Cuộc đối đầu căng thẳng

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây thông báo sẽ hủy toàn bộ hợp đồng tài trợ còn lại cho Trường đại học Harvard, với tổng giá trị ước tính là 100 triệu USD. Chiến dịch chưa từng có tiền lệ nhắm vào ngôi trường danh giá nhất nước Mỹ đang làm leo thang căng thẳng giữa Nhà trắng và giới tinh hoa học thuật.
Nhiều người phản đối sự can thiệp của Nhà trắng tại Harvard. Ảnh: REUTERS
Nhiều người phản đối sự can thiệp của Nhà trắng tại Harvard. Ảnh: REUTERS

Theo The New York Times, trong lá thư ngày 27/5, Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp Mỹ (GSA) đã gửi chỉ đạo đến các cơ quan liên bang yêu cầu triển khai việc chấm dứt hoàn toàn các hợp đồng với Harvard, kèm theo danh sách cụ thể những thỏa thuận sẽ bị hủy bỏ. Các khoản tài trợ lên tới 100 triệu USD, trong đó có hợp đồng trị giá gần 50.000 USD cho nghiên cứu về ảnh hưởng của việc uống cà-phê, chương trình đào tạo giám đốc cấp cao cho Bộ An ninh Nội địa Mỹ ước tính khoảng 26.000 USD…

Trước đó một ngày, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump tuyên bố đang xem xét chuyển khoản tài trợ liên bang trị giá 3 tỷ USD, chủ yếu phân bổ thông qua Viện Y tế quốc gia (NIH), từ Harvard sang các trường dạy nghề. Theo ông Trump, “các trường như Harvard không còn đại diện cho người Mỹ” và cần “nhường sân” cho những cơ sở đào tạo thực tiễn và gắn với nhu cầu thị trường lao động.

Đòn tấn công của Nhà trắng không chỉ dừng ở tài trợ nghiên cứu. Hôm 22/5, Bộ An ninh Nội địa bất ngờ thu hồi giấy phép tham gia Chương trình Sinh viên và Trao đổi khách mời (SEVP). Đây là điều kiện pháp lý bắt buộc để Harvard tuyển sinh sinh viên quốc tế. Động thái này khiến gần 2.000 sinh viên quốc tế đứng trước nguy cơ buộc phải rời Mỹ, đồng thời đe dọa đến nguồn thu quan trọng cũng như vai trò toàn cầu của trường trong lĩnh vực nghiên cứu và giảng dạy quốc tế. Đáp lại, Harvard đã nhanh chóng khởi kiện chính phủ liên bang và được Tòa án liên bang Massachusetts ban hành lệnh cấm tạm thời, cho phép các sinh viên quốc tế tiếp tục theo học trong lúc chờ phán quyết cuối cùng.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Tổng thống Trump yêu cầu Harvard công khai danh tính và quốc tịch của toàn bộ sinh viên quốc tế. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh, nhiều sinh viên nước ngoài đến từ “những quốc gia không thân thiện với Mỹ” và “chưa từng đóng góp gì cho đất nước này”. Ông cho rằng, Harvard không nên tiếp tục xin thêm tài trợ nếu không minh bạch về thành phần sinh viên quốc tế. Yêu cầu của ông Trump sau đó bị giới học thuật chỉ trích mạnh mẽ là vi hiến và vi phạm quyền riêng tư. Trong phản hồi chính thức, viện dẫn các quy định liên bang về bảo mật dữ liệu và quyền công dân, ban lãnh đạo Harvard khẳng định yêu cầu này “đi ngược lại với các nguyên tắc cơ bản của nền giáo dục tự do” và từ chối hợp tác.

Nhiều trường đại học hàng đầu như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Trường đại học California, Berkeley đã lên tiếng phản đối các biện pháp của chính quyền Tổng thống Trump. Hiệu trưởng MIT, bà Sally Kornbluth, gọi đây là một “đòn mạnh giáng vào nền giáo dục khai phóng và sáng tạo” - những yếu tố tạo nên vị thế hàng đầu thế giới của đại học Mỹ. Cộng đồng học thuật lo ngại nếu Harvard bị tấn công, các trường khác cũng sẽ không tránh khỏi làn sóng siết chặt kiểm soát tương tự.

Tác động của cuộc xung đột này còn lan ra ngoài biên giới nước Mỹ. Trường đại học Tokyo (Nhật Bản) ngày 26/5 tuyên bố, sẵn sàng tiếp nhận tạm thời các sinh viên quốc tế từ Harvard nếu chính sách hạn chế được thực thi. Đây là dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng của Harvard vượt xa phạm vi quốc gia và sự bất ổn tại đây có thể kéo theo hệ lụy toàn cầu trong lĩnh vực giáo dục đại học.

Giới phân tích cho rằng, cuộc đối đầu giữa chính quyền Tổng thống Trump và Harvard là biểu hiện rõ nét của sự phân cực chính trị và xã hội sâu sắc tại Mỹ. Trong khi Nhà trắng xem các trường đại học như Harvard là “pháo đài tư tưởng” của giới cấp tiến, xa rời thực tế của người dân, thì phía học thuật coi những can thiệp chính trị gần đây là mối đe dọa trực tiếp tới tự do học thuật, một trụ cột của nền dân chủ và sáng tạo.

Cuộc chiến pháp lý giữa Harvard và chính quyền liên bang có thể kéo dài nhiều tháng và mở ra tiền lệ nguy hiểm nếu chính phủ tiếp tục mở rộng các biện pháp tương tự với các cơ sở giáo dục khác. Trong lúc chờ đợi phán quyết từ tòa án, toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Mỹ và cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao một cuộc xung đột được xem như bài thử lớn cho mối quan hệ giữa quyền lực chính trị và giới tinh hoa học thuật.

Có thể bạn quan tâm

Ba nhà khoa học được vinh danh ở Giải Nobel Y sinh năm 2026. Ảnh: REUTERS

Sôi động mùa Nobel 2026

Mùa Nobel 2026 vừa chính thức khởi động từ ngày 5/10 vừa qua với những chủ nhân đầu tiên được xướng tên ở lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học. Các công trình được vinh danh tiếp tục mở rộng những giới hạn của khoa học như giải mã hoạt động não bộ hay khám phá những tín hiệu từ vũ trụ…

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Hiện trường vụ xả súng ở thành phố Durban. Ảnh: REUTERS

Bài toán an ninh tại Nam Phi

Chỉ trong vòng một tuần, gần 40 người đã thiệt mạng trong ba vụ xả súng hàng loạt tại Nam Phi. Vụ thảm sát một lần nữa phơi bày thách thức an ninh dai dẳng về sự hoành hành của tội phạm có tổ chức mà quốc gia này đang phải đối mặt.

Giới chức Pháp phát hiện người di cư trên xuồng bơm hơi. Ảnh: PA

Làn sóng nhập cư trái phép qua Eo biển Manche

Theo Bộ Nội vụ Anh, trong ngày 23/9, tổng cộng 781 người đã đến Anh bằng tuyến đường vượt Eo biển Manche trên 10 chiếc xuồng bơm hơi. Đây là số người di cư cao nhất qua Manche trong một ngày kể từ đầu năm 2026 trong bối cảnh tuyến đường biển này tiếp tục diễn biến phức tạp.

Một tàu cảnh sát biển Italy giải cứu người di cư. Ảnh: REUTERS

Châu Âu đấu tranh với tội phạm buôn người

Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) vừa triệt phá một đường dây buôn người và bóc lột lao động hoạt động tại nhiều quốc gia ở "lục địa già", thu lợi bất chính hàng triệu euro. Vụ việc tiếp tục cho thấy tính chất phức tạp của tội phạm buôn người xuyên quốc gia, khi các mạng lưới tội phạm ngày càng tinh vi trong việc lợi dụng các cơ chế tuyển dụng và di chuyển lao động hợp pháp để che giấu hành vi phạm pháp.

Quân đội Mỹ sử dụng robot tích hợp AI. Ảnh: BỘ QUỐC PHÒNG MỸ

Kế hoạch sử dụng AI trong quân sự

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/9 cho biết đang lên kế hoạch thành lập “Lực lượng Trí tuệ nhân tạo (AI)” và sẽ công bố “Tư lệnh AI” trong thời gian tới. "Ông chủ" Nhà Trắng khẳng định Mỹ không cản trở hay kìm hãm sự phát triển của ngành công nghiệp AI, mà sẽ hỗ trợ và theo sát sự phát triển của lĩnh vực này.

Chiến dịch truy bắt Gregorio Gómez Paiz tại Las Espuelas. Ảnh: Bộ Nội vụ Guatemala

Bước tiến chống tội phạm xuyên quốc gia

Gregorio Gómez Paiz, đối tượng bị cáo buộc cầm đầu đường dây buôn lậu vũ khí xuyên biên giới, mới đây bị cảnh sát Mexico và Guatemala phối hợp bắt giữ. Chiến dịch này được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực ngăn chặn các mạng lưới tội phạm có tổ chức đang hoạt động ngày càng tinh vi tại khu vực này.

Cảnh sát Thái Lan thông báo diễn biến vụ việc. Ảnh: THE NATION

Thái Lan mở rộng điều tra vụ gian lận thi tuyển công chức

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul vừa qua cho biết, các cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án gian lận trong kỳ thi tuyển công chức chính quyền địa phương năm 2025. Trong đó, tổng giá trị tài sản liên quan hành vi vi phạm đã bị thu giữ, phong tỏa lên tới 320,86 triệu baht (khoảng 9,9 triệu USD).

Dữ liệu giấy tờ tùy thân dễ dàng bị đánh cắp. Ảnh: STOCK ADOBE

Thách thức về bảo mật thông tin

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đang điều tra vụ đánh cắp và rao bán trên mạng hàng trăm triệu bản sao giấy tờ tùy thân của công dân Mỹ và Canada. Vụ việc làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giả mạo danh tính và những hệ lụy khó lường khác.

Hoạt động mở màn Lễ trao giải Ig Nobel. Ảnh: NPR

Khích lệ niềm say mê khoa học

Lễ trao giải thưởng Ig Nobel lần thứ 36 vừa diễn ra ngày 3/9 tại Zurich (Thụy Sĩ), tôn vinh những phát hiện khoa học kỳ lạ và đáng suy ngẫm. Trước thềm mùa giải Nobel thường bắt đầu từ giữa tháng 10 hằng năm, Ig Nobel trở thành một điểm nhấn thú vị, góp phần khích lệ niềm say mê và sự tò mò trong nghiên cứu khoa học.

Ảnh: AP

Vai trò quan trọng của cảnh báo sớm

Hiệu trưởng Rajendra Dawadi (trong ảnh) của Trường trung học Tribhuvan Trishuli, huyện Nuwakot (Nepal) đang gây chú ý những ngày qua sau khi ông đã có quyết định giúp cứu sống hơn 900 học sinh chỉ ít phút trước khi ngôi trường bị lũ quét cuốn trôi. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của cảnh báo sớm và phản ứng kịp thời trong ứng phó thiên tai.

Hàng chục nghìn người bị ảnh hưởng bởi thảm họa. Ảnh: AP

Chạy đua cứu nạn ở Himalaya

Năm ngày sau trận lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc, công tác tìm kiếm cứu nạn vẫn được triển khai khẩn trương trong điều kiện đặc biệt khó khăn. Hàng nghìn người còn mất tích, trong khi nguy cơ xuất hiện thêm các đợt lũ mới tiếp tục đe dọa lực lượng cứu hộ và người dân tại vùng thảm họa.

Hiện trường vụ tấn công vừa qua tại Fagersta. Ảnh: AP

Thụy Điển siết chặt an ninh học đường

Sau vụ tấn công bằng kiếm tại một trường trung học khiến một nữ sinh 17 tuổi thiệt mạng, Chính phủ Thụy Điển quyết định thành lập ủy ban chuyên trách nhằm đề xuất các biện pháp ngăn chặn bạo lực học đường. Động thái này phản ánh nỗ lực bảo vệ môi trường giáo dục trước những nguy cơ an ninh ngày càng phức tạp.

Đại diện gia đình nạn nhân có mặt tại phiên tòa. Ảnh: AP

Phiên tòa lịch sử

Liên minh gồm 29 bang tại Mỹ đã đệ đơn lên tòa án liên bang nhằm yêu cầu Tập đoàn Meta bồi thường khoản tiền khổng lồ vì đã trục lợi từ những tác hại của mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên. Vụ việc được xem là bước ngoặt pháp lý quan trọng nhằm vào sức ảnh hưởng của các nền tảng mạng xã hội, bảo vệ an toàn và quyền riêng tư của trẻ.

Ảnh: REUTERS

Pháp khắc phục sự cố rò rỉ dữ liệu thuế

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu (trong ảnh) đã triệu tập cuộc họp khẩn hôm 17/8 để xử lý khủng hoảng sau vụ tấn công mạng quy mô lớn nhằm vào cơ quan thuế, khiến dữ liệu của 678.000 cá nhân bị đánh cắp. Vụ việc được xem là vụ rò rỉ dữ liệu nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước này.

Sinh viên trong khuôn viên Trường Harvard. Ảnh: REUTERS

Căng thẳng Nhà Trắng - Harvard chưa hạ nhiệt

Tòa án tại Massachusetts vừa bác đơn kiện của Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Trường đại học Harvard không bảo vệ đầy đủ sinh viên Israel trước các hành vi bài Do Thái. Phán quyết được xem là thắng lợi pháp lý quan trọng của Harvard, đồng thời phản ánh những tranh cãi dai dẳng về giới hạn can thiệp của chính phủ đối với các cơ sở giáo dục đại học.

Một hình ảnh khá rõ nét trong hồ sơ UAP chụp ở Colorado (Mỹ) năm 2022. Ảnh: FBI

Hồ sơ UAP lần đầu giải mật

Bộ Chiến tranh Mỹ vừa công bố đợt thứ 5 các hồ sơ liên quan Hiện tượng dị thường không xác định (UAP), trước đây thường được gọi là Vật thể bay không xác định (UFO), gồm 41 bộ tài liệu, hình ảnh và video thu thập trong khoảng thời gian từ năm 1950 đến năm 2026. Thuật ngữ UAP được sử dụng để chỉ những hiện tượng hoặc vật thể chưa được xác định ngay tại thời điểm quan sát.

Hàng loạt chiến dịch truy quét các đối tượng liên quan IS đã được thực hiện thời gian qua. Ảnh: REUTERS

Thổ Nhĩ Kỳ siết chặt vòng vây IS

Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), với hàng loạt cuộc truy quét quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc thời gian gần đây. Các động thái này phản ánh quyết tâm của Ankara trong việc ngăn chặn nguy cơ khủng bố và triệt phá mạng lưới tài chính của tổ chức khủng bố khét tiếng.

Cảnh sát Mỹ bảo vệ an ninh tại một địa điểm diễn ra World Cup. Ảnh: GETTY

Cuộc chiến chống buôn người tại Mỹ

Ngày 29/7, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho hay, các cơ quan thực thi pháp luật nước này đã bắt giữ gần 1.000 nghi phạm liên quan hoạt động buôn người trong thời gian diễn ra World Cup 2026. Đây được xem là một trong những chiến dịch chống buôn người lớn nhất từng được triển khai tại Mỹ trong khuôn khổ một sự kiện thể thao quốc tế.

Tổng Thư ký LHQ sắp mãn nhiệm Antonio Guterres. Ảnh: CNBC

Cuộc đua vào “ghế nóng” Liên hợp quốc

Tiến trình bầu chọn Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) nhiệm kỳ 2027-2032 đang nóng dần lên khi Hội đồng Bảo an (HĐBA) bắt đầu các cuộc bỏ phiếu đầu tiên vào ngày 30/7 nhằm lựa chọn người kế nhiệm ông Antonio Guterres từ đầu năm tới.

Ảnh: ARISTEGUINO NOTICIAS

Mexico đối mặt sức ép từ tội phạm

Ngày 22/7 vừa qua, Thị trưởng Valentin Lavin Romero (trong ảnh) của thị trấn Temoac, bang Morelos (Mexico) bị ám sát ngay trong trụ sở chính quyền địa phương. Vụ việc một lần nữa cảnh báo về những thách thức an ninh tại quốc gia Bắc Mỹ này.

Mạng xã hội bị giới hạn với giới trẻ tại Anh. Ảnh: GTTY IMAGES

Lệnh “giới nghiêm mạng xã hội” đối với thanh - thiếu niên

Chính phủ Anh vừa công bố kế hoạch áp dụng lệnh giới nghiêm mặc định từ nửa đêm đến 6 giờ sáng đối với người dùng mạng xã hội từ 16-17 tuổi. Chính sách mới cho thấy nỗ lực kiểm soát tác động nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần của giới trẻ trong môi trường số.

Một trụ sở của Google tại châu Âu. Ảnh: GETTYIMAGES

EU siết chặt quản lý Big Tech

Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) ngày 2/7 vừa qua chính thức bác bỏ đơn kháng cáo của Google và công ty mẹ Alphabet trong vụ kiện chống độc quyền liên quan hệ điều hành Android. Phán quyết này tiếp tục khẳng định quyết tâm của EU trong việc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ (Big Tech).

Ảnh: YONHAP NEWS

“Thuyền trưởng” mới của Hàn Quốc

Hàn Quốc vừa ghi thêm một dấu mốc lịch sử khi bà Han Seong Sook (trong ảnh) chính thức trở thành nữ Thủ tướng thứ hai của nước này, sau gần hai thập kỷ kể từ khi người phụ nữ đầu tiên đảm nhận “ghế nóng”. Ngày đầu nhậm chức, bà khẳng định quyết tâm đẩy nhanh tiến độ quản lý trong các cơ quan Chính phủ Hàn Quốc.

Các công tác tìm kiếm cứu nạn vẫn đang được khẩn trương triển khai. Ảnh: AAP

Thế giới chung tay cứu trợ Venezuela

Sau trận động đất kép xảy ra ngày 24/6 tại Venezuela gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, cộng đồng quốc tế đang khẩn trương huy động nhân lực, phương tiện và nguồn lực hỗ trợ quốc gia này tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả và ổn định đời sống người dân.

Nắng nóng cực độ vẫn tiếp diễn ở nhiều nơi tại châu Âu. Ảnh: EURONEWS

Châu Âu trải qua “cơn sốc nhiệt”

Một đợt nắng nóng mạnh và bất thường đang tràn qua phần lớn châu Âu, nhiệt độ có nơi lên tới hơn 40 độ C. Dải nhiệt cực đoan làm gián đoạn cuộc sống thường nhật, gia tăng nguy cơ cháy rừng và gây áp lực lên hệ thống y tế công cộng ở “lục địa già”.

Cảnh sát kiểm tra một container nghi chứa ma túy ở cảng Antwerp của Bỉ. Ảnh: AFP

Châu Âu đẩy mạnh chống ma túy

Trước sự bùng phát của thị trường ma túy bất hợp pháp cùng sự gia tăng mạnh mẽ của tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy các biện pháp quyết liệt nhằm bảo vệ an ninh và sức khỏe cộng đồng.

Cảnh sát Italy trong một chiến dịch truy quét tội phạm ma túy. Ảnh: ANSA

Chiến dịch triệt phá “ngân hàng ma”

Cảnh sát Italy vừa triệt phá một ngân hàng ngầm quy mô lớn chuyên phục vụ các tổ chức tội phạm có tổ chức, với lượng tiền đã luân chuyển lên tới 80-100 triệu euro mỗi năm thông qua các khoản thanh toán ảo.