Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn - Dòng chảy của miền đất thiêng

Ngày 2/6 vừa qua, tại trụ sở của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ở Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Công viên địa chất Lạng Sơn đã chính thức được trao bằng công nhận Công viên địa chất toàn cầu UNESCO. Đây là dấu mốc mở ra nhiều cơ hội cho phát triển du lịch mới tại Lạng Sơn.

Thứ Tư, ngày 04/06/2025 - 06:35

Du khách khám phá hang động tại vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. (Ảnh: VIETNAM EXPEDITIONS)

Danh hiệu uy tín quốc tế

Công viên địa chất Lạng Sơn của Việt Nam cùng 15 công viên địa chất khác trên thế giới đã được vinh danh đợt này. Đây là lần đầu tiên UNESCO tổ chức lễ trao bằng chứng nhận công viên địa chất toàn cầu ngay tại trụ sở chính, theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến.

Theo Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO, việc UNESCO chính thức công nhận Công viên địa chất Lạng Sơn là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO mang ý nghĩa rất quan trọng.

Đây là một dấu mốc mở ra nhiều cơ hội mới cho phát triển du lịch bền vững của Lạng Sơn, đồng thời tỉnh có thể kết nối sâu rộng với mạng lưới các Công viên địa chất toàn cầu, hợp tác và trao đổi kinh nghiệm về quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản thiên nhiên của nhân loại phục vụ phát triển bền vững.

Bà Lidia Brito, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách Khoa học tự nhiên, trao Bằng công nhận cho Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh. (Ảnh: MINH DUY)

Nằm ở phía đông bắc Việt Nam, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có phạm vi bao gồm toàn bộ địa giới hành chính của các huyện Bắc Sơn, Chi Lăng, Hữu Lũng, Lộc Bình, Văn Quan, thành phố Lạng Sơn, một phần địa giới hành chính của huyện Bình Gia và huyện Cao Lộc với tổng diện tích hơn 4.842 km2 cùng dân số gần 627 nghìn người, tương ứng khoảng 58% diện tích và 78% dân số toàn tỉnh.

Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Thực hiện Đề án Bảo tồn di sản địa chất, phát triển và quản lý mạng lưới công viên địa chất ở Việt Nam đã được phê duyệt tại Quyết định số 1590 ngày 9/9/2014 của Thủ tướng Chính phủ, việc xây dựng Công viên Địa chất Lạng Sơn là bước đi cụ thể, cần thiết nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử, tự nhiên; bảo vệ môi trường; phát triển du lịch và giáo dục định hướng tương lai”.

Điều đầu tiên làm nên đặc trưng của công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn chính ở giá trị khảo cổ với nhiều di chỉ có niên đại hàng nghìn năm. Tại hang Thẩm Khuyên, Kéo Lèng, các nhà khảo cổ học đã phát hiện những di vật có niên đại từ 30 nghìn đến 470 nghìn năm.

Tại di chỉ Mai Pha, số lượng lớn mảnh gốm, công cụ đá, đồ trang sức có niên đại từ 3.500 tới 5.000 năm đã được phát lộ.

Đặc biệt, tại trũng Na Dương, huyện Lộc Bình, nhiều hóa thạch của hệ động, thực vật khổng lồ như cá sấu, rùa, kỳ đà, thực vật hạt kín... có niên đại từ 40-50 triệu năm cũng đã được phát hiện.

“Sự đặc biệt của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn còn ở hình thái các cánh đồng Karst riêng biệt, khác hẳn với những tháp, chỏm Karst già được định vị tại Cao Bằng hay Hà Giang trước đây”, PGS, TS Nguyễn Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Địa chất khoa học và khoáng sản khẳng định.

Vùng đất của những triền văn hóa tiêu biểu

Trải qua hàng nghìn năm phát triển, quá trình quần cư của cư dân trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn đã tạo nên một hệ thống danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu cùng các di sản văn hóa phi vật thể đa dạng như: lễ hội Lồng tồng, lễ hội Kỳ Cùng-Tả Phủ, Lễ hội Ná Nhèm; múa sư tử dân tộc Tày Nùng, hát sli; đặc biệt là Thực hành Then và Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đến với Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn, du khách được chiêm ngưỡng khoảng 200 hang động phong phú, đồ sộ cả về quy mô và tính chất với những hang khô, hang ướt, hang hóa thạch hay hệ thống các mạch hang ngầm huyền bí… Hệ thống hang động tại đây chủ yếu phát triển theo chiều nằm ngang với tầng tầng lớp lớp các khối thạch nhũ đa dạng, đẹp mắt, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ hoang sơ, vừa mỹ miều, huyền ảo.

“Theo quá trình khảo sát, các ngôi đền tiêu biểu của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Lạng Sơn phần lớn đều nằm trong vùng lõi của Công viên địa chất. Đây là tiềm năng lớn để phát triển loại hình du lịch tâm linh gắn với xây dựng, phát huy hiệu quả hoạt động của Công viên địa chất Lạng Sơn”, Tiến sĩ Trịnh Hải Sơn, Trưởng tiểu ban Chuyên môn về Công viên địa chất toàn cầu Việt Nam nhận định.

Hệ thống hang động tại đây chủ yếu phát triển theo chiều nằm ngang với tầng tầng lớp lớp các khối thạch nhũ đa dạng, đẹp mắt, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ hoang sơ, vừa mỹ miều, huyền ảo.

Thời gian qua, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn đã tích cực phối hợp với các đơn vị, công ty du lịch tiến hành khảo sát, đánh giá tiềm năng khai thác du lịch mạo hiểm, thám hiểm hang động.

Với chủ đề “Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng”, hành trình khám phá Công viên địa chất Lạng Sơn sẽ được chia thành bốn tuyến du lịch mang tên: “Khám phá thế giới Thượng ngàn”, “Hành trình về miền Thiên giới”, “Cuộc sống dân dã nơi trần thế”, “Khám phá Thủy cung” với 38 điểm du lịch đang được triển khai. Hành trình khám phá các tuyến chủ yếu đi qua trục quốc lộ 1A, 1B, 4B và 279; mỗi tuyến có từ 7-11 điểm tham quan...

QUỐC ĐẠT - THU HÀ