Việt Nam và Pháp chung tay đưa Điện Biên Phủ thành biểu tượng của hy vọng và hòa bình

Trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Nhân Dân, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet đã chia sẻ góc nhìn đưa Điện Biên Phủ từ một địa danh của ký ức chiến tranh trở thành “biểu tượng của hy vọng và hòa bình”.

Cuộc trò chuyện đi sâu vào những trụ cột của ngoại giao văn hóa, bảo tồn di sản, phát triển du lịch bền vững, khẳng định ý chí mạnh mẽ của Pháp và Việt Nam trong việc khép lại quá khứ để cùng nhau xây dựng một hành trình mới hòa bình và thịnh vượng.

Phóng viên: Thưa Đại sứ, ông có thể chia sẻ về mục tiêu chiến lược và ý nghĩa sâu sắc nhất của dự án hợp tác giữa Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trong bối cảnh hiện nay không?

Đại sứ Olivier Brochet: Mục tiêu chính của dự án hợp tác này tại Việt Nam là thúc đẩy một cách mạnh mẽ hợp tác văn hóa và bảo tàng giữa hai quốc gia. Chúng tôi kỳ vọng đoàn công tác sẽ tạo ra những bước tiến mới trong việc kết nối các thiết chế văn hóa, đặc biệt là thông qua việc chia sẻ những tiêu chuẩn quốc tế về bảo tồn và khai thác bảo tàng.

Dự án hợp tác giữa Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ mang một ý nghĩa biểu tượng vô cùng to lớn đối với quan hệ song phương, truyền tải một thông điệp mạnh mẽ về sự kết nối giữa nhân dân hai nước thông qua việc nhìn nhận lịch sử một cách đa chiều và khách quan.

Giờ đây, Điện Biên Phủ thay vì chỉ là biểu tượng của một thời đấu tranh khốc liệt, đang dần trở thành một địa điểm của “hy vọng và hòa bình”, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và ý chí chung trong việc biến ký ức thành động lực cho sự phát triển.

Đây là một phần trong nỗ lực củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Pháp và Việt Nam sau hơn 70 năm lịch sử. Đại sứ quán Pháp tin rằng việc tôn trọng lịch sử chung là nền tảng vững chắc nhất để xây dựng quan hệ đối tác chiến lược. Dự án hợp tác giữa hai bảo tàng của hai địa phương sẽ là minh chứng cho việc các vết thương quá khứ có thể được chữa lành thông qua văn hóa.

Chúng tôi rất tự hào khi thấy dự án này đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ chính quyền và nhân dân hai nước. Cuối cùng, mục tiêu của chúng tôi là để lại một di sản ý nghĩa cho các thế hệ mai sau về tinh thần hòa giải.

Phóng viên: Thưa Đại sứ, việc nghiên cứu về lịch sử chung giữa hai dân tộc đang có những chuyển biến gì mới, đặc biệt là trong cách chúng ta nhìn nhận về ký ức của trận chiến Điện Biên Phủ?

Đại sứ Olivier Brochet: Lịch sử chung giữa Pháp và Việt Nam là một dòng chảy dài với nhiều giai đoạn khác nhau. Trong nhiều thập kỷ qua, hai nước đã phối hợp chặt chẽ để đảm bảo quyền tiếp cận các nguồn tư liệu lịch sử quý giá. Hiện nay, các cơ quan lưu trữ quốc gia của Việt Nam và Pháp thường xuyên trao đổi và hỗ trợ lẫn nhau trong nghiệp vụ. Đặc biệt, các nguồn tư liệu thời kỳ thuộc địa tại Trung tâm lưu trữ quốc gia ở thành phố Aix-en-Provence, miền nam nước Pháp, đang được số hóa để giúp phía Việt Nam dễ dàng tiếp cận nghiên cứu. Đây là một nỗ lực nhằm thúc đẩy sự hiểu biết đầy đủ về lịch sử và phục vụ cho công tác bảo tàng.

Hơn nữa, sự kiện Điện Biên Phủ là một dấu son trong trang sử hào hùng của nhân dân Việt Nam và cũng là nguồn cảm hứng thúc đẩy phong trào đấu tranh và giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Vị thế của trận đánh này trong lịch sử thế giới khiến cả hai dân tộc càng phải có những hành động chung để cùng nhau gìn giữ di sản lịch sử cho thế hệ kế cận.

Trong nhiều năm qua, các chuyến thăm của những người cựu chiến binh Pháp tới Điện Biên Phủ là minh chứng cho tinh thần hòa giải và hữu nghị: Trở lại không phải để gợi lại ký ức đau buồn xưa cũ, mà để tìm kiếm sự thanh thản và thể hiện tình hữu nghị với nhân dân Việt Nam. Những giọt nước mắt của cựu chiến binh Pháp khi gặp lại chiến trường xưa mang theo thông điệp về sự trân trọng cuộc sống và hòa bình.

Hợp tác giữa các chuyên gia lịch sử và những người quản lý bảo tàng của Việt Nam và Pháp giúp hai bên vượt qua những rào cản về tư duy cũ và cùng hướng tới một nhận thức chung về quá khứ.

Chúng tôi đánh giá cao sự cởi mở của Việt Nam trong việc tiếp cận các nguồn tư liệu từ phía Pháp. Việc nghiên cứu lịch sử một cách khoa học và khách quan chính là cách tốt nhất để chúng ta tôn trọng các thế hệ đã ngã xuống. Sự hợp tác này có thể được coi như một cuộc đối thoại giữa hai dân tộc, giữa quá khứ và hiện tại, để các thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị của độc lập và tự do.

Phóng viên: Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò giáo dục của bảo tàng đối với thế hệ trẻ và những chương trình trao đổi thanh niên hiện nay giữa hai nước?

Đại sứ Olivier Brochet: Bảo tàng đóng vai trò là một không gian giáo dục đặc biệt quan trọng, nơi ký ức được truyền giữ cho các thế hệ tương lai, điểm kết nối những kiến thức lịch sử học trên trang giấy với từng câu chuyện, sự kiện và hiện vật ngoài thực tế. Khi các nhân chứng lịch sử dần mất đi theo thời gian, bảo tàng trở thành cầu nối duy nhất giúp giới trẻ tiếp cận với các giá trị lịch sử.

Tại Pháp, bảo tàng là một “công cụ hỗ trợ” đắc lực cho các giáo viên trong việc giảng dạy lịch sử một cách sinh động. Từ những kiến thức đã học, học sinh được tương tác trực tiếp với những hiện vật thực tế mà phía sau đó là những câu chuyện đầy cảm xúc. Hệ thống bảo tàng tại Pháp thường xuyên khuyến khích các hoạt động giáo dục liên thế hệ, nơi ông bà, cha mẹ có thể cùng con cháu tham quan và chia sẻ những câu chuyện hoặc hiểu biết của mình.

Bên cạnh đó, các chương trình trao đổi, du học hè, ngoại khóa dành sinh viên, thanh niên được chúng tôi tích cực triển khai. Thí dụ, Trường trung học Pháp Alexandre Yersin tại Hà Nội đã tổ chức cho học sinh đến Điện Biên Phủ để tìm hiểu về chiến dịch. Hay như, một trường trung học phổ thông trong vùng Bretagne, ở phía đông nước Pháp, cũng tổ chức các chuyến đi thực tế cho học sinh tới Việt Nam từ nhiều năm nay. Những hoạt động này giúp các em học sinh Pháp và Việt Nam hiểu về văn hóa và lịch sử của nhau một cách tự nhiên nhất.

Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp cùng nhau hỗ trợ làm cầu nối để thiết lập các thỏa thuận kết nghĩa giữa các cơ sở giáo dục và địa phương của hai bên, trong đó Hà Nội, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh đi đầu với những cam kết hữu nghị và hợp tác đầy triển vọng.

Hợp tác văn hóa và giáo dục không chỉ là việc truyền đạt kiến thức, mà còn là học cách cởi mở trong một thế giới đa dạng. Chúng tôi hy vọng mỗi chuyến thăm bảo tàng sẽ khơi gợi trong các bạn học sinh Việt Nam và Pháp đang theo học tại các cơ sở giáo dục của Pháp về một niềm đam mê khám phá, lòng tự hào dân tộc, ý thức gìn giữ di sản và sự trân trọng dành cho hòa bình.

Phóng viên: Thưa Đại sứ, Pháp là quốc gia thành công trong việc phát triển ngành du lịch. Vậy hai bên có thể phối hợp như thế nào để thúc đẩy bảo tồn di sản song hành với phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam?

Đại sứ Olivier Brochet: Pháp tự hào là một trong những điểm đến du lịch số một thế giới với hơn 100 triệu du khách mỗi năm. Pháp cũng sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm phát triển này cho Việt Nam.

Với thế mạnh lâu đời trong việc phục chế và phát huy giá trị các công trình kiến trúc lịch sử để phục vụ phát triển kinh tế, Pháp đang tích cực hỗ trợ Việt Nam trong các dự án phục chế di sản kiến trúc cũ, có thể kể đến dự án tư vấn phục chế Nhà hát lớn Hải Phòng hay các công trình biểu tượng khác tại Hà Nội như cầu Long Biên hay Đại học Dược. Chúng tôi tin rằng các di sản này không chỉ là biểu tượng cho một giai đoạn trong quá khứ mà còn là tài sản quý giá trong tương lai, đặc biệt đối với ngành du lịch.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng muốn chia sẻ về vấn đề du lịch bền vững để tránh tình trạng quá tải tại các điểm di sản. Pháp cũng đang phải đối mặt với thách thức làm sao để dung hòa giữa lợi ích kinh tế từ du khách và việc đảm bảo đời sống của người dân địa phương. Chúng ta cần có những giải pháp để phát triển du lịch một cách cân đối giữa các khu vực, tỉnh và thành phố, tránh tập trung quá mức vào một vài điểm “nóng”. Đồng thời, việc bảo tồn di sản phải đi đôi với việc giữ gìn bản sắc và môi trường sống của cộng đồng.

Pháp và Việt Nam có thể cùng nhau tìm ra những giải pháp xanh và nhân văn cho ngành “công nghiệp không khói”. Đây là một lĩnh vực hợp tác đầy hứa hẹn trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Phóng viên: Thưa Đại sứ, trong tổng thể chiến lược ngoại giao văn hóa của Pháp tại Việt Nam, dự án hợp tác giữa đoàn chuyên gia Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ lần này có ý nghĩa như thế nào? Làm thế nào để sự hợp tác địa phương trở thành một trụ cột bền vững cho mối quan hệ giữa hai nước?

Đại sứ Olivier Brochet: Ngoại giao văn hóa không phải là một khái niệm mới mẻ. Pháp cũng đã triển khai chính sách này trong nhiều thập kỷ qua tại Việt Nam và theo chiều hướng ngược lại từ phía Việt Nam, nhằm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau của hai dân tộc. Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này là thúc đẩy sự trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn và cùng nhau xây dựng các dự án chung vì lợi ích của nhân dân hai nước.

Dự án thực hiện giữa hai đơn vị bảo tàng là một trong những chương trình hợp tác văn hóa đa dạng và lâu đời giữa hai quốc gia. Trước đó, phía Pháp cũng đã từng tiến hành các dự án tương tự với Bảo tàng Dân tộc học Hà Nội và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Ngoài ra, cũng có thêm dự án hợp tác khảo cổ Hoàng thành Thăng Long, nhằm phát huy và quảng bá những giá trị di sản của Hoàng thành Thăng Long đến với các du khách Pháp, trong đó có người dân Toulouse và thu hút người dân Toulouse đến Hà Nội.

Bên cạnh đó, hợp tác giữa Hoàng thành Thăng Long và thị trấn cổ Provins của nước Pháp cũng như giữa thành phố Hà Nội với các cơ quan chính quyền vùng thủ đô Ile-de France đã được duy trì và thúc đẩy rất hiệu quả trong nhiều qua.

Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam cũng đã đề xuất ý tưởng kết nghĩa giữa tỉnh Điện Biên với tỉnh Calvados và thành phố Caen của Pháp trong thời gian tới. Sự kết hợp này sẽ mở ra những cơ hội hợp tác to lớn không chỉ trong lĩnh vực bảo tàng mà còn trong phát triển du lịch.

Một thí dụ khác cũng mang tính điển hình là trong lĩnh vực điện ảnh và hoạt hình. Pháp cũng tích cực hỗ trợ các tài năng trẻ Việt Nam khẳng định tiếng nói và bản sắc nghệ thuật tại các liên hoan phim thế giới.

Đại sứ quán Pháp kỳ vọng rằng dự án hợp tác giữa hai bảo tàng sẽ trở thành một hình mẫu tiêu biểu cho ngoại giao văn hóa hiện đại. Đó không chỉ là việc bảo tồn ký ức quá khứ, mà còn là sự đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo tương lai. Mọi thứ có thể bắt đầu từ những “viên gạch” đầu tiên như buổi triển lãm, lớp học ngôn ngữ hay chương trình giao lưu biểu diễn nghệ thuật.

Tại nơi đây, chúng tôi mong muốn Điện Biên Phủ không chỉ được nhắc tới như một chiến trường năm xưa, mà phải là một trung tâm văn hóa, một điểm hẹn của hòa bình và hy vọng, góp phần củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Pháp và Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ.