Phát biểu tại Hội thảo khoa học với chủ đề “85 năm ngày Bác Hồ về nước (28/1/1941-28/1/2026): Sự kiện khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam” do Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng phối hợp Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn tổ chức mới đây, Đại tá Hồ Quang Lợi cho rằng, với địa phương còn nhiều khó khăn như Cao Bằng, trước yêu cầu mở ra những “con đường phát triển” để kết nối vùng miền, hạ tầng giao thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Mở ra những “con đường phát triển”
Theo Đại tá Hồ Quang Lợi, Cao Bằng là mảnh đất khởi nguồn cho một phương pháp làm cách mạng đặc biệt, giá trị cốt lõi xuyên suốt chính là tư tưởng “lấy dân làm gốc”. Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc, đặt chân đến Pác Bó 85 năm trước là dấu mốc lịch sử của dân tộc, đánh dấu bước ngoặt của cách mạng Việt Nam. Đó là sự kết tinh của một tầm nhìn chiến lược sâu sắc, gắn lý luận cách mạng với thực tế phong trào cách mạng trong nước, từ cơ sở quần chúng, từ lòng dân để mở ra con đường độc lập cho dân tộc.
Tinh thần ấy không chỉ đúng trong thời chiến, mà vẫn còn nguyên giá trị trong giai đoạn phát triển hôm nay, khi đất nước đứng trước yêu cầu mở ra những “con đường phát triển” để kết nối vùng miền, khơi thông nguồn lực và nâng cao đời sống nhân dân.
Trong tiến trình đó, hạ tầng giao thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là với những địa phương còn nhiều khó khăn như tỉnh Cao Bằng. Dẫn chứng từ việc triển khai tuyến cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh, Đại tá Hồ Quang Lợi cho rằng, đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là con đường rất đặc biệt.
Ngay từ khi được lập quy hoạch, dự án đã đối mặt với vô vàn thách thức về kỹ thuật, địa hình và đặc biệt là tổng mức đầu tư lớn. Đã từng có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm tìm hiểu nhưng cuối cùng đành “rút lui” vì khó khăn. Từ năm 2018, Tập đoàn Đèo Cả đã nghiên cứu dự án, đề xuất phương án điều chỉnh hướng tuyến với 4 hầm xuyên núi cùng hàng loạt cầu vượt thung lũng, rút ngắn 23km chiều dài tuyến xuống còn 121km, giảm tổng mức đầu tư xuống còn 23.000 tỷ đồng, tiết kiệm hơn một nửa so với phương án ban đầu, đồng thời phân kỳ đầu tư thành 2 giai đoạn.
Việc liên danh nhà đầu tư áp dụng mô hình PPP++ tại dự án đã giúp giảm thiểu rủi ro tài chính, đồng thời tạo cơ chế chia sẻ trách nhiệm rõ ràng hơn giữa Nhà nước, doanh nghiệp và địa phương, yếu tố then chốt để một dự án hạ tầng lớn có thể đi đường dài. Tuyến cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh có quy mô lớn, đi qua địa hình núi cao, địa chất phức tạp, riêng giai đoạn 1 dài hơn 93km, gồm 2 hầm xuyên núi và 64 cây cầu, sau gần hai năm thi công liên tục, hơn 3.000 kỹ sư, công nhân và thiết bị đã quyết tâm khoan núi, mở đường, vượt qua thiên tai, mưa lũ, thậm chí cả những mất mát, hy sinh để giữ cho công trường không bị đứt gãy nhịp tiến độ.
Lòng dân dẫn lối, mở đường
Ngày 19/12/2025, gần hai năm sau ngày Thủ tướng phát lệnh khởi động “Chiến dịch Đông Khê 2024”, giai đoạn 1 của dự án đã hoàn thành mục tiêu thông toàn bộ nền, mặt đường trên tuyến chính, hiện thực hóa giấc mơ nối vùng đất cội nguồn cách mạng với Thủ đô Hà Nội. Theo Đại tá Hồ Quang Lợi, bài học lớn nhất rút ra từ dự án chính là vai trò của sự đồng thuận xã hội. Nhiều hộ dân đã tự nguyện di dời, bàn giao mặt bằng, chấp nhận khó khăn trước mắt, đồng thuận ủng hộ địa phương và đơn vị thi công vì niềm tin vào tương lai phát triển của quê hương.
Từ dấu chân của Bác ở Pác Bó năm 1941 đến những tuyến cao tốc hôm nay, sợi chỉ xuyên suốt vẫn là tư tưởng “lấy dân làm gốc”. Mọi công việc lớn, nếu không xuất phát từ lợi ích của nhân dân và không dựa vào nhân dân, thì rất khó thành công bền vững. Tinh thần trách nhiệm, kỷ luật và minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện của liên danh nhà đầu tư được thể hiện qua câu nói giản dị: Dự án chậm một ngày là thêm một ngày mắc nợ với nhân dân.
Cao Bằng, quê hương cội nguồn cách mạng đang đứng trước những thời cơ quan trọng để trở thành không gian kết nối của kinh tế cửa khẩu, du lịch, kinh tế xanh và giao thương khu vực. Trong tiến trình đó, hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt, là chìa khoá vừa mở đường phát triển, vừa tạo động lực lan tỏa. Các công trình chỉ có thể thành công khi được triển khai trên những nền tảng cốt lõi: chất lượng-an toàn-tiến độ, kỷ luật và minh bạch, hài hòa lợi ích với Nhà nước, địa phương và người dân.
Bên cạnh đó, việc phát huy vai trò của con người, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đặc biệt đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực tại chỗ, cũng là yếu tố quan trọng. Con đường hạnh phúc của Cao Bằng chính là con đường của lòng dân, nếu tiếp tục giữ vững tinh thần tự lực, tự cường, đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, những vùng đất cội nguồn cách mạng như Cao Bằng sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ, xứng đáng với truyền thống vẻ vang.
