Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác “dân vận khéo” đã tạo tinh thần đồng thuận cao trong dân, khơi thông nhiều điểm nghẽn. Tại các khu vực được giải phóng mặt bằng, có rất ít trường hợp phải cưỡng chế, không phát sinh điểm nóng.
Giai đoạn 2020-2024, toàn tỉnh Đồng Nai triển khai 471 dự án với tổng diện tích đất thu hồi là hơn 26.616 ha, ảnh hưởng đến hơn 49.000 hộ dân và tổ chức. Trong bối cảnh đó, công tác dân vận đóng vai trò nòng cốt, góp phần xử lý hài hòa các mối quan hệ lợi ích, bảo đảm nguyên tắc “hợp tình, hợp lý”, từ đó tạo được sự đồng thuận.
Một minh chứng sinh động là việc giải phóng mặt bằng đoạn tuyến dài 6,2 km thuộc dự án đường cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu (đoạn đi qua thành phố Biên Hòa). Dự án có vai trò liên kết trực tiếp với sân bay quốc tế Long Thành, được xác định là nhiệm vụ trọng yếu của địa phương. Tuy nhiên, từ tháng 4/2023, khi triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự án vấp phải không ít khó khăn, vướng mắc do phần lớn các hộ dân mua đất bằng giấy tay, xây dựng trên đất nông nghiệp, không đủ điều kiện pháp lý để được bố trí tái định cư. Cụ thể, chỉ có 163 hộ đủ điều kiện để xét tái định cư theo quy định pháp luật trong số khoảng 1.500 hộ có đất bị thu hồi.
Bên cạnh đó, công tác quản lý đất đai lỏng lẻo ở giai đoạn trước khiến hồ sơ địa chính chưa đầy đủ, dẫn đến xác định sai vị trí đất, gây bức xúc trong dân, khiến tiến độ dự án bị kéo dài đến đầu năm 2025. Hai lần tổ chức “chiến dịch” giải phóng mặt bằng của Ủy ban nhân dân tỉnh vẫn chưa thể về đích, ảnh hưởng đến cam kết tiến độ với Chính phủ.
Trước tình hình đó, từ ngày 17/2/2025, thành phố Biên Hòa triển khai đợt cao điểm dân vận chưa có tiền lệ. Sáu đoàn công tác đặc biệt do Thành ủy thành lập, với sự tham gia trực tiếp của đồng chí Bí thư Thành ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, vào cuộc rốt ráo. Suốt 50 ngày đêm liên tục, kể cả ngày nghỉ cuối tuần, các đoàn công tác đã đến từng hộ dân để đối thoại, giải thích rõ quyền lợi, trách nhiệm và các chính sách liên quan đến tái định cư, hỗ trợ.
Kết quả, ngay sau tuần đầu, hơn 850 hộ dân được tiếp xúc, thuyết phục; 173 thửa đất được bàn giao; 139 hộ có tài sản xây dựng trên đất người khác cũng tự nguyện di dời. Đó là thành quả từ phương thức vận động thấu tình, đạt lý, thay vì áp dụng mệnh lệnh hành chính. Ông Trần Minh Hoàng, phường Phước Tân, thành phố Biên Hòa chia sẻ: “Mở đường có lợi cho toàn dân. Chúng tôi bị thiệt hại nhưng phải vì lợi ích chung. Sau khi được ngành chức năng giải thích rõ, nhiều hộ dân đã tự giác chuyển đi để Nhà nước làm đường”.
Tuy nhiên, càng về sau, công tác vận động càng khó khăn hơn khi số hộ còn lại đều rơi vào những tình huống phức tạp về pháp lý hoặc tâm lý lo ngại quyền lợi chưa được bảo đảm. Lãnh đạo Thành ủy và chính quyền thành phố Biên Hòa tiếp tục tăng cường tiếp xúc, rà soát từng trường hợp, chuẩn bị kỹ lưỡng cho các đợt vận động tiếp theo. Song song đó, các giải pháp đồng bộ được triển khai quyết liệt: Rà soát hồ sơ pháp lý, xây dựng phương án tuyên truyền cụ thể cho từng nhóm đối tượng, minh bạch hóa tiến độ và chính sách tái định cư.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Biên Hòa Nguyễn Phong An cho biết: “Có những hộ dân đi làm cả ngày, tổ công tác phải đợi đến tối mới gặp được. Chúng tôi luôn cố gắng lắng nghe và giải thích cặn kẽ để người dân yên tâm”. Thành phố cũng tổ chức bốc thăm vị trí tái định cư công khai, tăng tốc xây dựng hạ tầng, hỗ trợ tạm cư và bố trí mua nhà ở xã hội cho các hộ chưa đủ điều kiện tái định cư.
Công tác phân công cán bộ được thực hiện chặt chẽ, rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và sản phẩm cụ thể. Thành ủy Biên Hòa kiên quyết thay thế cán bộ nếu không hoàn thành nhiệm vụ, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Các tổ chức đoàn thể cơ sở tích cực vào cuộc, hỗ trợ người dân di dời, tìm nơi ở tạm, từng bước ổn định cuộc sống.
Đến giữa tháng 4/2025, thành phố Biên Hòa đã bàn giao toàn bộ 100% diện tích mặt bằng phục vụ dự án đường cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu, không phải cưỡng chế đại trà như dự kiến ban đầu. Trong tổng số 1.514 hộ dân, có tới 1.161 hộ tự nguyện bàn giao mặt bằng trong thời gian ngắn chỉ hơn một tháng rưỡi. 247 quyết định cưỡng chế ban đầu đều được hủy bỏ, duy nhất một trường hợp phải cưỡng chế thu hồi đất. Không xảy ra điểm nóng, không để tồn đọng đơn thư khiếu kiện vượt cấp kéo dài. Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai Mai Phong Phú đánh giá: “Đây là kết quả vượt kỳ vọng. Với tinh thần dân vận khéo, chúng tôi đã đi đúng hướng và gặt hái kết quả tốt đẹp”.
Bí thư Thành ủy Biên Hòa Hồ Văn Nam khẳng định: “Bí quyết là thay vì áp đặt mệnh lệnh, chúng tôi tiếp cận người dân bằng sự chân thành, lắng nghe và giải thích rõ ràng. Ngay cả khi đã ra quyết định cưỡng chế, chúng tôi vẫn kiên trì gặp gỡ, vận động, để người dân thấy rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó tự nguyện bàn giao mặt bằng”.
Có những tấm gương như gia đình ông Vũ Xuân Sánh ở phường Tam Phước, thành phố Biên Hòa, hoàn tất bàn giao gần 800 m² đất dù còn đang chờ giải quyết kiến nghị, là minh chứng cho niềm tin người dân khi cảm nhận được trách nhiệm và sự tận tâm của đội ngũ cán bộ.
