Dự báo từ quý II, nền kinh tế sẽ bắt đầu “thấm” tác động bất lợi từ chiến sự Trung Đông, khiến mục tiêu tăng trưởng 2 con số gặp nhiều thách thức. Ứng phó tình hình mới, Bộ Tài chính đã trình cấp thẩm quyền các nhóm giải pháp lớn nhằm thúc đẩy tăng trưởng trong những quý còn lại của năm 2026.
Chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt
Ông Đinh Xuân Hà, Phó Vụ trưởng Ngân sách Nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, trọng tâm của chính sách tài khóa năm 2026 tập trung nhiệm vụ hỗ trợ nền kinh tế để thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời triển khai giải pháp chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, tăng khai thác nguồn thu tiềm năng; nghiên cứu phương án huy động vốn vay mới, đa dạng kênh huy động vốn cho nền kinh tế.
Bên cạnh việc tiết kiệm 10% chi thường xuyên để thực hiện nhiệm vụ an sinh xã hội, Bộ Tài chính sẽ tập trung đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, nhất là công trình trọng điểm quốc gia, có tính thúc đẩy tăng trưởng; phát triển thị trường chứng chỉ carbon, sớm triển khai sàn giao dịch tài sản mã hóa để huy động thêm nguồn lực cho tăng trưởng…
Trên cơ sở kết quả tăng trưởng kinh tế-xã hội quý I, Bộ Tài chính đang tiếp tục hoàn thiện kịch bản điều chỉnh tăng trưởng cả năm 2026, phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026. Trong đó, yêu cầu đặt ra là cần phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ nhằm bảo đảm vừa cung ứng vốn cho nền kinh tế, vừa bảo đảm ổn định vĩ mô.
Tuy đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhưng trong những năm qua, tăng trưởng kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào mở rộng tín dụng và đầu tư vốn. Đáng lưu ý, tăng trưởng tín dụng năm 2025 đã lên đến hơn 19%, tỷ lệ tín dụng/GDP vượt 145% cho thấy dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều vì các chỉ số tiền tệ đã ở mức cao. Dư địa chính sách co lại khiến cơ quan điều hành sẽ phải đối mặt bài toán khó hơn khi vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng nhưng không thể tiếp tục mở rộng cung tiền và tín dụng.
Trong bối cảnh đó, Giáo sư Tô Trung Thành, Trưởng phòng Quản lý khoa học, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, chính sách tiền tệ cần chuyển sang trạng thái thận trọng linh hoạt, tập trung vào việc ổn định mặt bằng lãi suất và tỷ giá để giữ vững kỳ vọng lạm phát thay vì chạy theo mục tiêu tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá. Cơ quan quản lý cần sử dụng công cụ tăng trưởng tín dụng hiệu quả hơn, chuyển từ cơ chế phân bổ hạn mức tín dụng theo quy mô sang phân bổ dựa trên chất lượng và điều hành lãi suất linh hoạt. Cần chuyển từ mở rộng tín dụng theo quy mô sang nâng cao chất lượng tín dụng, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến chế tạo, các ngành công nghệ cao, kinh tế số… và đẩy mạnh phát triển thị trường vốn để giảm phụ thuộc vào vốn ngân hàng.
Hỗ trợ tăng trưởng theo chiều sâu
Theo Giáo sư Tô Trung Thành, hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn chủ yếu từ chính sách tài khóa, do dư địa các chính sách đã bị thu hẹp, nhất là chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa được kỳ vọng đóng vai trò chủ đạo hơn trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế với định hướng chung là mở rộng có mục tiêu, gắn với nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và bảo đảm an toàn tài chính quốc gia. “Khác với các giai đoạn kích thích ngắn hạn trước đây, chính sách tài khóa trong giai đoạn hiện nay cần hướng tới hỗ trợ tăng trưởng theo chiều sâu, thúc đẩy năng suất và tạo nền tảng cho phát triển dài hạn”, Giáo sư Tô Trung Thành nói.
Tại ấn phẩm “Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025” vừa công bố, Nhóm nghiên cứu của Đại học Kinh tế quốc dân nhận định: Một trong những trụ cột quan trọng của chính sách tài khóa năm 2026 là đẩy mạnh chi tiêu phát triển, nhất là đầu tư công tập trung vào các công trình kết cấu hạ tầng chiến lược như hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng xanh, hạ tầng số.
Cùng với đó, chính sách thu ngân sách cần được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân thông qua các chính sách giãn, hoãn giảm thuế có chọn lọc và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Như vậy, chính sách tài khóa sẽ chuyển từ vai trò hỗ trợ sang chủ động dẫn dắt tăng trưởng thông qua việc kết hợp hài hòa giữa mở rộng chi tiêu có mục tiêu, cải cách cơ cấu ngân sách và nâng cao hiệu qủa sử dụng nguồn lực.
Theo ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), nhằm ứng phó yếu tố bên ngoài nhiều biến động, Việt Nam cần tập trung khai thác các nguồn lực nội sinh để duy trì đà tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng phát triển. Trong đó, cần duy trì chính sách tài khóa nới lỏng có kiểm soát, hỗ trợ doanh nghiệp và hộ gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn. Đầu tư công tiếp tục là đòn bẩy quan trọng bù đắp cho sự suy yếu của đầu tư tư nhân và kích thích tổng cầu trong nước trong khi cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh là yếu tố then chốt để thúc đẩy khu vực tư nhân và tiêu dùng trở thành động lực tăng trưởng nội sinh, thay vì phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài.
