Việc phục dựng Lễ hội Cúng máng nước của đồng bào M’Nông nhằm bảo tồn, tôn vinh và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, tạo điều kiện để cộng đồng M’Nông trực tiếp thực hành, trao truyền, giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào M’Nông tại địa phương.
Hoạt động thiết thực này nằm trong lộ trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035, nhằm hiện thực hóa chủ trương bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa phi vật thể gắn với phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Phát biểu ý kiến tại buổi lễ, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng nhấn mạnh tầm nhìn chiến lược trong công tác bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh thái bền vững. Văn hóa cộng đồng không chỉ lưu giữ qua sách vở mà nằm sống động trong ký ức và những nghi lễ trao truyền qua nhiều thế hệ.
Việc phục dựng Lễ cúng máng nước không chỉ tái hiện một nghi thức tâm linh, mà còn là giải pháp căn cơ để phát huy vai trò chủ thể của các già làng, nghệ nhân, người có uy tín trong việc truyền dạy bản sắc cho thế hệ trẻ.
“Thông qua chuỗi không gian văn hóa liên hoàn, chúng tôi kỳ vọng sẽ đánh thức và nâng cao ý thức tự giác của người dân trong việc bảo vệ rừng đầu nguồn, giữ gìn nguồn nước sinh thái sạch. Bảo tồn di sản phải đi đôi với tạo sinh kế, qua đó từng bước đưa các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào M’Nông đến gần hơn với công chúng, tạo nền tảng vững chắc để phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại địa phương”, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, nhấn mạnh.
Lễ cúng máng nước là nghi lễ tín ngưỡng dân gian lâu đời, giữ vị trí huyết mạch trong đời sống tâm linh và sinh hoạt cộng đồng của người M’Nông.
Điểm nhấn đặc biệt của đợt phục dựng lần này là việc tái hiện trọn vẹn các nghi thức trong một không gian văn hóa liên hoàn gồm 4 cấu phần: Không gian Thượng nguồn (cúng tạ ơn và cầu cho nguồn nước trong lành); Không gian dòng chảy và máng nước (kết nối đầu nguồn với đời sống dân làng); Không gian Hạ nguồn-nhà làng (cúng bày tỏ ước vọng bình an, no đủ) và Không gian cộng đồng (bàn giao máng nước, giao lưu văn hóa, ẩm thực).
Đặc biệt, trước ngày diễn ra lễ hội, đại diện lãnh đạo Bảo tàng Đà Nẵng, chính quyền xã Trà Leng cùng các nghệ nhân, già làng và bà con nhân dân đã đến khu vực sạt lở nóc Ông Đề, nơi ghi dấu thảm họa năm 2020, để dâng hương, hoa và lễ vật tưởng nhớ các nạn nhân, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và sự tri ân sâu sắc đối với tiền nhân trên mảnh đất Trà Leng.
