Cuộc đua tiến độ trên các cây cầu lớn bắc qua sông Hồng

Trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh kéo dài 5 ngày vừa qua, hàng nghìn kỹ sư, công nhân giấu kín nỗi nhớ nhà, đẩy nhanh tiến độ nhằm đưa công trình “về đích”. Chủ đầu tư, nhà thầu chạy đua từng ngày, từng giờ tại mỗi hạng mục, đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành vượt mốc kế hoạch, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông trên địa bàn Thủ đô, phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Huy động tổng lực, thi công 24/7

Sau những trận mưa dầm dề kéo dài gần 2 tuần của nửa cuối tháng 8, thời tiết trong cả kỳ nghỉ lễ vừa qua thật sự là những “ngày vàng” đối với những thợ cầu Trần Hưng Đạo. Khi bóng tối loang tím thẫm mặt sông, cả công trường dài hơn 4km từ phường Hồng Hà sang phía phường Bồ Đề điện sáng rực trời.

Chúng tôi men theo con đường nhỏ, bước xuống chiếc cano đậu ven bờ phía phường Hồng Hà, chạy len lỏi quanh các trụ cầu ken dày bằng hệ đà giáo. Hiện tại, dự án đã thi công xong phần “chìm” dưới lòng sông và đang chuyển sang lắp hệ dầm, sàn, vòm thép trên sông. Ở mỗi trụ cầu đang từng ngày “mọc lên” từ mặt nước, hàng chục chiếc sà lan, cần cẩu và máy móc đang hoạt động hết công suất.

Trong phòng họp của Ban Chỉ huy công trường làm từ vỏ thùng container cũ, kỹ sư Nguyễn Duy Nghị, chuyên viên Ban Quản lý dự án cầu Trần Hưng Đạo (thuộc chủ đầu tư Tập đoàn Sun Group) cho hay, theo thiết kế, cầu Trần Hưng Đạo gồm 6 nhịp vòm thép dài khoảng 870m, chia thành hai liên, quy mô 6 làn xe cơ giới, 2 làn xe đạp và 2 làn dành cho người đi bộ, chiều dài mỗi nhịp khoảng 145m.

Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh vừa qua, hai nhà thầu Trung Chính và Đạt Phương đã huy động khoảng 700 nhân sự và hơn 120 phương tiện, thiết bị chuyên dụng như tàu kéo, sà lan, cần cẩu,… chia thành 28 mũi, thi công đồng loạt trên toàn công trường.

Ông Hồ Huy Hùng, Trưởng phòng Kế hoạch-Kỹ thuật, Ban Quản lý dự án cầu Trần Hưng Đạo (Tập đoàn Sun Group) cho biết, hệ thống móng trụ cầu và đà giáo tạm được thiết kế với hệ số an toàn để bảo đảm khả năng chống chịu sự thay đổi phức tạp của dòng chảy sông Hồng và các điều kiện thủy văn cực đoan mùa mưa bão.

Tại nhịp nối hai trụ TC3-TC4, ngày 31/8 vừa qua, công trường đã tiến hành lắp dựng đốt dầm dọc chủ đầu tiên, “mở đường” thi công dầm, sàn và vòm thép, những hạng mục quan trọng định hình kiến trúc cầu. Dầm dọc chủ được lắp dựng nghiêng 33 độ so với mặt ngang để đạt tính thẩm mỹ theo bản vẽ, nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu chịu lực, yếu tố sống còn của công trình giao thông.

Mỗi nhịp cầu sử dụng 11 đốt dầm dọc chủ, mỗi đốt khi nâng lên, đưa vào vị trí phải kiểm soát chính xác gần như tuyệt đối về góc nghiêng, cao độ và các điểm liên kết. Các cấu kiện thép “siêu trọng” của dự án được lắp đặt hoàn toàn trên hệ nổi, để nâng những cấu kiện thép “siêu trọng” này từ giữa sông, nhà thầu phải huy động cẩu sức nâng lên tới 250-500 tấn. Ngay ngày đầu tiên tiến hành lắp dựng, các nhà thầu đã hoàn thành 4 đốt dầm, mỗi đốt nặng khoảng 23,6 tấn.

Thiết kế “vòm vô cực” độc đáo mang đến sự khác biệt hoàn toàn so với kiểu dáng cầu truyền thống. Giai đoạn chuyển tiếp từ kết cấu phần trụ cầu sang thi công lắp dựng hệ dầm và vòm thép là cột mốc quan trọng của dự án nhưng cũng là giai đoạn đặt ra nhiều thử thách kỹ thuật phức tạp nhất. Để giải quyết triệt để bài toán này, đội ngũ thi công đã áp dụng chuỗi giải pháp đồng bộ.

Trước tiên, phải kiểm soát dung sai không gian, khớp nối hai nhánh vòm thép tại đỉnh đòi hỏi đạt độ chính xác tuyệt đối. Mọi sai số nhỏ về tọa độ, cao độ hay góc nghiêng đều có thể dẫn đến hiện tượng ứng suất cưỡng bức nội tại, làm suy giảm khả năng chịu lực dài hạn. Dự án cầu Trần Hưng Đạo đang ứng dụng toàn diện Mô hình thông tin công trình (BIM) kết hợp công nghệ quét Laser 3D để kiểm tra chéo tọa độ từ khâu gia công tại nhà máy đến khi định vị trên công trường.

Tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý hiện hành của Luật Xây dựng, công trình đang được tích hợp lắp đặt Hệ thống quan trắc sức khỏe kết cấu (Bridge Health Monitoring System). Hệ thống cảm biến này sẽ thu thập dữ liệu thời gian thực về độ võng, biến dạng và ứng suất cục bộ, bảo đảm tính ổn định và an toàn tuyệt đối từ giai đoạn cẩu lắp, hợp long đến suốt vòng đời khai thác.

Theo ông Đặng Xuân Đại, Chỉ huy phó thi công nhà thầu Trung Chính, toàn bộ cấu kiện thép để lắp đặt vòm cầu chính của cầu Trần Hưng Đạo có tổng trọng lượng khoảng 26.275 tấn, được triển khai gia công chế tạo tại 10 nhà máy cơ khí lớn trên cả nước. Kiến trúc vòm cầu gồm các nhịp sóng uốn lượn liên tục là bài toán rất “khó nhằn” của nhà thầu khi thi công. Việc đưa các cấu kiện về công trường lắp dựng cũng phải tính toán chi ly, nhịp nhàng và bám sát tiến độ từng ngày do công địa chật hẹp, điều kiện thi công trên mặt sông hết sức phức tạp.

Ông Trần Trọng Huy, Phó Giám đốc Ban Dự án đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo chia sẻ: Đến nay, chỉ sau gần 9 tháng triển khai, công trình đã đạt sản lượng gần 40%; 5 trụ cầu chính giữa sông hiện đạt khoảng 90%. Dự kiến, hệ dầm và vòm giữa TC3-TC4 sẽ hoàn thiện lắp đặt trước ngày 31/12 tới, tạo đà triển khai hệ dầm, vòm TC4-TC5 vào đầu năm 2027. Đây sẽ là nhịp cuối cùng kết nối các nhịp vòm thành một chỉnh thể hoàn chỉnh. Từ những đốt dầm được lắp dựng hôm nay, hình hài “vô cực” của cầu Trần Hưng Đạo sẽ dần thành hiện thực, hướng tới mục tiêu hoàn thành, về đích trước thời điểm diễn ra Hội nghị APEC 2027.

Gỡ vướng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật

Được khởi công cuối năm 2025, cầu Thượng Cát là dự án trọng điểm nhóm A, thiết kế dây văng hiện đại, theo kiến trúc “Cánh chim hòa bình”, với tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng. Cầu có tổng chiều dài hơn 5,2km; trong đó, đoạn vượt sông Hồng dài 780m, gồm 3 nhịp lớn, góp phần đắc lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội khu vực phía tây bắc Hà Nội, phục vụ mục tiêu xây dựng Thủ đô theo mô hình đô thị đa trung tâm.

Mặc dù trong những ngày nghỉ lễ, hàng trăm kỹ sư, công nhân của các nhà thầu vẫn cần mẫn thi công 3 trụ tháp chính, hạng mục quan trọng và phức tạp nhất của toàn bộ dự án. Mỗi trụ tháp được thiết kế 36 cọc khoan nhồi đường kính 2m, hố móng sâu khoảng 20m dưới mặt nước nhằm đạt khả năng chịu lực và độ bền vững. Ở phần cầu chính, các đơn vị đã hoàn thành toàn bộ 118 cọc khoan nhồi (từ trụ P29 đến P33); hoàn thành đóng cọc ván thép 3 trụ (từ P29 đến P31) và đổ bê-tông bịt đáy 2 trụ P29, P30.

Ông Cao Đăng Hoạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Định An, nhà thầu đảm trách thi công gói thầu 27/XL (các trụ P31, P32) cho biết, trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh vừa qua, đơn vị vẫn tổ chức thi công như bình thường, 75 cán bộ và công nhân lái máy được huy động thi công thân tháp trụ P31. Phần bệ trụ P31 đã hoàn thành đổ bê-tông, nhà thầu đang tiến hành lắp dựng ván khuôn, làm cốt thép để chuẩn bị đổ bê tông 2 đốt K1, K2 thân tháp trụ P31. Trong tháng 9 này, nhà thầu tiếp tục triển khai thi công bệ cẩu tháp, đổ bê tông đốt K3, K4 thân tháp trụ P31.

Tuy vậy, theo đánh giá của Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố Hà Nội, sản lượng thi công chung của dự án cầu Thượng Cát mới đạt khoảng 15%, thấp nhất trong số 7 cầu đang triển khai. Nguyên nhân do cuối tháng 7 vừa qua, Hà Nội điều chỉnh, thu hồi bổ sung gần 11.500m² mặt bằng tại phường Thượng Cát và xã Thiên Lộc. Cùng với đó, do ảnh hưởng mưa bão, các hồ thủy điện xả lũ, khiến nước sông dâng cao, ảnh hưởng việc thi công. Mặt khác, nhiều dự án trọng điểm quy mô lớn trên địa bàn đồng loạt triển khai, gây khan hiếm nguồn vật liệu và giá bị đẩy lên quá cao.

Thậm chí, một số nhà thầu còn phản ánh tình trạng chậm hoàn thiện thẩm tra, phê duyệt và phát hành hồ sơ bản vẽ thi công, khiến việc triển khai thi công phần trụ chính cũng như các hạng mục “đường găng” của dự án bị cản trở, nhà thầu mất thế chủ động. Các nhà thầu đã lên phương án khắc phục, bổ sung nhân lực, thiết bị, thi công “3 ca, 4 kíp”, nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và phối hợp chủ đầu tư, tư vấn giám sát để tăng tốc nghiệm thu, quyết bù lại tiến độ trong tháng 9, 10 tới.

Tại cuộc họp mới đây về thúc đẩy tiến độ dự án 7 cây cầu trọng điểm này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, trong thời gian qua, thành phố đã tập trung cao độ, tạo mọi điều kiện để các dự án triển khai đồng bộ. Quá trình giải phóng mặt bằng nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân, cho thấy tinh thần trách nhiệm của hệ thống chính trị cấp cơ sở, đồng thời tạo chuyển biến nhanh chóng đối với các dự án đầu tư công.

Việc đầu tư xây dựng đồng loạt 7 cây cầu lớn chính là một trong những biểu hiện rõ nét nhất của quá trình hiện thực hóa định hướng phát triển không gian theo trục sông Hồng, tạo nên mạng lưới kết nối bắc-nam, đông-tây, thúc đẩy hình thành những đô thị mới theo quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm,…