trữ tình.

"CODE VÀ CÁT - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới" của tác giả Phan Tuấn được sử dụng làm ngữ liệu chính của phần Đọc hiểu. Trong phần này, thí sinh cần trả lời các câu hỏi từ cấp độ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng.

Ghi nhận tại điểm thi Trường trung học phổ thông Trần Phú, Hà Nội, hầu hết các thí sinh phân bổ thời gian làm bài khá tốt. Một số bạn tập trung làm kỹ, cẩn thận phần Đọc hiểu và câu 1 phần Viết. Trong khi đó, ở câu 2 về cảm thụ tác phẩm, các em tiến hành phân tích ý nghĩa, thông điệp được chuyển tải qua những hình ảnh, biện pháp tu từ.

Rời phòng thi với tâm trạng nhẹ nhõm, Nguyễn Phan Minh Anh, học sinh Trường cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội chia sẻ: "Với riêng em, đây không phải là đề thi dễ nhận biết hay có thể nhanh chóng khoanh vùng trọng tâm yêu cầu của người ra đề, nhưng vẫn nằm trong khả năng làm bài".

Câu 1 và 2 của phần Đọc hiểu thuộc mức độ nhận biết, yêu cầu học sinh xác định một số thông tin trong văn bản. Câu hỏi số 3 lại thuộc mức độ thông hiểu, đòi hỏi thí sinh giải thích ý nghĩa của hai cụm từ được đưa ra trong một ngữ cảnh cụ thể. Với câu hỏi này, các em không chỉ giải thích ý nghĩa của từ ngữ mà còn cần nêu được thái độ, quan điểm của người viết, tránh lối trả lời chung chung. Ở câu 4, thí sinh cần nhận xét về mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản.

"Bản thân em dự đoán các vấn đề về công nghệ, trí tuệ nhân tạo có khả năng sẽ được nhắc đến trong bài thi Ngữ văn năm nay. Vì thế, em đã ôn kỹ và làm khá tốt phần đọc hiểu cũng như nghị luận xã hội. Yêu cầu đề không khó, song cần phân tích chi tiết, bối cảnh đề cập trong ngữ liệu để đưa ra phán đoán đúng nhất", thí sinh Nguyễn Phan Minh Anh cho hay.

Với câu hỏi số 5, đề bài yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về việc cần sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên sự "cộng hưởng trí tuệ" trong bối cảnh có những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay. Đây là câu hỏi vừa thể hiện tư duy khái quát, vừa mang tính cập nhật về những vấn đề thiết thực của thời đại số. Nhiều thí sinh cho rằng, hiểu được cụm từ này, các em sẽ "bắt" được mạch cảm hứng cho toàn bài thi Ngữ văn.

Theo thí sinh Nguyễn Phan Minh Anh, cộng hưởng là góp sức, hỗ trợ lẫn nhau. Trong bối cảnh được nhắc đến ở đề thi, đó là sự cộng hưởng giữa trí tuệ con người và trí tuệ nhân tạo. Với sự hỗ trợ của AI, nhiều lĩnh vực trong cuộc sống vận hành suôn sẻ và dễ dàng hơn, giảm tải về sức người và thời gian thực hiện. Tuy nhiên, cần hiểu rõ, con người tuyệt đối không nên phụ thuộc mà cần phát triển và sử dụng AI đúng cách, kết hợp với khối óc sáng tạo của chính mình.

Cùng quan điểm ấy, Vũ Phương Thảo, học sinh Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố cho rằng: "Tuyệt đối không nên ỷ lại vào trí tuệ nhân tạo, đặc biệt với những bạn trẻ. Cốt lõi của việc cộng hưởng trí tuệ nằm ở khả năng tổng hợp những gì tinh túy giữa con người với con người, giữa con người với công nghệ, với AI để đưa ra những giải pháp mang tính đột phá".

Đặt nguyện vọng chính vào ngành du lịch, thí sinh Vũ Phương Thảo kỳ vọng bài thi Ngữ văn của mình sẽ đạt khoảng 7 điểm. "Ngay khi thời gian làm bài bắt đầu, em đã nhanh chóng gạch ý trọng tâm các câu hỏi. Nhìn chung, đề bài phần Đọc hiểu khá dài nhưng không quá khó để xác định vấn đề. Em nghĩ, nếu làm cẩn thận, thí sinh sẽ đạt được điểm tối đa ở phần này", Thảo nói thêm.

Sống và cống hiến - mạch cảm hứng xuyên suốt đề thi Ngữ văn

Câu 1 của phần Viết (2 điểm) yêu cầu thí sinh viết khoảng 200 chữ. Đề bài dẫn ra những cái tên đã làm thay đổi thế giới bằng công nghệ của nước Mỹ như Steve Jobs, Elon Musk, Bill Gates hay Mark Zuckerberg. Từ đó, thí sinh cần trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"? với tư cách của một người trẻ.

Trong khi đó, câu 2 (4 điểm), thí sinh cần viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ để phân tích về bài thơ "Những chiếc lá" của tác giả Nguyễn Đình Thi.

"Tưởng chừng như câu 1 - 'Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?' và câu 2 - cảm thụ về bài thơ 'Những chiếc lá' của tác giả Nguyễn Đình Thi trong phần Viết nhắc đến những vấn đề khác nhau, vận dụng kỹ năng làm bài, biện luận khác biệt, nhưng theo em, tất cả đều gợi dẫn về cảm hứng không ngừng cống hiến và sống một cuộc đời ý nghĩa", thí sinh Lê Nam Linh bày tỏ.

​Lấy đề thi được gạch chi chít ý tưởng từ chiếc kẹp tài liệu trong suốt, Nam Linh phân tích, thực chất "Steve Jobs Việt Nam" là cách nói ngụ ý về những người có khả năng phát minh, phát hiện ra các ý tưởng công nghệ đột phá. Họ cũng là người giỏi trong việc dẫn dắt một tập thể ở lĩnh vực công nghệ.

Trên thực tế, Steve Jobs là người đồng sáng lập, từng đảm nhận các chức vụ quản lý của Apple - một tập đoàn công nghệ đa quốc gia của Hoa Kỳ. Như vậy, gắn với Steve Jobs, Elon Musk, Bill Gates hay Mark Zuckerberg đều là những thương hiệu công nghệ uy tín trên toàn cầu.

"Ngày nay, không khó để bắt gặp một người sở hữu chiếc iPhone, hay MacBook trên tay. Những sản phẩm của Apple phổ biến trên toàn thế giới. Và Steve Jobs luôn được nhớ tới như người đại diện cho hãng công nghệ lớn này", Nam Linh chia sẻ một phần nội dung bài thi.

Dự thi tại điểm Trường trung học phổ thông Trần Phú, thí sinh Nguyễn Thị Minh Anh nhận định: "Bài làm của em xoay quanh việc tìm kiếm và bồi đắp nhân tài, nhất là những 'hạt giống' triển vọng trong lĩnh vực công nghệ ở Việt Nam. Bên cạnh đó, cũng nhắc đến vấn đề Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ công nghệ thế giới. Chúng ta có khát vọng làm chủ công nghệ nhưng cần nỗ lực hơn nữa, cộng hưởng sức mạnh hơn nữa để thực sự bứt phá".

Theo thí sinh Lê Minh Châu, ​học sinh Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố, đề bài này cũng đặt ra trách nhiệm của người trẻ đối với sự phát triển của đất nước.

"Từ sự cộng hưởng trí tuệ, khát vọng về một Việt Nam hùng cường với nền tảng công nghệ vững chắc đến câu chuyện ý nghĩa về 'Những chiếc lá' trong câu 2 phần Viết đã tạo nên mạch cảm hứng xuyên suốt quá trình làm bài thi Ngữ văn", Minh Châu nhìn nhận.

Thí sinh Lê Minh Châu​ cho biết: Chớ vì là "những chiếc lá rụng trên mặt cỏ" bị "gió thổi bay lao xao" hay vì "những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo" mà đem bỏ chúng đi. Đằng sau những hình ảnh ấy, chúng đã "sống" một cuộc đời trọn vẹn từ xuân, hạ, thu, đông.

"Không chỉ tái hiện bức tranh về những chiếc lá từ lúc còn xanh biếc trên cành đến khi rụng xuống, nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã mượn những hình ảnh ấy để ngụ ý về một vòng đời của sự vật. Biện pháp nhân hóa được sử dụng ở từ 'chúng ta' càng đặt ra những suy ngẫm về sống một cuộc đời ý nghĩa, sẵn sàng cống hiến và tận hiến", Minh Châu bày tỏ.

Bài thơ "Những chiếc lá" thuộc tập thơ "Trong cát bụi" in năm 1992. Cùng với "Tia nắng" và "Sóng reo", không ít độc giả cho rằng, những tác phẩm ở tập "Trong cát bụi" lắng đọng những suy ngẫm về nội tâm, chiêm nghiệm về thế sự của tác giả Nguyễn Đình Thi.​