Bước ngoặt trong tư duy xây dựng pháp luật

Ngày 31/3, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị quán triệt Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 điểm cầu Sở Tư pháp địa phương.

Viện trưởng Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương giới thiệu nội dung chính của Đề cương Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.
Viện trưởng Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương giới thiệu nội dung chính của Đề cương Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Những yêu cầu mới và đột phá

Quán triệt Kết luận 09, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh sự thay đổi có tính bước ngoặt trong tư duy xây dựng pháp luật. Nếu trước đây đặt trọng tâm vào “xây dựng và hoàn thiện” thì trong giai đoạn tới cần tập trung vào “hoàn thiện” hệ thống pháp luật. Theo Thứ trưởng, sau 40 năm đổi mới, hệ thống pháp luật Việt Nam đã cơ bản bao phủ các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không còn là mở rộng về số lượng, mà là nâng cao chất lượng, bảo đảm tính kịp thời và hiệu quả thực thi, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Hệ thống pháp luật phải gắn chặt với khát vọng phát triển đất nước, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 2045.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, Kết luận số 09 đặt ra 3 mục tiêu cốt lõi trong tạo lập cấu trúc hệ thống pháp luật. Đó là bảo đảm tính hiện đại, hợp lý, khoa học và bao quát đầy đủ các lĩnh vực xã hội; hướng tới các chuẩn mực chung của nhân loại về dân chủ, minh bạch, dễ tiếp cận; và đặc biệt là chuyển đổi hệ thống pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Pháp luật phải đóng vai trò dẫn dắt, “đi trước mở đường” để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới như công nghệ tài chính (Fintech), trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox)…

Kết luận số 09 của Bộ Chính trị đang đặt ra những yêu cầu mới và đột phá trong việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Một trong những định hướng trọng tâm là đổi mới quy trình lập pháp, hướng tới nguyên tắc “một chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật”. Để bảo đảm tính thống nhất, việc soạn thảo luật hoặc các văn bản sửa đổi, bổ sung trong tương lai sẽ bắt buộc phải trình kèm văn bản hợp nhất, giúp khẳng định rõ giá trị và hiệu lực thi hành ngay từ khâu thẩm định… Song song với Kết luận số 09, Bộ Chính trị cũng yêu cầu xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Chiến lược này sẽ thay thế Nghị quyết số 48-NQ/TW về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết số 49-NQ/TW về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và Kết luận số 27-KL/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Bộ Tư pháp đang phối hợp xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Đây được coi là “bản thiết kế 3D tổng thể”, không chỉ kế thừa Kết luận số 09 mà còn gắn liền với các dấu mốc lịch sử quan trọng như 100 năm lãnh đạo của Đảng và định hướng Đại hội XIV. Chiến lược này kỳ vọng tạo ra một hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, đáp ứng tối đa yêu cầu thực tiễn và hội nhập quốc tế.

Tại Hội nghị, Viện trưởng Chiến lược và Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) Nguyễn Văn Cương đã giới thiệu nội dung chính của Đề cương Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Đa số đại biểu dự Hội nghị đánh giá, Kết luận 09 có rất nhiều nội dung mới và có tính vượt trội so với hệ thống pháp luật hiện nay và kỳ vọng rằng việc thực hiện đầy đủ các nội dung của Kết luận 09 sẽ tạo ra một sự thay đổi căn bản cho hệ thống pháp luật Việt Nam…

Từng bước chuẩn hóa hệ thống pháp luật

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, về việc thực hiện Kết luận số 09 của Bộ Chính trị, mặc dù văn bản này chỉ có độ dài 4 trang nhưng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hình hệ thống pháp luật. Việc triển khai Kết luận không thể hoàn thành trong “một sớm một chiều” mà đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng và phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan Tư pháp, các tổ chức pháp chế Bộ, ngành và Sở Tư pháp địa phương.

Trong thời gian tới, Thứ trưởng yêu cầu trọng tâm công tác sẽ tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ lớn cần được hoàn thiện ngay trong năm 2026.

Thứ nhất, tập trung sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Ngành Tư pháp hướng tới việc xây dựng một đạo luật mới bao hàm cả công tác ban hành và tổ chức thi hành pháp luật. Mục tiêu chính là thực hiện triệt để nguyên tắc “1-1” (một chủ thể thẩm quyền chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm), đơn giản hóa hệ thống và tăng cường cơ chế giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật ngay trong lời văn của văn bản.

Thứ hai, thực hiện đợt tổng rà soát hệ thống pháp luật trên quy mô toàn quốc. Nhiệm vụ này do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì phối hợp với Chính phủ, trong đó Bộ Tư pháp, các đơn vị pháp chế và Sở Tư pháp địa phương giữ vai trò nòng cốt. Nguyên tắc thực hiện là cơ quan nào quản lý mảng lĩnh vực nào thì chịu trách nhiệm rà soát mảng đó. Các cơ quan Tư pháp sẽ đóng vai trò điều phối, tổng hợp chung trên cơ sở sự phối hợp của các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản.

Thứ ba, xây dựng Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đây là bước phát triển tiếp theo sau Đề án hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật hiện nay. Ba nhiệm vụ này có mối quan hệ hữu cơ: kết quả rà soát sẽ định hình nội dung sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời các vướng mắc thực tiễn sẽ là dữ liệu đầu vào để xây dựng Chiến lược dài hạn.

Với khối lượng công việc đồ sộ và phức tạp, trong khi thời gian thực hiện còn lại của năm 2026 không còn nhiều, đòi hỏi toàn ngành phải nỗ lực hết sức, đồng thời cần được bổ sung các nguồn lực cần thiết. Bộ Tư pháp khẳng định sẽ luôn đồng hành, sẵn sàng chia sẻ cách làm và trực tiếp tháo gỡ khó khăn cùng các tổ chức pháp chế, các Sở Tư pháp địa phương để hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm đã đề ra, từng bước chuẩn hóa hệ thống pháp luật Việt Nam về cả hình thức lẫn cơ chế vận hành.

Có thể bạn quan tâm

Số tiền người dân phải chi trả cho chăm sóc y tế vẫn ở mức cao là trở ngại lớn trong tiếp cận y tế đối với người cao tuổi . Ảnh: Thành Đạt

Tìm giải pháp giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tại Việt Nam ngày càng tăng, cùng với đó là phạm vi quyền lợi được mở rộng. Tuy nhiên, tiền người dân tự chi trả cho chăm sóc y tế vẫn ở mức cao, vì thế mở rộng nguồn lực cho bảo hiểm y tế không chỉ là bài toán cân đối quỹ, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng bảo vệ tài chính cho hàng triệu người bệnh.

Tổng kiểm soát phương tiện kinh doanh vận tải cần được duy trì thường xuyên, liên tục. Ảnh: Lê Khánh

Cần cơ chế chủ động kiểm soát phương tiện giao thông

Theo kế hoạch, từ ngày 26/8 đến 25/9, lực lượng Cảnh sát giao thông trên toàn quốc tổ chức tổng kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ đối với phương tiện kinh doanh vận tải. Tính đến nay đã có hàng nghìn trường hợp vi phạm được phát hiện, xử lý.

Nỗ lực kết nối, giới thiệu việc làm cho thanh niên. Nguồn: Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội

Tăng hiệu quả kết nối, giới thiệu việc làm

Để giải quyết tình trạng số người thiếu việc làm trong độ tuổi lao động còn ở mức cao, các cơ quan chức năng cần chuyển từ giải pháp kết nối, giới thiệu việc làm đơn thuần sang chủ động điều tiết cung ứng thông tin cho thị trường lao động.

Một buổi kiểm tra bếp ăn của Trường tiểu học Thăng Long, Hà Nội, với sự tham gia của đại diện cán bộ phường, hội phụ huynh học sinh và Ban giám hiệu nhà trường.

Môt bữa ăn, nhiều tầng trách nhiệm

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương đang chuẩn hóa lại quy trình tổ chức bữa ăn học đường, từ lựa chọn nhà cung cấp, xây dựng thực đơn đến công khai thông tin và tăng sự tham gia giám sát của phụ huynh, nhằm đáp ứng yêu cầu kép: An toàn thực phẩm và dinh dưỡng phù hợp với lứa tuổi.

Bộ đội Biên phòng Quảng Ninh kêu gọi tàu thuyền về nơi tránh trú bão số 4.

Khẩn trương khắc phục hậu quả mưa lũ

Ảnh hưởng của cơn bão số 4 (bão Narra) và hoàn lưu sau bão đã gây mưa lớn diện rộng tại các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, dẫn đến ngập lụt cục bộ và sạt lở đất nhiều nơi, các địa phương đang căng mình ứng phó.

Người dân miền Tây lao đao vì hạn-mặn.

Sẵn sàng ứng phó hạn - mặn theo kịch bản rủi ro rất cao

Ngày 18/8, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có công văn đề nghị các tỉnh, thành phố khu vực Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tổ chức triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino 2026-2027. Theo đó, Bộ đề nghị các địa phương rà soát, xây dựng kế hoạch ứng phó theo kịch bản rủi ro rất cao.

Dãy nhà siêu mỏng hai mặt tiền trên phố Định Công (Hà Nội) có vị trí đắc địa cho kinh doanh, nhưng cũng ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Nhà “siêu mỏng, siêu méo” và bài toán phát triển đô thị

Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông. Thay vì được thu hồi, hợp thửa hoặc xử lý dứt điểm, một số diện tích vẫn được chỉnh trang thành nhà “siêu mỏng, siêu méo”, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, vừa làm ảnh hưởng đến mỹ quan và diện mạo đô thị.

Đại tá Nguyễn Xuân Lai, Báo cáo viên Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, phát biểu tại hội nghị.

Đẩy mạnh tuyên truyền về biển, đảo, chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Ngày 14/8, tại phường Bình Tiên, Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tuyên truyền về biển, đảo, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) cho hơn 300 đại biểu là cán bộ, đảng viên, lực lượng nòng cốt cấp cơ sở trên địa bàn.

Điểm sạt lở tại Km 76+250 trên quốc lộ 12. Ảnh: Cục Đường bộ Việt Nam

Xây dựng giải pháp lâu dài ứng phó sạt lở đất

Những trận lũ quét, sạt lở đất liên tiếp xảy ra tại các tỉnh miền núi phía bắc vừa qua, cho thấy thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường. Theo quy luật, thời điểm này đã bước vào mùa mưa bão (thường từ tháng 6-12 hằng năm), do vậy việc chủ động phòng tránh và xây dựng các giải pháp ứng phó lâu dài là hướng đi hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

Các địa phương tại Hà Nội đang gấp rút hoàn thiện việc sáp nhập bộ máy.

Tinh gọn bộ máy, đổi mới cách quản trị

Hàng loạt địa phương đang khẩn trương hoàn tất sắp xếp mạng lưới trường học trước thềm năm học 2026-2027. Vấn đề đặt ra lúc này, đó là làm thế nào để vận hành trường mới hiệu quả, giữ được đội ngũ ổn định, học sinh không bị xáo trộn và nguồn lực giáo dục được sử dụng tốt hơn?

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Kiểm soát khí thải xe máy là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng không khí, nhưng chính sách sẽ chưa trọn vẹn nếu chỉ dừng ở việc kiểm định và loại bỏ những phương tiện không đạt yêu cầu. Khi hàng triệu xe cũ dần hết vòng đời, câu hỏi đặt ra là: Chúng sẽ được thu hồi, xử lý và tái chế như thế nào để không trở thành một nguồn phát thải mới? Đây là bài toán cần được tính toán song hành với lộ trình kiểm soát khí thải.

Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam

Dù khó khăn thế nào, cũng phải làm với quyết tâm cao nhất!

Sau khi khởi đăng hai kỳ phóng sự Chiến dịch của trái tim và trách nhiệm (số 29-30/2026), chúng tôi nhận được nhiều phản hồi của độc giả bày tỏ sự đánh giá cao về ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm). Trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam (ảnh nhỏ) chia sẻ về những nỗ lực đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình; thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Tin tức

* Tại cuộc họp về công tác thoát nước và tiến độ các dự án chống ngập sáng 4/8, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động. Trong 6 tháng qua, nhiều dự án được triển khai, đưa vào vận hành, góp phần giảm thời gian, phạm vi và độ sâu ngập tại các điểm nóng của thành phố. Tuy nhiên, một số khu vực, kể cả nội đô, vẫn ngập cục bộ do hệ thống thoát nước chưa đồng bộ. Chủ tịch Hà Nội yêu cầu công khai hiệu quả từng dự án, nêu rõ khu vực đã khắc phục, nơi cần tiếp tục đầu tư và lộ trình hoàn thành để người dân, báo chí giám sát.

Trạm Y tế phường Gia Định phối hợp Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức chương trình khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý tim mạch, đái tháo đường cho người dân trên địa bàn phường. Ảnh: Thế Anh

Tái cấu trúc đưa không gian y tế đến gần người dân

Mới đây, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thông tin: Thời gian tới thành phố sẽ lựa chọn phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực, nhằm giảm quá tải bệnh viện trung tâm và tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa bàn. Đây được coi là một bước chuyển từ tư duy tập trung nguồn lực sang tư duy phân bố tối ưu năng lực.

Kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo vệ tinh LOTUSat-1 tại Nhật Bản. Ảnh: VNSC

Giúp đội ngũ phát triển công nghệ vững bước

Sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, xuyên suốt 18 tháng qua, gần 400 văn bản quy phạm pháp luật ra đời, phục vụ nỗ lực phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia. Điểm chung của các chính sách mới là tăng quyền tự chủ, giảm thủ tục và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thay cho cách quản lý nặng về đầu vào như trước đây.

Thay vì áp dụng đại trà, việc thí điểm làn vượt trên những tuyến đủ điều kiện, đánh giá kỹ hiệu quả và tác động trước khi nhân rộng là cần thiết.

Cần thí điểm trước khi triển khai rộng

Việc dành làn trái trên cao tốc cho xe vượt có thể hạn chế tình trạng xe chạy chậm, “ôm làn”, giảm các tình huống va chạm nguy hiểm và góp phần tổ chức giao thông hiệu quả hơn. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tế, cần những quy định rõ ràng về tốc độ, chuyển làn, khoảng cách an toàn và điều kiện áp dụng, đồng thời tính đến đặc thù của từng tuyến cao tốc.

Lựa chọn cánh cửa nào để bước tiếp là những bài toán khó. Ảnh: Thế Đại

Chọn đúng đường, thay vì chỉ trúng trường

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 đã khép lại, nhưng với hơn một triệu thí sinh, chặng đường quan trọng nhất mới thật sự bắt đầu. Trong bối cảnh phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng, điểm thi tốt nghiệp không còn là “tấm vé” duy nhất quyết định bước vào giảng đường, cánh cửa đi tới tương lai cũng rộng mở và thách thức hơn.

Các địa phương cần chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, hướng dẫn người dân đưa phương tiện vào nơi tránh trú ngay khi có yêu cầu. Ảnh: Đạt Đạt

Chủ động phương án sẵn sàng ứng phó mùa mưa bão

Mùa mưa bão năm 2026, dự báo xuất hiện 8-10 cơn bão, mưa lớn diện rộng có thể xảy ra khoảng 16-19 đợt trên cả nước (ít hơn trung bình nhiều năm), đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương lên các kịch bản, phương án ứng phó kịp thời.

Lực lượng cứu hộ vượt lũ dữ tiếp cận những nơi bị cô lập, giải cứu người dân mắc kẹt. Ảnh: TRẦN TUẤN

Triển khai “4 tại chỗ” trong ứng phó lũ quét

Mưa lớn đã gây ra lũ quét, ảnh hưởng đến người dân ở một số xã thuộc các tỉnh Lai Châu, Tuyên Quang, Lào Cai. Trong đó, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu bị ảnh hưởng nặng nhất. Các cơ quan chức năng đang nỗ lực thực hiện giải pháp khắc phục hậu quả, tái định cư, giúp ổn định đời sống người dân.

Những kệ hàng đầy ắp dễ thu hút người tiêu dùng với các biển hiệu giảm giá. Ảnh: Nam Nam

Thị trường tăng trưởng từ nỗi lo

Hàng trăm loại sản phẩm thực phẩm chức năng, vitamin và vi chất bổ sung dành cho trẻ em đang “phủ sóng” kín các cửa hàng, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Trong “ma trận” quảng cáo ấy, nỗi lo con thấp còi, biếng ăn hay thiếu chất của nhiều bậc cha mẹ đã trở thành đòn bẩy cho một thị trường phát triển nhanh, nhưng vẫn còn không ít khoảng trống pháp lý.

Chung cư có tuổi thọ nhất định, vì vậy cần cơ chế rõ ràng để sửa chữa, cải tạo khi xuống cấp. Ảnh: VĂN HỌC

Cần quy định rõ hơn cơ chế quản lý chung cư

Việc Bộ Xây dựng vừa rút đề xuất quy định “sở hữu chung cư có thời hạn” khỏi dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp, nhằm quản trị tốt hơn đô thị để vừa bảo đảm quyền lợi cho người dân, vừa có thể cải tạo, sửa chữa chung cư khi hết niên hạn sử dụng.