Được khởi công lần lượt vào tháng 1/2024 và tháng 4/2024, theo kế hoạch, 2 dự án này sẽ hoàn thành trong năm 2026, kết nối với tuyến cao tốc Bắc Giang-Lạng Sơn, hoàn thiện vành đai huyết mạch kinh tế, khơi thông cánh cửa hội nhập, giao thương, du lịch và đầu tư của vùng Đông Bắc và cả nước.
Quyết tâm thông tuyến trước ngày 19/12
Đến nay, chỉ còn hơn một tháng trước mốc hoàn thành 3.000km đường cao tốc từ Cao Bằng đến Cà Mau theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các nhà đầu tư, nhà thầu 2 dự án đường cao tốc qua Cao Bằng và Lạng Sơn đang gấp rút hoàn thiện các hạng mục “đường găng”, tính toán, lựa chọn các phương án một cách khoa học, bài bản để “về đích” đúng hạn, bảo đảm an toàn lao động và chất lượng công trình.
Theo ước tính, hoàn lưu các cơn bão số 10, 11 đã gây thiệt hại cho 2 dự án với tổng giá trị khoảng 53 tỷ đồng, khiến tiến độ toàn dự án bị chững lại, dù các nhà thầu đã tăng gấp 1,5-2 lần nhân lực và máy móc. Dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh được nhà đầu tư, nhà thầu xác định là “trọng điểm của trọng điểm” bởi khối lượng công việc rất lớn, cấu tạo địa chất phức tạp, cùng với thiệt hại lớn do mưa lũ gây ra thời gian qua.
Theo ông Phạm Duy Hiếu, Giám đốc Ban Điều hành Tổng thầu, mưa lớn làm “tê liệt” hoạt động thi công, công trường bị chia cắt, các công trình phụ trợ như đường công vụ, cầu tạm,… bị sạt lở, cuốn trôi nhiều lần khiến nhiều nhà thầu thiệt hại rất lớn. Nếu mưa lũ không quá khắc nghiệt và bất thường, nhiều hạng mục đường găng đã có thể hoàn thành trước thời hạn. Dự án có 65 cầu vượt sông và tỉnh lộ, trong đó có 1 cầu cấp đặc biệt và 5 cầu cấp 1, một số hạng mục cầu như Km28, Km52, Km69 và Km79 đang được khoanh vùng là đường găng tiến độ.
Ngoài ra, tại các nền đường có khối lượng đào đắp lớn như phân đoạn Km17+300-Km18 (lên đến 200.000m³), Ban Điều hành dự án đã huy động 18 máy đào, máy ủi và nhiều máy lu để nhanh chóng giải quyết “điểm nghẽn” này khi thời tiết thuận lợi. Hiện, các nhà thầu đang triển khai 276 mũi thi công, với 3.332 nhân sự và 1.500 thiết bị, sản lượng đạt 4.988/11.396 tỷ đồng (tương đương 44% giá trị hợp đồng).
Tuy nhiên, trên toàn tuyến vẫn còn 7 nhà dân chưa di dời để bàn giao mặt bằng (Lạng Sơn 5 hộ, Cao Bằng 2 hộ). Trên địa bàn Lạng Sơn còn 0,65ha mặt bằng chưa bàn giao và 1 vị trí cột điện 110KV chưa di dời. Tỉnh mới chi trả 60-80% giá trị đền bù mặt bằng, khiến người dân ra công trường cản trở nhà thầu thi công.
Bất chấp khó khăn do mưa lũ và mặt bằng còn vướng mắc nhưng các nhà đầu tư, nhà thầu 2 dự án vẫn đặt mục tiêu thông tuyến trước ngày 19/12 năm nay. Cụ thể, dự án Hữu Nghị-Chi Lăng quyết tâm thông 54km tuyến chính; dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh thông tuyến 70/93km, còn lại một số vị trí cầu lớn vượt sông, ta-luy sạt trượt và các cầu phát sinh hang caster, phấn đấu trước Tết Nguyên đán sẽ thông toàn tuyến trên lớp bê-tông nhựa và cấp phối đá dăm, trừ một số hạng mục cầu phát sinh.
Qua kiểm tra, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá, nguồn lực thi công hiện tại hoàn toàn đáp ứng khả năng hoàn thành tiến độ, vấn đề còn lại nằm ở phương pháp và cách thức tổ chức thi công. Bộ trưởng nhấn mạnh: Hai dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh và Hữu Nghị-Chi Lăng nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước giao cho các bên, là danh dự, uy tín của nhà đầu tư nhằm bảo đảm thông tuyến vào ngày 19/12. Do đó, các bên cần phối hợp chặt chẽ, tập trung nhân lực, thiết bị, thi công ngày đêm, tận dụng tối đa thời gian thời tiết khô ráo để đẩy nhanh tiến độ.
Doanh nghiệp dự án cần đẩy nhanh tiến độ, tăng sản lượng, phối hợp chặt chẽ tỉnh Cao Bằng nhằm giải ngân 5.000 tỷ đồng theo kế hoạch.
Bộ trưởng đánh giá cao nỗ lực của các đơn vị thi công và yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, vừa bảo đảm tiến độ, vừa quan tâm đời sống người dân vùng dự án, khẩn trương tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp cho các hộ khó khăn, nhà dột nát, thể hiện tinh thần nhân văn, tạo đồng thuận, tránh phát sinh khiếu kiện.
Đối với đoạn tuyến qua địa phận tỉnh Lạng Sơn hiện còn vướng trong chi trả tiền giải phóng mặt bằng, Bộ trưởng yêu cầu tỉnh Lạng Sơn phải giải quyết dứt điểm trong vòng 1 tuần, nếu chậm trễ sẽ xem xét, báo cáo Thủ tướng. Dù còn nhiều khó khăn, song các đơn vị thi công phải xác định tinh thần cao nhất, nỗ lực hoàn thành dự án trước ngày 19/12. Đối với những đoạn gặp tình huống khó khăn đặc biệt hoặc bất khả kháng, doanh nghiệp dự án cần thống kê cụ thể, báo cáo rõ ràng lên các cấp có thẩm quyền để có hướng xử lý phù hợp.
Nhân dịp này, Bộ trưởng cũng đề nghị khen thưởng 3 kỹ sư thuộc dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh hy sinh trong đợt mưa lũ vừa qua, đồng thời gửi lời thăm hỏi, động viên tới gia đình các nạn nhân, coi đây là nghĩa cử cao đẹp, thể hiện tinh thần trách nhiệm và cống hiến vì sự nghiệp chung của đất nước.
Chất lượng công trình phải đặt lên hàng đầu
Trong thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu 2 tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn giải quyết dứt điểm vướng mắc còn lại về mặt bằng trong tháng 8, nhưng đến nay, nhà thầu vẫn chưa nhận được mặt bằng “sạch” dù mốc thời gian 19/12 chỉ còn khoảng 40 ngày. Các doanh nghiệp dự án đã kiến nghị với Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh sớm báo cáo Thủ tướng Chính phủ về những vướng mắc tại dự án, đề xuất chỉ đạo các cơ quan chức năng 2 tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng giải quyết dứt điểm về giải phóng mặt bằng trước ngày 20/11 để bảo đảm các mũi thi công liên tục, liền mạch.
Đặc biệt, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn sớm tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch sử dụng đất đối với các vị trí giải phóng mặt bằng bổ sung bước thiết kế kỹ thuật để có cơ sở chi trả bồi thường cho người dân, không để người dân tiếp tục cản trở thi công trên công trường; đồng thời hoàn trả cho doanh nghiệp dự án kinh phí đã tạm ứng cho các trung tâm phát triển quỹ đất. Bên cạnh đó, sớm phê duyệt điều chỉnh dự án tăng phần vốn ngân sách Nhà nước tham gia dự án lên 70% theo chủ trương đầu tư đã phê duyệt, bảo đảm nguồn vốn cho dự án hoàn thành theo đúng tiến độ.
Tại dự án Hữu Nghị-Chi Lăng, các nhà thầu đang triển khai 143 mũi thi công, với 2.820 nhân sự và 1.240 thiết bị; sản lượng đạt 3.376/6.580 tỷ đồng, tương đương 51,3% giá trị hợp đồng. Trên toàn tuyến, hiện còn gần 40 nhà dân chưa di dời, 4 vị trí đất nông nghiệp chưa bàn giao và theo hồ sơ thiết kế bước thiết kế kỹ thuật, còn 84 hộ ở xã Đồng Đăng chưa bàn giao đất cho dự án, 11 vị trí hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời. Một số đoạn tuyến chưa có vị trí đổ thải, gây khó khăn cho nhà thầu trong tăng tốc các mũi thi công đào nền đường.
Tại khu vực Km22+300 (phường Đông Kinh, Lạng Sơn) hoạt động thi công đang được triển khai đồng loạt. Một số đoạn tuyến đã thảm nhựa và cấp phối đá dăm. Đây cũng là phân đoạn nằm trong 30km được nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án phấn đấu hoàn thành trên lớp bê-tông nhựa và lắp đặt hệ thống an toàn giao thông, phục vụ nhân dân lưu thông trong dịp Tết Nguyên đán.
Dự kiến, tiến độ hoàn thành dự án vào tháng 9/2026, rút ngắn 3 tháng so hợp đồng. Do đó, việc bổ sung trạm dừng nghỉ và triển khai hạng mục này trở nên cấp bách triển khai ngay.
Tuy nhiên, hiện chưa có quy định cụ thể về việc bổ sung hạng mục trạm dừng nghỉ vào dự án PPP đang triển khai. Bộ trưởng đã chỉ đạo tỉnh Lạng Sơn phối hợp doanh nghiệp dự án thống nhất chủ trương, đẩy nhanh thủ tục pháp lý, làm biên bản tạm bàn giao mặt bằng để nhà thầu triển khai thi công trạm dừng nghỉ, bắt kịp tiến độ thông tuyến của dự án.
Các doanh nghiệp dự án cũng kiến nghị, 2 dự án đường cao tốc này triển khai theo phương thức PPP (hợp tác công-tư), việc huy động các nguồn lực cần tuân thủ quy định pháp luật nhưng cũng phải căn cứ theo hợp đồng đã ký. Doanh nghiệp dự án sẵn sàng xem xét cùng thực hiện, nhưng cần có sự thống nhất của Bộ Xây dựng và chính quyền các địa phương có thẩm quyền, do vậy đề xuất địa phương báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc chậm trễ hoàn thành giải phóng mặt bằng cùng một số vấn đề vướng mắc khác.
Đại diện Tổng thầu thi công cho biết, nhằm đáp ứng mục tiêu thông tuyến do Thủ tướng Chính phủ đề ra, 2 dự án đã rút ngắn thời gian thi công gần một năm so kế hoạch ban đầu.
Mặc dù các nhà thầu đã tính toán nguồn lực để huy động nhân công và máy móc làm việc luân phiên, bảo đảm thi công liên tục ngay khi thời tiết ủng hộ, tuy nhiên, nhiều hạng mục vẫn bắt buộc cần thời gian chờ để bảo đảm chất lượng. “Một mặt, chúng tôi chạy đua tiến độ, nhưng chất lượng công trình phải được chú trọng nhất, mọi điều kiện an toàn lao động phải được kiểm soát chặt chẽ”, đại diện Tổng thầu nhấn mạnh.
