BÀI VIẾT THAM DỰ CUỘC THI TÁC PHẨM BÁO CHÍ VỀ ĐỀ TÀI “HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH” GIAI ĐOẠN 2022-2025

Chàng trai khiếm thị gìn giữ di sản thế giới

Không khỏi thán phục khi dõi hết hành trình vượt qua số phận của chàng trai khiếm thị Nguyễn Hữu Phước (30 tuổi, ở xã Phổ Cường, thị xã Đức Phổ, Quảng Ngãi). Anh sinh ra trong một gia đình đến bốn thế hệ khiếm thị, bản thân bẩm sinh đã mù lòa. Tuy nhiên, anh đã từng bước vượt qua khỏi lằn ranh của thân phận mù lòa, ấp ủ ước mơ “hồi sinh” câu ca, làn điệu dân ca xứ sở.
Anh Phước giúp người dân, trẻ em làng cổ Gò Cỏ hệ thống lại làn điệu, câu ca di sản bài chòi, hát hố.
Anh Phước giúp người dân, trẻ em làng cổ Gò Cỏ hệ thống lại làn điệu, câu ca di sản bài chòi, hát hố.

Vượt qua thân phận mù lòa

Cuộc đời của Phước được người cha là nghệ sĩ Nguyễn Làm (68 tuổi) dẫn dắt. Ông Làm cũng là người khiếm thị, từng là giảng viên, công tác trong các bộ môn nhạc cụ dân gian tại Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu (TP Hồ Chí Minh). Về sau, ông Làm về quê, lấy nghiệp cầm ca lang bạt mưu sinh.

Từ nhỏ, tiếng đàn của cha đã “ăn” sâu vào tâm thức cậu Phước. Dẫu bị mù, nhưng Phước có khả năng cảm thụ âm sắc nhạy bén. Lên 5 tuổi, cậu mù hẳn, một lần sờ tay vào cây đàn bầu của cha, Phước đã gẩy lên được làn điệu ngắn của bài “Lý chiều chiều” (Dân ca Nam Bộ). Từ đó, ông Làm nhen nhóm hy vọng đào tạo và hướng cuộc đời con trai theo con đường âm nhạc.

Vậy là 5 tuổi, Phước học đàn bầu và sớm thạo với các ngón đàn bầu của cha. Đến 6 tuổi, ông Làm gửi con trai vào Trường Nguyễn Đình Chiểu để học năng khiếu, tìm cơ hội mổ mắt cho con. Trong một buổi diễn văn nghệ chào mừng kỷ niệm nhà trường có đồng chí Trương Tấn Sang, nguyên Chủ tịch nước (khi đó là Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh) tham dự. Phước được nhà trường chọn lên biểu diễn tiết mục “Ơn nghĩa sinh thành” bằng đàn bầu. Nghe tiếng đàn của Phước, bác Trương Tấn Sang đã lên ôm cậu bé và khen ngợi tài năng cậu.

Lên 8 tuổi, được Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TP Hồ Chí Minh tài trợ, sau ba lần phẫu thuật, Phước được phẫu thuật mắt, nhìn thấy 40%. Rồi Phước theo cha về quê và cùng ông đi biểu diễn dạo mưu sinh. “Nhiều khi cùng cha đến đất lạ biểu diễn, trẻ con và nhiều người ác ý trêu chọc, cười cợt vì chúng tôi mù lòa. Có hôm, người ta nghi ngờ cha con tôi giả mù… khiến tôi rất tổn thương. Đôi lúc, tôi như người tự kỷ, chỉ muốn ở một mình. Rất may, nhờ cha luôn sát cánh động viên nên tôi cứng rắn hơn”, Phước kể. Ông Làm cũng căn dặn con trai, năng khiếu bẩm sinh đôi khi trở thành tai họa đối với nhiều người nếu không chịu rèn giũa. Ông khuyên con, muốn trở thành người có ích cho xã hội, được xã hội tôn trọng thì cần phải có học thức, văn hóa.

Hồi gia đình ông Làm còn rất nghèo, mỗi năm giáp hạt thường lo bị đói ăn. Nhiều lần, ông đơn độc qua nhiều vùng xa xôi để biểu diễn mới đủ nuôi sống gia đình. Nhưng để cuộc sống của con tốt hơn, ông quyết định cho Phước đi học văn hóa và hòa nhập. Ông khăn gói tìm tòi, liên hệ khắp tỉnh Quảng Ngãi. Về sau, nhờ các mối quan hệ bạn bè, ông xin được cho con vào học lớp hòa nhập tại một ngôi trường ở Phổ Khánh (thị xã Đức Phổ). Đến năm 2007, nghe ở Hà Nội có trung tâm đào tạo phục hồi chức năng cho người mù, ông Làm gồng gánh đưa con ra bắc học ngành tin học - ngoại ngữ.

Cứ thế ròng rã suốt 11 năm, ông Làm đưa con trai học đến 7 ngôi trường trong và ngoài tỉnh. Năm 2012, Phước tốt nghiệp phổ thông hệ bổ túc và có thể đọc được mặt chữ sáng, gõ được bàn phím máy tính. Từ năm 2013 đến 2015, Phước học chuyên ngành đàn bầu, nhạc cụ organ, nghệ thuật dân gian tại Thừa Thiên Huế và TP Quy Nhơn (Bình Định). Cũng tại Quy Nhơn, hạnh phúc đến khi Phước làm quen và kết duyên với chị Lại Thị Mỹ Lý (29 tuổi, cùng quê ở Phổ Cường).

Anh Phước hướng dẫn cho một em học sinh nghèo Đức Phổ (Quảng Ngãi) các kỹ năng chơi đàn organ.

Anh Phước hướng dẫn cho một em học sinh nghèo Đức Phổ (Quảng Ngãi) các kỹ năng chơi đàn organ.

Lan tỏa âm nhạc với đời thực

Trở về quê nhà năm 2017, Phước xin vào sinh hoạt trong ngành văn hóa, văn nghệ thị xã Đức Phổ. Anh đã sáng tác nhiều ca khúc chuyển thể từ nhiều làn điệu dân ca, bài chòi phục vụ cộng đồng với các nội dung chống dịch, chống bão lũ, bài trừ tệ nạn… Sau đó, Phước đã xin chủ trương thành lập câu lạc bộ (CLB) âm nhạc Đức Phổ nhằm xây dựng tinh thần tập thể tự nguyện trong các phong trào văn hóa, văn nghệ; đồng thời phát hiện, hỗ trợ những nhân tố điển hình; sưu tầm, phát triển các làn điệu dân ca, bài chòi…

Phước tâm sự: “Ở Quảng Ngãi và các tỉnh Nam Trung Bộ có di sản quý giá được nhân loại tôn vinh là bài chòi. Vậy mà rất ít người trẻ, cộng đồng quan tâm phát triển bài bản giá trị di sản quý báu này”. Nhiều năm trước, Phước tìm được làng bài chòi rất tập trung ở Gò Cỏ (phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ). Tại đây, cả làng đều mê hát hố, bài chòi nhưng do không nắm rõ câu ca, làn điệu và thể loại nên bà con chỉ biểu diễn cho nhau nghe ngẫu hứng và còn dè dặt. Vì vậy, Phước đã mở lớp học cộng đồng để giúp dân làng hệ thống lại từng câu ca, làn điệu, thể loại. Trong đó, cậu chỉ ra rõ các làn điệu bài chòi, như xuân nữ, cổ bản, xàng xê, hò Quảng...

“Về sau, khi bà con nắm vững được kiến thức cơ bản thì cứ theo đó phát triển, biến thể theo tâm tư, tình cảm và đời sống của mình. Rất nhanh, cộng đồng Gò Cỏ tiếp thu và thành lập các nhóm, tổ, câu lạc bộ hát hố, bài chòi, vá lưới… để làm du lịch cộng đồng. Bà con mang đời sống, tâm tư, tình cảm và âm nhạc của xứ sở để đón tiếp, phục vụ khách du lịch và tạo ra thu nhập”, Phước cho biết.

Năm 10 tuổi (2002), Phước giành Huy chương vàng tiết mục độc tấu đàn bầu “Dáng đứng Bến Tre” tại Liên hoan nghệ thuật quần chúng Quảng Ngãi; 14 tuổi (2006), giành Huy chương vàng tại Liên hoan Tiếng hát từ trái tim do Bộ Văn hóa - Thông tin và Hội Người mù Việt Nam tổ chức, với tiết mục “Quảng Ngãi hát mãi về anh”. Trong năm 2015, Phước nhận Huy chương bạc tiết mục độc tấu organ bản nhạc “Czardas” tại Hội thi tài năng trẻ học sinh - sinh viên toàn quốc năm 2015; giải nhất tiết mục “Bác ơi xin Bác yên nằm” tại Liên hoan Dân ca bài chòi lần thứ III.

Vừa qua, Phước đã xin chính quyền thành lập CLB bài chòi Đức Phổ với lý tưởng mở không gian để “hồi sinh” câu ca làn điệu xứ sở, dân ca, bài chòi. Để tìm những “hạt giống” bài chòi, dân ca trẻ, Phước tìm đến các trường học rồi đăng ký để biểu diễn miễn phí các tiết mục dân ca, hô bài chòi... Ngoài ra, Phước cũng tận dụng không gian trong nhà mình để mở lớp dạy nhạc cụ giúp đỡ những người trẻ có năng khiếu âm nhạc theo đuổi giấc mơ, trong đó dạy miễn phí cho các em khiếm thị, dị tật bẩm sinh. “Ở những vùng quê nghèo, nhiều đứa trẻ rất có tài năng âm nhạc, nhưng do không có môi trường, không có nơi để học nghề nên rất thiệt thòi. Nhiều em dù bị tật bẩm sinh nhưng lại có năng khiếu, cảm thụ âm nhạc rất tốt. Chỉ cần có thầy dạy và có môi trường để biểu diễn là các em ấy tỏa sáng, sống tích cực, vui vẻ hơn”, Phước nói.

Hôm chúng tôi đến, Phước đang hỗ trợ cho hai bạn trẻ bị dị tật hở hàm ếch về chuyên ngành sáng tác, kỹ năng nhạc cụ. Anh cũng đang hướng dẫn tại nhà cho hơn 30 bạn trẻ với các nhạc cụ: đàn bầu, piano, organ, ca hát dân ca, bài chòi… Ngoài ra, Phước đang mở hai lớp dạy online các loại nhạc cụ dân gian, hiện đại cho hàng chục bạn trẻ trong nước và con em Việt kiều ở nước ngoài…

Có thể bạn quan tâm

Những con đường Nam Bắc

Là thế hệ sinh ra sau năm 1975, chúng tôi thường được nhắc nhớ rằng đất nước ta có mấy nghìn năm lịch sử, với những dấu son hào hùng gắn liền với công cuộc đấu tranh xây dựng, giữ gìn và bảo vệ Tổ quốc. Theo suốt chiều dài đó là cả chặng đường dài mở mang bờ cõi, dựng nên nền văn hiến.

Tiết giảm ăn chơi ngày lễ

Không giống quãng thời gian vài năm về trước, gần đây người ta có những khoảng thời gian thuận lợi hơn mỗi dịp nghỉ lễ. Một phần do những ngày làm việc được thu gọn lại, hoặc được hoán đổi nhằm tạo điều kiện cho người dân có thêm đợt nghỉ dài hơn, phù hợp nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng xa với gia đình, bè bạn.

Hoạt động trao tặng đèn đường năng lượng mặt trời cho làng Kret Krot.

“Đảng luôn ở trong lòng dân”

Khi nghe chị Đinh Thị Minh Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hra (tỉnh Gia Lai) nói câu ấy, tôi không khỏi bất ngờ vì một tư duy rất đơn giản nhưng là gốc rễ của mọi vấn đề. Đó không phải là lời có cánh, nói cho đẹp ở xã Hra, nơi từng bị các thế lực chống phá Nhà nước, tà đạo dụ dỗ người dân.

Ảnh: ANH QUÂN

Xách xe ra đường

Khoảng mươi năm gần đây, làm “đối tác cho các tập đoàn vận tải đa quốc gia”, hay nói nôm na là… chạy xe ôm công nghệ, trở thành công việc “hot”. Ngày càng nhiều người đua nhau tham gia loại hình dịch vụ này, với tư duy “xách xe ra đường là có tiền”.

Dao động một chiều

“Đợt này gas, thịt, rau đắt quá, tôi phải tăng giá chú ạ” - bà chủ quán cơm bình dân thủng thẳng nói, mắt vẫn dán vào quầy đồ ăn, tay thoăn thoắt gắp món theo yêu cầu của khách.

Ứng xử phù hợp quy luật tự nhiên

Theo xu hướng phát triển, ngày càng thấy những yêu cầu mới đặt ra cho con người trong cách ứng xử với môi trường chung quanh. Trong đó, có cả những yêu cầu vốn chưa từng có với cây xanh, thú cưng, và thậm chí là cả với những con vật nuôi để làm… thực phẩm.

Dù ở xa Tổ quốc, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn tự hào hướng về quê hương.

Niềm tin gửi gắm trong nhiệm kỳ mới

Không chỉ người dân trong nước, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng gửi gắm nhiều kỳ vọng và bày tỏ tin tưởng đối với các nhà lãnh đạo của đất nước trong nhiệm kỳ mới.

Thu giữ niềm tin

Ngày 3/4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (Đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh) xử phạt hành chính một cá nhân 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.

Thượng tôn pháp luật

Suốt thời gian qua, cứ cách vài ngày, mạng xã hội lại “dậy sóng” vì những video quay hành vi của các đối tượng côn đồ, hành hung người khác.

Tháo gỡ công tác giải phóng mặt bằng qua kiểm tra, giám sát.

Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát

Công tác kiểm tra, giám sát hiện đã được đổi mới theo hướng chuyển mạnh từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm”, tăng cường tính chủ động, thường xuyên, gắn chặt với quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Nhu cầu thiết yếu

Ở đâu đó, tận trong sâu thẳm của văn hóa vùng miền, người ta vẫn nói rằng những cư dân của vùng Đồng bằng sông Hồng luôn có thói quen tùng tiệm, dành dụm tiền bạc và của cải bởi quá trình phát triển tự nhiên luôn gắn với những nguy cơ đấu tranh trực tiếp giữa con người với thiên nhiên và địch họa.

Đoàn kiểm tra, giám sát số 12 do đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư làm Trưởng đoàn làm việc với Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương. Ảnh: THỦY NGUYÊN

Công tác kiểm tra, giám sát trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước

Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV vừa qua được xác định là đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ. Tại Hội nghị, Trung ương đã bàn thảo và quyết nghị những vấn đề rất lớn, hệ trọng của Đảng và đất nước, đặc biệt là nhóm nội dung về công tác tổ chức, cán bộ và các quy định nền tảng của Đảng.

"Vùng xám" của quy định

Những ngày gần đây, những vấn đề chung quanh lệnh cấm xe bán tải trở thành tâm điểm dư luận. Một dòng ô-tô đa dụng, nhiều trang bị, giá thường khá đắt, từng là niềm tự hào của nhiều người. Nhưng một ngày đẹp trời, hầu hết chúng bị coi là xe tải, mắc kẹt giữa vòng vây quy định hạn chế hoạt động.

Những người “kẻ chợ”

Hà Nội - xứ Tràng An xưa vốn nổi danh là vùng đất địa linh nhân kiệt, hội tụ tinh hoa tứ xứ, nay còn đang trở thành điểm đến của những công dân toàn cầu thế hệ gen Z.

“Đặt chỗ” cho cuộc đời

Trước mỗi kỳ tuyển sinh vào lớp 10, không khí cạnh tranh trong xã hội lại “sôi” lên, nhất là tại các đô thị lớn. Trước cổng một trường THPT công lập có tiếng ở Hà Nội, hàng trăm phụ huynh dãi dầu sương gió đứng xếp hàng từ… 1 giờ sáng để mong có “suất” nộp hồ sơ cho con.

Từ những lá phiếu nhỏ bé

Đúng 7 giờ sáng 15/3/2026, các điểm bỏ phiếu trên cả nước đồng loạt mở cửa. Ở nhiều nơi, cử tri đã đến từ rất sớm để kịp bỏ những lá phiếu đầu tiên.

Người dân phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai trực tiếp đi bỏ phiếu, thể hiện quyền và nghĩa vụ công dân.

Kỳ vọng của cử tri Gia Lai

Trong không khí hân hoan của ngày hội lớn toàn dân, đông đảo cử tri tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai đã nô nức tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Bà con các dân tộc thiểu số tại Làng Văn hóa, Du lịch các Dân tộc Việt Nam tìm hiểu thông tin về các đại biểu.

Rộn ràng "Ngày hội non sông"

Hôm qua 15/3, trong không khí rộn ràng của Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiều tuyến phố, khu dân cư tại Thủ đô Hà Nội rực rỡ cờ hoa, pa-nô, khẩu hiệu chào mừng.

Đồng bào các dân tộc Việt Nam gửi trọn niềm tin trong lá phiếu. Ảnh: KHIẾU MINH

Ngày hội của niềm tin và trách nhiệm

Sáng 15/3, trong sắc cờ đỏ sao vàng rực rỡ trên khắp các tuyến phố, làng quê, hàng triệu cử tri trên cả nước nô nức đến các điểm bỏ phiếu thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân để lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. 

Vẻ vang sứ mệnh phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân

Cách đây 75 năm, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (họp từ ngày 11 đến 19/2/1951 tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang) đã ra Nghị quyết về “xuất bản tờ báo lấy tên là Nhân Dân, cơ quan Trung ương của Đảng”.

Cho một quốc gia cất cánh, vươn mình

Nhìn ngược về lịch sử, có lẽ không phải chiếc xương sườn của Adam làm nên một nửa thế giới bởi rõ ràng những người phụ nữ ở bất kỳ đâu trên Trái đất này đều có thể chứng minh rằng, họ không phải và không bao giờ là một nửa lệ thuộc vào giới đàn ông còn lại.

Nhà báo Văn Bắc (ngoài cùng, bên trái) trong một chuyến công tác tại Vương quốc Anh.

Những chuyến đi truyền lửa

Gần 14 năm tháp tùng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong nhiều chuyến công tác, với tôi là một hành trình nghề nghiệp đặc biệt, đầy ắp kỷ niệm.

Tín hiệu vui từ cây đa Hàng Trống

Tín hiệu vui từ cây đa Hàng Trống

Ngày 25/5/1987 là một ngày vui. Từ Thủ đô Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh, từ miền bắc lan vào miền nam xôn xao bởi một tín hiệu phát ra từ cây đa hơn 300 năm tuổi ở số 71 Hàng Trống, nằm cạnh Hồ Gươm linh thiêng.