Động thái này thể hiện sự quyết tâm của lãnh đạo thành phố trong công tác thu hút đầu tư, xây dựng và phát triển hệ thống đường sắt đô thị, sớm hoàn thiện hệ thống giao thông đô thị công cộng đồng bộ, hiện đại.
Theo kế hoạch đến năm 2035, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đầu tư xây dựng bảy tuyến Metro với tổng chiều dài khoảng 355 km, nhằm đáp ứng 40-50% nhu cầu đi lại bằng phương tiện giao thông công cộng. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2035 đến năm 2045, mạng lưới Metro tiếp tục được mở rộng thêm 155 km, nâng tổng chiều dài toàn hệ thống lên 510 km. Trưởng Ban quản lý đường sắt đô thị Phan Công Bằng cho biết: Thành phố đang phấn đấu khởi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) vào tháng 12 năm nay. Tuyến Metro này dài hơn 11 km, kết nối giao thông từ trung tâm về cửa ngõ tây bắc, phấn đấu hoàn thành đưa vào khai thác trước năm 2030. “Chính sách mới mang tính đột phá với nhiều điểm quan trọng; trong đó, có việc huy động vốn linh hoạt, thủ tục đầu tư được rút ngắn nhờ cơ chế chỉ định thầu và đơn giản hóa quy trình phê duyệt, giúp đẩy nhanh tiến độ là những yếu tố giúp thành phố sớm khởi công tuyến Metro số 2, bị vướng thủ tục đầu tư thời gian dài”, ông Bằng nhấn mạnh. Qua tính toán, Thành phố Hồ Chí Minh cần nguồn kinh phí khoảng 40,2 tỷ USD để hoàn thành khoảng 355 km đường sắt đô thị từ đây đến năm 2035. Đến năm 2045, nguồn kinh phí này tăng lên 67 tỷ USD để xây dựng thêm 155 km cho các tuyến Metro số 8, 9, 10.
Theo Sở Xây dựng thành phố, Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh của Quốc hội đã giúp thành phố có nhiều thẩm quyền, điều kiện triển khai thực hiện các nhóm chính sách đặc thù, đặc biệt như: huy động nguồn vốn; trình tự, thủ tục thực hiện đầu tư; phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng); phát triển công nghiệp đường sắt, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực... Với cơ chế cho phép thu hút đầu tư và huy động nguồn vốn, mới đây Tập đoàn Vingroup đã đề xuất đầu tư tuyến Metro nối trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh với huyện Cần Giờ dài 49 km với kinh phí dự kiến khoảng 4 tỷ USD. Liên danh Tập đoàn Đại Dũng, Tổng công ty Xây dựng số 1 và Tập đoàn Hòa Phát (gọi tắt là Liên danh DCH) cũng vừa có văn bản gửi Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất làm tổng thầu EPC thi công các dự án đường sắt tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đại diện Liên danh DCH cho hay: Với mong muốn chung tay xây dựng các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia như dự án đường sắt đô thị, đường sắt cao tốc bắc-nam, có ứng dụng công nghiệp công nghệ cao, việc tham gia xây dựng phát triển các tuyến Metro chính là thực hiện chủ trương xã hội hóa nguồn vốn đầu tư, đẩy nhanh tiến độ phát triển hệ thống giao thông công cộng có sức chở lớn.
Phát biểu tại phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị, Phó Trưởng ban Thường trực, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: Việc mở rộng hệ thống đường sắt đô thị không chỉ phục vụ giao thông mà còn tạo đà thu hút đầu tư, phát triển đô thị theo mô hình TOD. Về nguồn lực, không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà cần kêu gọi nguồn vốn xã hội hóa, thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước; đồng thời, kết hợp các nguồn vốn ODA để triển khai các tuyến Metro mới. Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên mời gọi nhiều thành phần kinh tế tham gia đầu tư, giải phóng mặt bằng, chuyển giao công nghệ... Đồng chí Nguyễn Văn Được yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền, để hoàn thành mục tiêu phát triển hệ thống đường sắt đô thị, Thành phố Hồ Chí Minh cần cập nhật hướng tuyến quy hoạch bổ sung với tầm nhìn mở rộng liên kết vùng từ đó có giải pháp đầu tư tối ưu; nâng cấp ban quản lý thành mô hình phù hợp hơn. Trước mắt, Ban Quản lý đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh thuộc Ủy ban nhân dân thành phố tiếp tục đảm nhận trách nhiệm triển khai dự án, nhưng về lâu dài, cần nghiên cứu nâng cấp mô hình quản lý phù hợp với quy mô phát triển.
“Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng địa giới hành chính với định hướng hợp nhất một số tỉnh lân cận như Bà Rịa- Vũng Tàu, Bình Dương, Thành phố cần cập nhật hướng tuyến quy hoạch bổ sung với tầm nhìn mở rộng liên kết vùng để có giải pháp đầu tư tối ưu nhất”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Được nói.
Theo Sở Xây dựng thành phố, bên cạnh các tuyến đường sắt đô thị đã được quy hoạch theo Quyết định 568 ngày 8/4/2013 về phê duyệt điều chỉnh quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ, đơn vị đang phối hợp với các cơ quan liên quan lập kế hoạch điều chỉnh và bổ sung quy hoạch hệ thống Metro theo đề án 49. Cụ thể, tuyến 1 (Bến Thành-An Hạ); tuyến 2 (Củ Chi-Quốc lộ 22-An Sương-Bến Thành-Thủ Thiêm); Tuyến 3 (Hiệp Phước- Bình Triệu-Ngã sáu Cộng Hòa- Tân Kiên-An Hạ); Tuyến 4 (Đông Thạnh-sân bay Tân Sơn Nhất- Bến Thành-Nguyễn Hữu Thọ- Khu đô thị Hiệp Phước); tuyến 5 (Long Trường-Xa lộ Hà Nội (Võ Nguyên Giáp)-cầu Sài Gòn-Bảy Hiền-Depot Đa Phước); tuyến 6 (Vành đai trong); tuyến 7 (Tân Kiên-Nguyễn Văn Linh-Thủ Thiêm-Thảo Điền-Thanh Đa- Khu Công nghệ cao-Vinhomes Grand Park)
