Tuy nhiên, nhu cầu có thực ấy đang bị các tổ chức khủng bố, phản động lưu vong như Việt Tân, Ủy ban Cứu người vượt biển (BPSOS) khai thác, biến “tị nạn chính trị” thành thứ hàng hóa vừa để trục lợi, vừa nhằm thực hiện mưu đồ từng bước lôi kéo, lợi dụng một số người Việt trong nước hoặc đang lao động, học tập ở nước ngoài vì thiếu thông tin, hiểu biết tham gia và ngày càng lún sâu vào con đường chống phá đất nước.
Tháng 10/2026, trên trang Mạch sống của tổ chức BPSOS xuất hiện thông báo về “Chương trình vận động tái định cư tị nạn cho năm 2027”, với mục tiêu: 200 người tái định cư “qua các ngả tị nạn và di dân đa dạng”, bằng hai cách là “vận động chính sách” và “can thiệp hồ sơ”. BPSOS cho biết “bắt đầu vận động các quốc gia trong Liên Minh Điều 18 ưu tiên và phối hợp tái định cư các nạn nhân bị đàn áp một cách nghiêm trọng, nhất là vì lý do tôn giáo hay niềm tin. Liên Minh này, bao gồm 38 quốc gia thành viên và 5 quốc gia quan sát viên, có sứ mạng bảo vệ và phát huy quyền tự do tôn giáo hay niềm tin”.
Nếu đọc kỹ sẽ thấy những bất thường: việc bị bức hại nếu có thì cũng không thể lên kế hoạch trước cả năm với con số tròn trịa như chỉ tiêu mà BPSOS định sẵn. Khi “người tị nạn” được đặt trước theo số lượng thì ắt sinh ra việc đi tìm người cho đủ chỉ tiêu, rồi dựng câu chuyện cho khớp với tiêu chí của nước tiếp nhận. Mặt khác cụm từ “can thiệp hồ sơ” cũng cho thấy hồ sơ ở đây không còn đơn thuần là lời khai của người xin tị nạn, mà có bàn tay của một tổ chức đứng giữa sắp đặt. Còn “lý do tôn giáo” được chọn có thể lý giải bởi đây là chủ đề dễ gây chú ý ở các diễn đàn quốc tế, là mũi nhọn mà lâu nay BPSOS ra sức khai thác để xuyên tạc tình hình Việt Nam.
Cần nói rõ về tổ chức BPSOS: Ngày 14/2/2025, Bộ Công an thông báo BPSOS là tổ chức khủng bố. Tổ chức này đứng sau việc thành lập, chỉ đạo, tài trợ cho tổ chức khủng bố “Người Thượng vì công lý” (MSFJ), liên quan vụ tấn công trụ sở Ủy ban nhân dân hai xã Ea Tiêu và Ea Ktur (Đắk Lắk) rạng sáng 11/6/2023. Ngày 28/4/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk xét xử vắng mặt, tuyên phạt Nguyễn Đình Thắng, người đứng đầu BPSOS, 11 năm tù về tội khủng bố. Một tổ chức như vậy đứng ra “vận động tái định cư” thì không có gì khó hiểu về mục đích đen tối ẩn giấu phía sau.
Tương tự với Việt tân, ngày 4/10/2016, Bộ Công an thông báo Việt tân là tổ chức khủng bố. Mới đây, ngày 7/10/2026, căn cứ pháp luật Việt Nam và quốc tế, Bộ Công an xác định Nguyễn Văn Đài, giữ chức “Ủy viên Trung ương” của tổ chức khủng bố Việt tân, hiện ở Đức, đã và đang tiến hành hoạt động khủng bố.
Theo tài liệu của cơ quan chức năng, Đài cùng cái gọi là “Hội Anh em dân chủ” chào mời “gói dịch vụ” làm hồ sơ tị nạn cho lao động, du học sinh gặp khó về cư trú ở một số nước châu Âu, giá 30.000-40.000 USD/trường hợp, chưa kể đủ loại phí khác, trong đó có 3.000 bảng Anh cho mỗi lần Đài “làm chứng” trước cơ quan di trú. Những cuộc tụ tập trước Đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài thời gian qua được dàn dựng để người tham gia cầm băng-rôn, chụp ảnh, quay video đưa vào hồ sơ. Nói cách khác, “bằng chứng bị đàn áp” được sản xuất với kịch bản định sẵn.
Tuy nhiên, cần nói rõ việc xác minh một người có đúng là người tị nạn hay không do quốc gia tiếp nhận thực hiện; ở một số nước chưa tham gia Công ước về vị thế của người tị nạn năm 1951, Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) đảm nhiệm việc xác minh. Không cá nhân, tổ chức môi giới nào có quyền quyết định một hồ sơ được chấp nhận.
Theo cơ quan chức năng, phần lớn những người bị lôi kéo vào con đường “tị nạn chính trị” vốn không có lịch sử, hoạt động chống đối hay tư tưởng thù địch với Nhà nước. Họ ra nước ngoài để học tập, lao động, khi thị thực sắp hết hạn, việc làm không như ý, tay nghề, ngoại ngữ chưa đáp ứng yêu cầu, lại không am hiểu luật di trú, họ dễ tin vào lời hứa có hồ sơ tị nạn là ở lại được. Song cái giá phải trả lớn hơn nhiều so với lời hứa và số tiền bỏ ra có thể lên đến hàng trăm triệu đồng để mua một bộ hồ sơ “chống đối”. Kế đến là sự lệ thuộc, các khoản phí không tên, không rõ mục đích cứ nối nhau, nợ chồng nợ khiến người trong cuộc phải bám vào chính những kẻ đã dụ dỗ mình. Những việc được giới thiệu là để “hoàn thiện hồ sơ” như đi biểu tình, trả lời phỏng vấn các kênh truyền thông thiếu thiện chí, đăng bài nói xấu đất nước,... dần kéo họ xa mục đích ban đầu.
Nguy hiểm hơn, có người còn bị biến thành “chân rết” móc nối vào trong nước phục vụ hoạt động khủng bố, chống phá. Theo đó, bị khống chế tâm lý, mất dần khả năng tự quyết, dần trở thành tội phạm. Lời hứa “chắc chắn được ở lại” cũng ngày càng xa thực tế. Số liệu Bộ Nội vụ Anh công bố tháng 11/2025 cho thấy, tỷ lệ chấp thuận ở lần xét duyệt đầu tiên đối với hồ sơ tị nạn của công dân Việt Nam đã giảm từ 47% (tính đến tháng 9/2024) xuống còn 19% (tính đến tháng 9/2025).
Trong năm 2026, tính đến tháng 6, số trường hợp người Việt xin tị nạn tại Anh giảm 57%. Từ ngày 2/3/2026, người nộp đơn xin tị nạn tại Anh nếu được công nhận chỉ được cấp quy chế bảo hộ 30 tháng thay vì 5 năm như trước, hết hạn sẽ bị xem xét lại. Hồ sơ dựng chuyện bị phát hiện không chỉ bị bác mà theo luật pháp Anh, dùng thủ đoạn gian dối để xin cư trú có thể bị truy tố hình sự và người bị kết luận gian dối sẽ bị từ chối mọi đơn xin thị thực vào Anh trong 10 năm.
Trước thực trạng nêu trên, người lao động, du học sinh cần được chỉ rõ những dấu hiệu dễ nhận biết của một chiếc bẫy được giăng sẵn: cam kết chắc chắn kết quả; đòi trả phí lớn, không minh bạch; hướng dẫn khai sai sự thật, kể chuyện theo khuôn mẫu; yêu cầu tham gia biểu tình, đăng bài, phỏng vấn để “làm đẹp” hồ sơ. Doanh nghiệp đưa người đi làm việc ở nước ngoài, cơ sở tư vấn du học cần đưa nội dung này cùng pháp luật di trú của nước đến vào chương trình bồi dưỡng trước khi xuất cảnh.
Ở những địa phương có đông người đi nước ngoài, gia đình cần giữ liên lạc thường xuyên với người thân, nắm bắt tình hình, kịp thời báo cáo cơ quan chức năng về những dấu hiệu bất thường để được hỗ trợ. Với người đang ở nước ngoài cần nêu cao tinh thần cảnh giác, không tin vào những lời quảng cáo, môi giới “chạy” hồ sơ tị nạn hay định cư dễ dàng với các chiêu trò đấu tranh dân chủ, nhân quyền. Khi gặp khó khăn về giấy tờ, việc làm, cần tìm đến cơ quan đại diện Việt Nam, luật sư hoặc tổ chức tư vấn pháp lý hợp pháp ở nước sở tại.
Về phía cơ quan chức năng, việc công khai xác định tổ chức, cá nhân khủng bố giúp người dân và người Việt Nam ở nước ngoài nhận diện đúng bản chất để phòng ngừa. Cùng với đó, cần mở rộng hợp tác tư pháp, di trú với các nước sở tại để ngăn chặn kịp thời các đường dây làm hồ sơ giả. Xử lý nghiêm kẻ chủ mưu, cầm đầu phải đi đôi với bảo vệ người bị lợi dụng, thực hiện đúng tinh thần khoan hồng của pháp luật Việt Nam đối với người thành khẩn, ăn năn hối cải.
Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục khẳng định cộng đồng người Việt ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Con đường đi nước ngoài để học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, tìm hiểu những nền văn hóa mới, lao động hợp pháp vẫn rộng mở, đường về quê hương chưa bao giờ đóng lại. Chỉ có con đường “tị nạn” do những kẻ khủng bố, phản động vẽ ra mới là ngõ cụt, nơi các nạn nhân vừa bị mất tiền, mất danh dự và có thể mất cả tương lai.
