Tuy nhiên, để các đơn vị này thật sự trở thành những mắt xích quan trọng trong phát triển chung, các địa phương cần tiếp tục có những điều chỉnh, hỗ trợ và đầu tư kịp thời, đồng bộ.
Tại nhiều địa phương, với tinh thần quyết liệt và khẩn trương, bộ máy hành chính đã bước đầu mang lại những kết quả tích cực, tạo diện mạo mới trong hoạt động quản lý. Người dân và doanh nghiệp cảm nhận rõ sự thay đổi ở cung cách phục vụ và ở nhiều lĩnh vực khác. Cán bộ được bố trí khoa học, quy trình được rút gọn, hỗ trợ tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình tương tác với chính quyền.
Đáng chú ý, trong kỳ đại hội đầu tiên, các địa phương đã đề ra những kế hoạch, chiến lược dài hạn để sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới. Việc sắp xếp bộ máy hành chính cũng đặt lên vai các xã, phường nhiệm vụ nặng nề hơn. Theo Kết luận số 160-KL/TW ngày 31/5/2025 của Bộ Chính trị, có 1.060 nhiệm vụ, thẩm quyền được đề xuất chuyển giao về cấp xã, phường. Đây không chỉ là quyết sách hành chính, mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng mô hình chính quyền hai cấp tinh gọn, hiệu quả, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.
Các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ sau sáp nhập đều có số lượng phường, xã tương đối lớn. Thành phố Hồ Chí Minh là 168, Đồng Nai và Tây Ninh lần lượt là 95 và 96 đơn vị hành chính cấp xã. Trong không gian mới, mỗi một địa phương đang dần hình thành những tiềm năng, đặc điểm, điều kiện khác nhau để tạo đà tiến xa hơn trong tương lai.
Mỗi địa phương nếu phát huy được những điều đó sẽ giúp nâng cao sự chủ động và linh hoạt hơn trong phát triển kinh tế-xã hội thông qua các phương thức quản trị mới. Tuy nhiên, đi kèm với thuận lợi cũng sẽ là những khó khăn, thách thức. Đầu tiên là về thể chế pháp lý. Dù nhiều nhiệm vụ đã được phân cấp, nhưng việc thiếu hướng dẫn cụ thể cùng với hệ thống văn bản còn chồng chéo đang khiến chính quyền cơ sở thực thi lúng túng. Đây là một lý do khiến cán bộ địa phương vẫn mang tâm lý e dè trong triển khai và thi hành các chính sách. Thực tế đó cho thấy, muốn thúc đẩy tính chủ động ở cơ sở, phải có hành lang pháp lý minh bạch, cơ chế rõ ràng và hệ thống luật đồng bộ, dễ áp dụng.
Về nhân lực, hạ tầng, nhiều địa phương vẫn vừa yếu và thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Dễ thấy nhất là công nghệ thông tin, chuyển đổi số đang trở thành xu thế bắt buộc nhưng tại nhiều địa phương, các nguồn lực này chưa được đầu tư đồng bộ khiến hiệu quả thực tế chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để từng bước tháo gỡ, các chuyên gia cho rằng, trong bộ máy quản trị mới, chính quyền cấp xã cần tiếp tục phân bổ, đầu tư các nguồn lực hiệu quả hơn nữa; quan trọng nhất là đầu tư về nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực có trình độ chuyên môn cao. Đây được xem là công tác then chốt quyết định sự thành bại của phương thức quản trị mới.
Ngoài ra, yêu cầu về năng lực số và công tác chuyển đổi số cũng là nội dung trọng tâm các địa phương cần sớm được đầu tư, trang bị đồng bộ. Trong mối quan hệ, liên kết chung của vùng, việc phát triển không còn là nhiệm vụ riêng của từng địa phương mà còn được hoạch định cho cả vùng Đông Nam Bộ.
Thực tiễn này yêu cầu các địa phương phải sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về tổ chức điều hành, kết nối và cơ chế phối hợp, tạo không gian cho chính quyền học hỏi, thử nghiệm và tự điều chỉnh trong quá trình vận hành để các địa phương ở cơ sở không chỉ là “vệ tinh” mà còn là những mắt xích quan trọng trong không gian phát triển mới của vùng.
