Tuy nhiên, để hình thức giao thông này thật sự phát huy hiệu quả, rất cần đầu tư đồng bộ hạ tầng và tiện ích chung quanh.
Được Sở Xây dựng thành phố chấp thuận, Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị chính thức khởi công công trình làn đường dành riêng cho xe đạp trên đại lộ Mai Chí Thọ. Theo thiết kế, làn đường dài gần 6 km, rộng 2m, kéo dài từ đường Nguyễn Cơ Thạch đến đường Đ1. Nhằm bảo đảm an toàn cho người đạp xe, làn xe sẽ được bố trí tách biệt hoàn toàn với ô-tô, xe máy. Đồng thời, bề mặt đường sẽ được sơn vạch nhận diện riêng, tạo không gian độc lập cho người tham gia giao thông.
Dọc tuyến đường này có năm trạm xe đạp công cộng, giúp người sử dụng phương tiện di chuyển và kết nối với các khu dân cư đông đúc như Sala, New City, Avenue, bến xe khách Mai Chí Thọ.
Theo ông Đoàn Văn Tấn, Giám đốc Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị, công trình có tổng mức đầu tư gần 13 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 12/2025. Sau khi đưa vào khai thác, nếu có hiệu quả và đáp ứng tiện ích của số đông, nhất là lượng người đi xe đạp tăng mà giao thông khu vực vận hành tốt thì thành phố sẽ xem xét nhân rộng mô hình. Đây chính là mục tiêu mà thành phố hướng tới, nhất là “xanh hóa” giao thông trước xu hướng Net-Zero trên toàn cầu.
Chị Lê Thái Phương, nhà ở Khu New City tán thành việc thành phố làm đường dành riêng cho xe đạp, vì bản thân chị thích đạp xe thư giãn cuối tuần nhưng chỉ dám đạp lòng vòng trong nội khu mình ở. Nếu di chuyển ra đại lộ Mai Chí Thọ sẽ đi cùng với làn xe máy vừa đông đúc, không an toàn. Theo chị Phương, làn đường này nên có thêm mảng xanh để tạo bóng mát, từ đó khuyến khích người dân sử dụng xe đạp làm phương tiện lưu thông ở cự ly gần; đồng thời, tăng cường rèn luyện thể chất.
Thực tế, tại Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình xe đạp công cộng có phí đã hoạt động từ năm 2021 với 43 trạm đỗ xe và được số đông người dân ủng hộ vì lộ trình di chuyển nằm trong khu vực nội đô, thuận tiện cho du khách tham quan với mức phí thanh toán qua app phù hợp. Tuy nhiên, thành phố chưa tổ chức và bố trí làn xe đạp ưu tiên cho nên người dân phải di chuyển chung với các phương tiện giao thông khác, dẫn đến tình trạng thiếu an toàn khi lưu thông.
Theo Tiến sĩ Ngô Trùng Dương, Khoa Kỹ thuật hạ tầng đô thị - Trường đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh, việc chọn đại lộ Mai Chí Thọ để thí điểm là một lựa chọn chiến lược, tận dụng được lợi thế về không gian vỉa hè rộng rãi. Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu, về lâu dài thành phố cần một chiến lược đồng bộ về hạ tầng, quản lý trật tự và thay đổi văn hóa giao thông.
Ông Dương đề xuất một số giải pháp kỹ thuật đi kèm như lắp đặt mái che bằng các vật liệu thân thiện, lắp đặt các ghế đá/ ghế gỗ dọc theo làn đường (tại vị trí không cản trở giao thông) để người đạp xe có thể nghỉ ngơi; đồng thời, tăng cường “mảng xanh” dọc tuyến đường nhằm tạo bóng mát, mỹ quan và sự thân thiện cho người đạp xe... Việc bố trí các bồn cây lớn hoặc thảm xanh có thể thay thế một phần rào chắn, ngăn chặn hiệu quả hơn hành vi lấn chiếm vỉa hè hoặc làn xe đạp từ xe máy và xe bán hàng rong.
Sử dụng phương tiện xe đạp, xe đạp công cộng không chỉ góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường, hình thành bộ mặt giao thông thành phố văn minh, thân thiện mà còn tạo thói quen di chuyển và kết nối đồng bộ với các phương tiện giao thông công cộng như Metro, xe buýt, buýt đường sông.
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Thành phố Hồ Chí Minh tán đồng với công trình này; song theo ông, Sở Xây dựng, đơn vị thực hiện nên tổ chức khảo sát, điều tra xã hội học xem nhu cầu người sử dụng xe đạp cao hay thấp? Kết quả khảo sát chính là cơ sở để thành phố nắm bắt tính khả thi và lợi ích từ dự án. Đồng thời, xem xét lộ trình tổ chức lưu thông phù hợp hay chưa, cần điều chỉnh như thế nào, nhất là tăng tính kết nối với các phương tiện giao thông khác như metro, xe buýt.
Hiện nay, trên trục đường Mai Chí Thọ nếu là tuyến giao thông thu hút nhiều sinh viên, học sinh, công nhân đi học, đi làm thì việc sử dụng xe đạp công cộng tại các trạm được quy hoạch sẽ giúp nối dài lộ trình lưu thông đến phương tiện công cộng khác để thuận tiện khi di chuyển đến các khu vực trong thành phố.
