Các nhà khoa học nữ tạo nên sự đa dạng và khác biệt

“Hãy loại bỏ nỗi sợ bạn là phụ nữ, đó sẽ là nội lực mạnh mẽ tạo ra sự khác biệt trong các tổ chức nghiên cứu khoa học”, Giáo sư Albert P. Pisano (Đồng Chủ tịch Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture, Chủ nhiệm khoa Trường Kỹ thuật Jacobs thuộc Đại học California, San Diego, Mỹ) khuyến khích các sinh viên nữ kiên định với con đường nghiên cứu khoa học.
Các thành viên Hội đồng giải thưởng VinFuture chia sẻ về những thách thức với các nhà khoa học nữ.
Các thành viên Hội đồng giải thưởng VinFuture chia sẻ về những thách thức với các nhà khoa học nữ.

Trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học-Công nghệ VinFuture 2022, các thành viên Hội đồng giải thưởng VinFuture đã có những chia sẻ về những thách thức và thành công của các nhà khoa học nữ với sự tham gia của các giáo sư đầu ngành: Nguyễn Thục Quyên; Albert P. Pisano; Alta Schutte; Monica Alonso Cotta; Jennifer Tour Chayes.

“Đừng bỏ cuộc dễ dàng và đừng vì ai mà bỏ cuộc”

Để có những bước thành công trong con đường nghiên cứu khoa học, khẳng định tên tuổi của một người Việt Nam với thế giới, Giáo sư Nguyễn Thục Quyên, đồng Chủ tịch Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture, Giám đốc Trung tâm Polyme và Chất rắn Hữu cơ (CPOS) và Giáo sư Khoa Hóa học và Hóa sinh tại Đại học California, Santa Barbara, Hoa Kỳ cho biết bà cũng phải trải qua nhiều thăng trầm, thậm chí phát khóc nhiều lần vì bị đồng nghiệp đối xử không công bằng khi mình là nữ giới.

Lớn lên ở một ngôi làng nhỏ ở Việt Nam, không điện không nước, thiếu ăn. 21 tuổi bà tới Mỹ với vốn tiếng Anh khiêm tốn. Bà đã lao vào học tiếng Anh và kiên trì theo đuổi nghiên cứu khoa học.

“Tôi đã từng khóc khi hơn 1 năm không có phòng thí nghiệm để triển khai các nghiên cứu. Nhưng sau đó 1-2 ngày, tôi nghĩ mình đã cố gắng nhiều. Vì một người cản trở mà từ bỏ sự nghiệp của mình thì không đáng. Trong sự thành công của tôi có nhiều gian nan, khó khăn. Vì thế, tôi muốn chia sẻ với các bạn tin rằng, trong hành trình nghiên cứu khoa học, có người cản trở mình cũng sẽ có người giúp đỡ mình”, giáo sư Quyên bày tỏ.

Giáo sư Nguyễn Thục Quyên.

Giáo sư Nguyễn Thục Quyên.

Với một người phụ nữ làm nghiên cứu khoa học, Giáo sư Nguyễn Thục Quyên dành thời gian 16 tiếng làm việc mỗi ngày. Bà chia sẻ, may mắn nhất với bà là có người chồng hiểu, ủng hộ và hỗ trợ cho bà trên con đường chông gai này.

Đến nay, bà được bình chọn là người có trí tuệ khoa học có tầm ảnh hưởng nhất thế giới năm 2019 và thuộc top 1% các nhà nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất trong khoa học vật liệu từ năm 2015-2018 bởi Thomson Reuters/Clarivate Analytics. Thành công vang dội của một nhà khoa học nữ trên thế giới như giáo sư đã truyền cảm hứng tích cực cho các bạn trẻ.

Đến nay, bà vẫn luôn nỗ lực nghiên cứu những vấn đề mới và luôn quan tâm tới việc làm sao để tốt hơn khi giảng dạy cho các sinh viên.

Bởi vậy, giáo sư Quyên nhấn mạnh người trẻ đừng để trở ngại cản con đường hiện thực hóa giấc mơ: “Hãy mơ lớn và nắm bắt cơ hội. Hãy có thái độ tích cực. Càng nhiều người đẩy bạn xuống thì bạn càng có động lực”.

“Hãy làm việc xứng đáng dù bạn ở bất kỳ môi trường nào”

Giáo sư Monica Alonso Cotta (Phó Giám đốc Viện Vật lý “Gleb Wataghin” tại Đại học Campinas, Brazil, đứng đầu nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Hệ sinh thái và Nano) cho hay, phần lớn các giáo sư vật lý là nam, chỉ 10% là nữ. Do đó, trong ngành vật lý không có nhiều tấm gương để khích lệ các bạn nữ sinh viên theo đuổi.

Ngay cả chính bà ngày xưa cũng khó để tìm được một hình mẫu noi theo. Bởi vậy, với sự khích lệ của bố mẹ, bà đã tìm hiểu nhiều hơn, đọc sách nhiều hơn và luôn tự tìm kiếm nguồn động lực cho chính mình.

Cũng chia sẻ những khó khăn trong ngày đầu nghiên cứu ngành vật lý, Giáo sư Jennifer Tour Chayes (thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture, Phó trưởng Khoa Máy tính, Khoa học dữ liệu và Xã hội, Trưởng khoa Thông tin của trường Đại học California, Berkeley) bày tỏ, bà từng rất chán nản, thất vọng khi không mấy nơi tiếp nhận một nhà khoa học nữ như bà.

“Đôi khi chúng ta cảm thấy không ổn, không yên tâm khi làm việc với cùng một nhóm toàn nam. Trong nhóm đó, tư duy nam giới rất khác với nữ”.

Tuy nhiên, bằng kinh nghiệm vượt qua những thách thức đó, bà vẫn chia sẻ với sinh viên của mình “Đừng tự phản lại nỗ lực của chính mình. Khi bạn chọn làm việc với nhóm các nhà khoa học nam thì phải vượt qua sự phân biệt. Bạn phải bảo đảm mình luôn xứng đáng dù làm việc tại bất kỳ môi trường nào”.

Giáo sư Jennifer Tour Chayes chia sẻ tại chương trình.

Giáo sư Jennifer Tour Chayes chia sẻ tại chương trình.

Do đó, Giáo sư Monica Alonso Cotta khuyên các bạn sinh viên nữ hãy là chính mình, đừng là người khác. Thành công sẽ tạo nội hàm khác nhau cho mỗi người.

“Ở Brazil, các em không phát huy được năng lực vì có khi chỉ vì thiếu 1 cặp kính cận. Điều kiện tiên quyết như vậy cần được giải quyết để tài năng phát triển. Khi có điều kiện và có chủ đề yêu thích rồi thì hãy ham học hỏi từ các đồng nghiệp cả nam và nữ. Thường chúng ta mắc kẹt trong định kiến giới nhưng các bạn nên ý thức về định kiến về giới quanh ta và đừng để nó ảnh hưởng. Trong khoa học công nghệ có nhiều rào cản, ta cần mạng lưới hỗ trợ”, giáo sư cho hay.

Yếu tố quan trọng nhất với các bạn sinh viên nữ muốn theo đuổi khoa học chính là phải tự tin vào bản thân. Ban đầu bạn có thể nghĩ thành công do một phần may mắn, một phần chăm chỉ. Nhưng khi những điều thành công liên tiếp lặp lại thì xác suất may mắn sẽ giảm đi. Đừng để tiếng nói bên trong: "Bạn không thành công đâu" ngăn cản.

Giáo sư Jennifer Tour Chayes

Cần có môi trường cho các nhà khoa học nữ

Nói về câu chuyện khác biệt trong mức lương cho phụ nữ và nam giới, Giáo sư Jennifer Tour Chayes cho hay nhiều năm làm nghiên cứu, bà thấy phụ nữ không được khuyến khích làm việc. Bởi vậy, bà thường chia sẻ với các đồng nghiệp, các học viên nữ để giúp họ có được sự cân bằng trong cuộc sống, giúp họ kiên định với con đường nghiên cứu của mình.

Giáo sư Monica Alonso Cotta cho rằng, trong lĩnh vực vật lý của bà vẫn có mặc định là của nam giới. Do đó, bà cho rằng, cần phải có môi trường để phụ nữ cất lên tiếng nói. “Nhiều khi người e lệ xấu hổ không muốn nói ra. Nhưng khi có môi trường an toàn họ sẽ dám chia sẻ”.

Các giáo sư chia sẻ kinh nghiệm cổ vũ các bạn trẻ theo đuổi nghiên cứu khoa học.

Các giáo sư chia sẻ kinh nghiệm cổ vũ các bạn trẻ theo đuổi nghiên cứu khoa học.

Theo Giáo sư Alta Schutte (Giáo sư và Trưởng nhóm nghiên cứu về Tim mạch, Mạch máu và Chuyển hóa tại Khoa Y, Đại học New South Wales, Sydney, Australia), hiện cộng đồng các nhà khoa học đang tập trung nhiều hơn không chỉ chất lượng khoa học mà hỗ trợ các nhà khoa học nữ nhiều.

Giáo sư nhấn mạnh: "Việc luôn nỗ lực đấu tranh cho nữ giới sẽ có sự bình đẳng".

Hiện nay, giải thưởng VinFuture là một trong số ít những giải thưởng về khoa học công nghệ dành riêng hạng mục giải thưởng tôn vinh các nhà khoa học nữ. Giáo sư Nguyễn Thục Quyên cho rằng đây là một cơ hội để giúp các nhà khoa học nữ có thêm tiếng nói trong cộng đồng khoa học-công nghệ. Do đó, bà khuyên các nữ sinh viên hãy mạnh dạn liên lạc và học hỏi các giáo sư tại Tuần lễ Khoa học-Công nghệ VinFuture.

Năm 2021, Giải thưởng VinFuture trao giải Đặc biệt dành cho nhà khoa học nữ: GS. Zhenan Bao (Mỹ) với Công trình nghiên cứu các thiết bị điện tử hữu cơ dẻo linh hoạt.

Việc tạo ra các vật liệu hữu cơ mới với các chức năng mô phỏng da như khả năng co giãn, tự phục hồi và phân hủy sinh học, đang thay đổi cách con người trên toàn cầu tương tác với các vật liệu điện tử.

Có thể bạn quan tâm

Các diễn giả tham dự hội thảo “Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chuyển đổi số khu vực công: Làm chủ dữ liệu, kiến tạo hạ tầng bền vững

Chuyển đổi số khu vực công đang chuyển từ số hóa quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với hạ tầng có khả năng kết nối, chia sẻ và mở rộng, bảo đảm an ninh dữ liệu và năng lực phục hồi sau sự cố đang trở thành những điều kiện nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Kết nối chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu được hình thành không chỉ để tập hợp trí thức người Việt trong và ngoài nước, mà còn mở ra cơ chế để các chuyên gia trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Tọa đàm “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường Khoa học và Nhân văn tổ chức.

Hệ sinh thái hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ

Tọa đàm khoa học “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vừa tổ chức kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách sở hữu trí tuệ.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. (Ảnh: DUY LINH)

Luật sửa đổi 4 luật lĩnh vực khoa học-công nghệ: Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp

Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh.

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.

Tổ lưu động thu thập thông tin về đất đai. (Ảnh: CÔNG VINH)

Tạo giá trị cho nền kinh tế số từ dữ liệu địa điểm

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ của dữ liệu, với hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện và nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia được hình thành. Tuy nhiên, việc có nhiều dữ liệu không đồng nghĩa với có nền kinh tế dữ liệu. 

Các giải pháp công nghệ cho ô-tô điện được trưng bày tại Triển lãm Thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc". (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Bộ Chính trị sửa đổi chức năng, nhiệm vụ Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Bộ Chính trị vừa ban hành Quy định số 215-QĐ/TW, ngày 18/8/2026 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định số 230-QĐ/TW, ngày 10/1/2025 về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Toàn cảnh lễ khai mạc Trường hè IACR-VIASM về Mật mã năm 2026.

Thúc đẩy nghiên cứu học thuật mật mã giữa Việt Nam với quốc tế

Trường hè IACR-VIASM năm 2026 là hoạt động thúc đẩy nghiên cứu mật mã mang tầm quốc tế tiếp nối chuỗi hoạt động mật mã quốc tế đã được tổ chức tại Việt Nam, gồm: VietCrypt 2006, IACR ASIACRYPT 2016, Trường hè IACR-SEAMS 2016, Trường hè IACR-VIASM 2022 và ACM ASIACCS 2025 với diễn đàn vệ tinh Young Cryptographers Forum.

Nuôi cá lồng bè ở hồ Hòa Bình (Phú Thọ).

Ứng dụng khoa học cho chuỗi giá trị nông nghiệp xanh

Chuyển đổi sản xuất nông nghiệp đang là yêu cầu bắt buộc trong quá trình phát triển của xã hội hiện đại và hội nhập quốc tế. Xây dựng hệ thống ứng dụng khoa học, công nghệ đồng bộ cho chuỗi giá trị nông nghiệp được xác định là “chìa khóa” thành công cho việc hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp xanh, bền vững.

Khóa đào tạo về công nghệ lò phản ứng của Trung tâm Đào tạo hạt nhân (Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam). (Ảnh: AN LAM)

Xây dựng đội ngũ cho chương trình điện hạt nhân

Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các yêu cầu của quốc gia cung cấp công nghệ và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) là một trong những nền tảng quan trọng để Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân an toàn, hiệu quả. 

Đại diện các đơn vị tham gia tiếp nhận và bàn giao các mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ tại Trung tâm giám định ADN (Viện Sinh học, Viện Hàn lâm). (Ảnh: MINH ĐỨC)

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp nhận 7.104 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN

Ngày 21/8, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) tiếp nhận 7.104 mẫu sinh phẩm do Ban Chỉ đạo Thành phố Hồ Chí Minh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chuyển giao phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.

Các đại biểu tham dự bài giảng đại chúng với chủ đề: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”. (Ảnh: HUY HOÀNG)

Toán học và trí tuệ nhân tạo: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”

Tiếp nối chuỗi bài giảng đại chúng "Toán học và Trí tuệ nhân tạo", ngày 21/8, tại Hà Nội, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin Khoa học phối hợp Viện Toán học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức bài giảng với chủ đề: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”, thu hút đông đảo cán bộ, nhà nghiên cứu, sinh viên tham dự...