Dấu ấn Điện Biên Phủ trong dòng chảy mỹ thuật

Dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954-2024), cùng nhiều loại hình nghệ thuật khác, các triển lãm hội họa và điêu khắc diễn ra sôi nổi, góp phần đưa công chúng tìm hiểu và trải nghiệm những tháng ngày lịch sử hào hùng của dân tộc, đồng thời tôn vinh các nghệ sĩ tạo hình đã và đang đóng góp tài năng sáng tạo của mình trên mặt trận văn hóa.
Triển lãm "Đường lên Điện Biên". (Ảnh: nhandan.vn)
Triển lãm "Đường lên Điện Biên". (Ảnh: nhandan.vn)

Triển lãm mỹ thuật “Đường lên Điện Biên” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội) diễn ra đến hết ngày 15/5, là một trong những địa chỉ hấp dẫn với người dân và du khách với việc trưng bày truyền thống kết hợp ứng dụng công nghệ trình chiếu cinemagraph và không gian tương tác.

Triển lãm giới thiệu 70 tác phẩm hội họa, đồ họa, điêu khắc, ký họa, áp-phích của 34 tác giả trong giai đoạn từ năm 1949-2009, trong đó có nhiều tác phẩm đặc biệt quý giá được sáng tác khi người họa sĩ tham gia các đoàn quân chiến đấu trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ghi lại chân thực những ngày tháng khoét núi, ngủ hầm oanh liệt của quân và dân ta, tạo nên “thiên sử vàng” chói lọi của thế kỷ 20.

Có thể kể đến tác phẩm bảo vật quốc gia “Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ” của họa sĩ Nguyễn Sáng, chùm ký họa của họa sĩ Tô Ngọc Vân, ký họa “Bộ đội họp” của họa sĩ Nguyễn Trọng Hợp, tranh bột mầu “Gặp nhau” của họa sĩ Mai Văn Hiến…

Triển lãm giới thiệu 70 tác phẩm hội họa, đồ họa, điêu khắc, ký họa, áp-phích của 34 tác giả trong giai đoạn từ năm 1949-2009, trong đó có nhiều tác phẩm đặc biệt quý giá được sáng tác khi người họa sĩ tham gia các đoàn quân chiến đấu trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ghi lại chân thực những ngày tháng khoét núi, ngủ hầm oanh liệt của quân và dân ta, tạo nên “thiên sử vàng” chói lọi của thế kỷ 20.

Qua ngôn ngữ tạo hình phong phú của các họa sĩ, nhà điêu khắc bậc thầy, khí thế Điện Biên Phủ được tái hiện, gian khổ mà oai hùng. Người xem được chiêm ngưỡng, hình dung những giai đoạn chiến đấu ác liệt, những lực lượng góp sức cho chiến dịch.

Chẳng hạn như công cuộc vận chuyển những khẩu pháo khổng lồ trèo đèo lội suối vào trận địa được thể hiện qua bức “Kéo pháo Điện Biên Phủ” và “Chèn pháo” của tác giả Dương Hướng Minh, “Kéo pháo Điện Biên” của tác giả Trần Đình Thọ; sự hỗ trợ và gắn bó khăng khít của hàng chục nghìn dân công trong tác phẩm “Việt Bắc” của tác giả Đào Đức, “Tiễn nhau đi dân công” của tác giả Lưu Văn Sìn, “Tình quân dân” của tác giả Nguyễn Sáng…; hay những người lính quyết tử xung phong giữa mặt trận khói lửa như trong tranh “Đánh vào trung tâm Điện Biên Phủ” của tác giả Nguyễn Thế Vị, “Điện Biên năm ấy” của tác giả Cao Trọng Thiềm…

Bên cạnh đó, triển lãm trưng bày nhiều hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng hình ảnh chiến sĩ, đồng bào các dân tộc tham gia kháng chiến thể hiện sự đoàn kết một lòng của toàn quân, toàn dân hướng về Điện Biên. Trong khuôn khổ triển lãm còn có hai buổi trò chuyện nghệ thuật được tổ chức để làm rõ hơn và truyền tải thêm cảm xúc cho khán giả, đó là “Đường lên Điện Biên” (ngày 27/4) và “Những kỷ niệm về họa sĩ, liệt sĩ Tô Ngọc Vân” (ngày 11/5).

Tuyển chọn 70 tác phẩm-con số ý nghĩa tương ứng với 70 năm, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ tại Trung tâm Triển lãm tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh (Hà Nội) đến hết ngày 9/5. Các tác phẩm hội họa, điêu khắc của 57 tác giả được tập hợp từ nhiều nguồn: Bộ sưu tập của Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Hội Mỹ thuật Việt Nam và một số tác giả đương đại.

Đáng chú ý, triển lãm không chỉ giới thiệu các tác phẩm về Điện Biên mà còn mở rộng với đề tài chiến tranh cách mạng, thành tựu của đất nước kể từ sau chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” Điện Biên Phủ năm 1954. Tại đây, công chúng được thưởng lãm tác phẩm của các họa sĩ kỳ cựu, như “Thăm đồi A1” (Lê Vinh), “Tô Vĩnh Diện” (Dương Hướng Minh), “Kéo pháo Điện Biên” (Nguyễn Trọng Cát)…

Để rồi những cảm xúc, những góc nhìn về Điện Biên Phủ tiếp tục được mở rộng qua những sáng tác gần đây của các họa sĩ trẻ. Có thể kể đến tác phẩm “Hào khí Điện Biên” (điêu khắc đồng của Nguyễn Xuân Thành, 1979), “Mường Thanh 7-5-1954” (tranh sơn dầu của Đoàn Văn Thân, 2001), “Vượt núi băng ngàn” (tranh sơn mài của Phạm Hoàng Văn), “Phía sau là hầm Đờ Cát” (tranh sơn dầu của Bùi Tuyết Mai, 2018), “Trường ca Điện Biên Phủ” (tranh acrylic của Trần Thị Thanh Hòa, 2024)…

Theo Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn, có tác phẩm vừa hoàn thành trong năm, có bức đã sáng tác từ hàng chục năm trước, song các nghệ sĩ đều cố gắng truyền tải tới người xem không khí hào hùng của mặt trận Điện Biên Phủ, tình cảm của người hậu phương dành cho người lính. Các họa sĩ, nhà điêu khắc thế hệ sau tuy không trực tiếp tham gia chiến đấu nhưng cũng được tiếp nhận mạch nguồn tự hào và có sự nghiên cứu, tìm tòi để kể lại câu chuyện lịch sử theo nhiều chất liệu, hình thức phong phú, mới mẻ.

Với những người yêu hội họa, ngưỡng mộ phong cách và tài năng của cố họa sĩ, Đại tá Lê Huy Toàn (1930-2007), đây là dịp tận mắt ngắm nhìn những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông về chiến dịch Điện Biên Phủ trong triển lãm “Ký ức Điện Biên” tại Aqua Art (Hà Nội) mở cửa đến hết ngày 19/5.

Triển lãm được Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam phối hợp gia đình họa sĩ Lê Huy Toàn thực hiện, trưng bày 70 tác phẩm ký hoạ chì đen trắng và tranh bột mầu của người họa sĩ-chiến sĩ gắn bó sâu sắc với đề tài Điện Biên Phủ, để lại cho đời kho sử liệu bằng tranh quý giá. Những tác phẩm nổi tiếng, gắn liền tên tuổi ông được trưng bày, như các bức tranh: “Lịch sử Điện Biên Phủ” (dài 8 mét), “Việt Nam anh hùng ca”, “Thắng hai đế quốc to”, “Mừng chiến thắng Điện Biên Phủ”…

Bên cạnh hình ảnh chiến hào khốc liệt, ông cũng vẽ nhiều tác phẩm sống động về đất và người miền Tây Bắc, như “Góc chợ Điện Biên”, “Trăng Điện Biên”, “Đèo Pha Đin”, “Cầu phao qua sông Đà”, “Hành quân qua Mai Châu”… Triển lãm cũng dành một không gian trang trọng cho các kỷ vật đã theo họa sĩ Lê Huy Toàn đi khắp các chiến trường và giúp ông hoàn thành các sáng tác bất kể đêm ngày, như sổ, sách, bút chì, bút mực, compa, thước kẻ, đèn dầu.

Tiếp nối các sự kiện mỹ thuật đầy ý nghĩa và giàu cảm xúc đó, Báo Nhân Dân tổ chức Triển lãm tương tác tranh panorama kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ đồng thời tại Trụ sở Báo Nhân Dân (Hà Nội) và Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), mở cửa tự do đón khách đến hết ngày 12/5. Triển lãm trưng bày mô hình 360 độ thu nhỏ của bức tranh đại cảnh nổi tiếng “Chiến dịch Điện Biên Phủ” do hơn 200 họa sĩ nhiều thế hệ kỳ công hoàn thiện trong vòng 9 năm.

Triển lãm bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” theo cách 4.0 là một sáng kiến thiết thực của Báo Nhân Dân trong công tác trưng bày, quảng bá và tuyên truyền lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, khơi gợi lòng biết ơn, tình yêu hòa bình tự do cho thế hệ trẻ, đồng thời tiếp tục khẳng định tầm vóc của Chiến thắng Điện Biên Phủ trong lịch sử Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

"Cảm ơn âm nhạc" ghi dấu sự trở lại của Ban nhạc Quả dưa hấu. (Ảnh: Ê-kíp sản xuất)

Ban nhạc Quả dưa hấu trở lại với MV “Cảm ơn âm nhạc”

Tối 28/1, Ban nhạc Quả dưa hấu ra mắt MV “Cảm ơn âm nhạc”, như món quà nghệ thuật đặc biệt gửi đến người yêu nhạc. Ca khúc nằm trong live concert “Bản ghi nhớ” dự kiến sẽ diễn ra giữa tháng 3/2026, chính thức đánh dấu sự tái hợp của các thành viên Quả dưa hấu sau gần ba thập kỷ rời sân khấu chung.

Nhiều ca sĩ được giới trẻ yêu thích sẽ tham gia chương trình Đón Tết Nguyên đán Toàn cầu 2026 tại Hà Nội và Hải Phòng.

Chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật đặc sắc Việt Nam-Trung Quốc chào Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí hân hoan đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật Việt Nam-Trung Quốc “Đón Tết Nguyên đán toàn cầu 2026 (Global Youth Spring Festival Gala - Bạn đồng hành của tuổi thanh xuân)” sẽ diễn ra tại Hà Nội và Hải Phòng với chuỗi hoạt động sôi động và đặc sắc.

Hòa nhạc Ánh sáng: Khi nghệ thuật “hòa chung nhịp đập” của đất nước.

Hòa nhạc Ánh sáng: Khi nghệ thuật “hòa chung nhịp đập” của đất nước

Tối 31/1, tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, phía trước Nhà hát Lớn Hà Nội, chương trình nghệ thuật “Hòa nhạc Ánh sáng – Chào năm mới 2026” sẽ chính thức diễn ra. Chương trình được kỳ vọng trở thành một dấu mốc văn hóa mang ý nghĩa biểu tượng trong thời khắc đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Không gian trưng bày các tác phẩm nổi bật do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành.

Ra mắt sách của Đại tướng Phan Văn Giang về xây dựng Quân đội trong kỷ nguyên mới

Ngày 27/1, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phối hợp Cục Tuyên huấn ra mắt cuốn sách "Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới" của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng.

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Nhằm cung cấp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân một cách hệ thống thông tin về các đơn vị hành chính trong cả nước sau sáp nhập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách "Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp" của hai tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long.

Hình tượng chú Tễu được tiếp cận như một biểu tượng văn hóa, kết tinh giữa nghệ thuật ẩm thực và những giá trị gắn với tình thân gia đình.

Kể câu chuyện văn hóa ẩm thực Việt từ hình ảnh chú Tễu

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, chú Tễu của nghệ thuật múa rối nước là một hình tượng quen thuộc và giàu ý nghĩa. Tên gọi “Tễu” được cho là bắt nguồn từ chữ “Tiếu”, nghĩa là cười. Nụ cười của chú Tễu mộc mạc, hóm hỉnh nhưng ẩn chứa trí tuệ dân gian, tinh thần lạc quan và khát vọng an hòa của người Việt.

Công chúng thưởng thức các tác phẩm tại triển lãm "Chào xuân Bính Ngọ 2026". (Ảnh: CHIÊU ANH)

Bản giao hưởng rực rỡ, nồng nàn của mùa xuân

Triển lãm "Chào xuân Bính Ngọ 2026" giới thiệu đến công chúng gần 100 tác phẩm của các họa sĩ Nguyễn Ngọc Bình, Đặng Thanh Dương, Nguyễn Quý Dương, Nguyễn Ngọc Phương. Sự hội ngộ của 4 cá tính khác biệt này đã tạo nên không gian nghệ thuật, nơi những rung cảm trước thềm năm mới được chuyển hóa thành mảng màu nồng nàn, sống động.