Chủ động nguồn nước tưới cho vụ mùa hè thu

Để vụ sản xuất hè thu được thắng lợi, bảo đảm an ninh lương thực, ngành nông nghiệp thành phố Đà Nẵng đang triển khai nhiều biện pháp để ổn định nguồn nước, góp phần hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Sẵn sàng ứng phó

Vụ hè thu năm nay, hồ thủy lợi Phú Ninh phục vụ nước tưới cho 15.000ha lúa của nhiều khu vực ở các huyện cũ như: Núi Thành, Tam Kỳ, Phú Ninh, Thăng Bình, Quế Sơn, Duy Xuyên. Ngoài đảm nhận cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, hồ Phú Ninh còn cấp nước thô để phục vụ sản xuất nước sinh hoạt cho khu vực Duy Xuyên, Hội An.

Là đơn vị quản lý vận hành hồ Phú Ninh, Chi nhánh Thủy lợi Phú Ninh cho biết, trung bình một năm, hồ nước này cấp khoảng 16 triệu m³ nước thô để sản xuất nước sinh hoạt và công nghiệp. Riêng đối với nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, hồ cấp dao động từ 160-180 triệu m³/vụ, tương đương khoảng bốn tháng. Hiện nay, mực nước hồ đang ở cao trình +29,42m, tương đương 270 triệu m³. Theo tính toán, hồ chắc chắn bảo đảm đủ nước cho sản xuất nông nghiệp đến hết vụ vào khoảng đầu tháng 9/2026.

Ông Nguyễn Đình Kiên, Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Phú Ninh thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng cho biết, với dự báo sự quay trở lại rất sớm của hiện tượng El Nino, để có được lượng nước bảo đảm phục vụ cho vụ hè thu năm 2026, trong vụ đông xuân 2025-2026, đơn vị đã kích hoạt sử dụng biện pháp tưới tiết kiệm như xây dựng kế hoạch tưới ứng với từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa; khai thác hiệu quả các trận mưa; sử dụng phương án tưới theo khuyến nghị của FDA; thường xuyên quan trắc lượng nước đến ở thượng nguồn để đánh giá lượng nước về hồ.

Chúng tôi đã xây dựng và triển khai các biện pháp để tiết kiệm nước tưới. Trong đó thường xuyên đi kiểm tra các khu tưới để cấp nước bảo đảm theo đúng chu kỳ sinh trưởng của cây lúa. Thành lập các đội chống hạn để dẫn nước vào ban đêm nhằm tiết kiệm, bảo đảm nước phục vụ sản xuất. Sử dụng các biện pháp theo kiểu truyền thống và phi truyền thống như: Đắp chặn mương tiêu để tận dụng nguồn nước hồi quy; khuyến cáo người dân đắp bờ giữ nước và phát dọn sạch sẽ kênh mương nội đồng; củng cố và kiện toàn đội thủy nông cơ sở. Tuy nhiên, ngoài các biện pháp đã xây dựng, chúng tôi luôn tuyên truyền đến người dân và doanh nghiệp phải sử dụng nước tiết kiệm...”.

Ông Nguyễn Đình Kiên, Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Phú Ninh thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng

“Chúng tôi đã xây dựng và triển khai các biện pháp để tiết kiệm nước tưới. Trong đó thường xuyên đi kiểm tra các khu tưới để cấp nước bảo đảm theo đúng chu kỳ sinh trưởng của cây lúa. Thành lập các đội chống hạn để dẫn nước vào ban đêm nhằm tiết kiệm, bảo đảm nước phục vụ sản xuất. Sử dụng các biện pháp theo kiểu truyền thống và phi truyền thống như: Đắp chặn mương tiêu để tận dụng nguồn nước hồi quy; khuyến cáo người dân đắp bờ giữ nước và phát dọn sạch sẽ kênh mương nội đồng; củng cố và kiện toàn đội thủy nông cơ sở. Tuy nhiên, ngoài các biện pháp đã xây dựng, chúng tôi luôn tuyên truyền đến người dân và doanh nghiệp phải sử dụng nước tiết kiệm...”, ông Kiên chia sẻ.

Tại xã Duy Xuyên, vụ hè thu năm nay, tổng diện tích gieo trồng 1.185ha, trong đó, có 900 ha là diện tích gieo trồng lúa, thấp hơn vụ sản xuất đông xuân 21,9ha. Ngoài các diện tích sử dụng nước tưới do hồ Phú Ninh đảm nhận, trên địa bàn xã Duy Xuyên hiện có bốn hồ chứa thủy lợi và 13 trạm bơm để phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trước mục tiêu sản lượng cây lương thực có hạt vụ hè thu năm 2026 đạt 5.854 tấn, trong đó cây lúa đạt 5.400 tấn, xã Duy Xuyên đã lên phương án chống hạn, thiếu nước để chủ động ứng phó mọi tình huống.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Duy Xuyên Nguyễn Chí Công cho biết, địa phương đã chủ động cắt giảm diện tích sản xuất nông nghiệp ở vụ hè thu nhằm tránh điều nước đến những khu vực không đạt năng suất. Để khắc phục tình hình khô hạn, chủ động tiết kiệm nước cho thời gian lâu dài, địa phương đã đề nghị các đơn vị liên quan của xã áp dụng những biện pháp phi công trình, chủ động tính toán, cân đối lượng nước hiện có của công trình nhằm có giải pháp tưới khoa học, hiệu quả, tránh lãng phí...

“Chúng tôi tập trung bố trí diện tích, cơ cấu giống sản xuất cho phù hợp từng vùng, từng khu vực và kiên quyết cắt giảm diện tích sản xuất lúa ở những nơi có nguồn nước tưới được dự báo sẽ bị thiếu nước để chuyển sang bố trí cây trồng khác ít dùng nước và hiệu quả hơn ngay từ đầu vụ...”, ông Nguyễn Chí Công cho biết.

Chuẩn bị kịch bản nước tưới

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, vụ sản xuất hè thu năm 2026, thành phố có khoảng 43.000ha lúa. Nhiều địa phương có diện tích trồng lúa lớn như: Phường An Thắng, phường Điện Bàn Đông, xã Duy Xuyên, xã Đại Lộc, xã Thăng Bình, xã Vu Gia...

Ngoài ra, trên địa bàn thành phố hiện có bốn hồ chứa thủy điện lớn trên thượng nguồn hệ thống sông Vu Gia-Thu Bồn. Đồng thời có 92 hồ chứa thủy lợi, năm đập dâng với 439 tổ chức thủy lợi cơ sở do Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng quản lý.

Để chủ động bảo đảm nước tưới, tại Chỉ thị số 03/CT-UBND ngày 24/3/2026 của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng về việc chủ động triển khai các phương án, giải pháp phòng, chống hạn hán và xâm nhập mặn năm 2026 trên địa bàn, thành phố đã yêu cầu tổ chức quan trắc mực nước, tính toán lưu lượng đến hồ, đập, hệ thống công trình thủy lợi, thủy điện và xây dựng phương án, kế hoạch điều tiết, tích trữ nước tối ưu nhất, theo năng lực thiết kế công trình, bảo đảm chủ động cấp nước, để phục vụ sản xuất và dân sinh trong mùa khô năm 2026.

Ủy ban nhân dân thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp Sở Công thương cùng các đơn vị, địa phương liên quan xây dựng thống nhất kế hoạch vận hành, điều tiết nước để tưới tiết kiệm, nhận nước cụ thể đối với từng tuyến kênh, khu tưới và tăng cường công tác kiểm tra đồng ruộng để cấp nước phù hợp, nhất là thực hiện các biện pháp tưới tiết kiệm, tưới luân phiên, tưới ướt, khô xen kẽ. Đồng thời, yêu cầu các nhà máy thủy điện bậc thang trên hệ thống sông Vu Gia-Thu Bồn chủ động tính toán, xây dựng phương án vận hành điều tiết xả nước qua phát điện bảo đảm nguồn nước cấp cho vùng hạ du trong mùa cạn theo đúng quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng cho biết: Ủy ban nhân dân thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp Sở Công thương cùng các đơn vị, địa phương liên quan xây dựng thống nhất kế hoạch vận hành, điều tiết nước để tưới tiết kiệm, nhận nước cụ thể đối với từng tuyến kênh, khu tưới và tăng cường công tác kiểm tra đồng ruộng để cấp nước phù hợp, nhất là thực hiện các biện pháp tưới tiết kiệm, tưới luân phiên, tưới ướt, khô xen kẽ. Đồng thời, yêu cầu các nhà máy thủy điện bậc thang trên hệ thống sông Vu Gia-Thu Bồn chủ động tính toán, xây dựng phương án vận hành điều tiết xả nước qua phát điện bảo đảm nguồn nước cấp cho vùng hạ du trong mùa cạn theo đúng quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

“Bên cạnh đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng, sửa chữa, nâng cấp, mở rộng các công trình cấp nước nông thôn tập trung, thành phố yêu cầu phải có kế hoạch phân phối, điều tiết nước hợp lý để bảo đảm phù hợp thực trạng nhu cầu sử dụng nước của từng vùng, nhất là các khu vực có nguy cơ cao bị ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn đã từng xảy ra. Việc quản lý nguồn nước phải được theo dõi chặt chẽ, chú trọng các giải pháp chống hạn từ sớm, từ xa nhằm bảo đảm đủ nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra. Đồng thời chủ động dự báo, dự lượng và lên kế hoạch ứng phó trong nhiều năm, nhiều giai đoạn”, đồng chí Trần Nam Hưng nhấn mạnh.