Bước chuyển quan trọng tại Iran

Hôm nay (5/7), cử tri Iran đi bỏ phiếu vòng hai cuộc bầu cử tổng thống lần thứ 14, với kỳ vọng tổng thống tiếp theo sẽ dẫn dắt đất nước vượt qua hàng loạt thách thức về kinh tế, xã hội và đối ngoại. Kết quả cuộc bầu cử được cho là sẽ tác động nhất định đến chính sách đối nội và đối ngoại của Iran khi các ứng cử viên theo đuổi đường lối chính trị khác biệt.
Ảnh minh họa. Ảnh: The Guardian/Getty Images
Ảnh minh họa. Ảnh: The Guardian/Getty Images

Cuộc bầu cử tổng thống vòng hai tại Iran diễn ra trong bối cảnh không có ứng cử viên nào đạt được hơn 50% tổng số phiếu bầu cần thiết để giành chiến thắng trong vòng bỏ phiếu đầu tiên diễn ra cách đây một tuần. Đây là kết quả gây bất ngờ bởi trong lịch sử Iran mới có một cuộc bầu cử tổng thống phải tiến hành đến vòng hai là vào năm 2005. Vòng hai cuộc bầu cử năm nay chứng kiến cuộc đua gay cấn giữa hai ứng cử viên có tỷ lệ ủng hộ sát sao trong vòng bỏ phiếu đầu tiên là cựu Bộ trưởng Y tế Masoud Pezeshkian và cựu Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Saeed Jalili.

Vòng đua thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận khi là cuộc đối đầu giữa hai ứng cử viên theo đuổi các quan điểm khác biệt. Ông Masoud Pezeshkian ủng hộ đường lối cải cách. Nhấn mạnh hiện dòng vốn FDI đổ vào Iran rất thấp so với các nước trong khu vực, ông Pezeshkian khẳng định, lệnh trừng phạt của phương Tây là hòn đá tảng cản trở Tehran phát triển kinh tế.

Theo đó, cựu Bộ trưởng Y tế coi việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân được ký kết năm 2015, còn gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA), là cách để tháo gỡ mạng lưới lệnh trừng phạt, mở đường cho quốc gia gần 90 triệu dân phục hồi nền kinh tế đang suy yếu. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, cựu Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Saeed Jalili theo đuổi đường lối cứng rắn với quan điểm kiên định chống phương Tây và phản đối JCPOA.

Giới phân tích nhận định, dù ứng cử viên nào giành chiến thắng trong cuộc đua vào ghế nóng, tổng thống tiếp theo của Iran sẽ đối mặt nhiều thách thức. Các nhiệm vụ trọng tâm của tân tổng thống là vực dậy nền kinh tế, cải thiện điều kiện sống của người dân, chống tham nhũng, cũng như thúc đẩy dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế của phương Tây, đưa Iran hội nhập trở lại nền kinh tế toàn cầu.

Vực dậy nền kinh tế được coi là nhiệm vụ nặng nề hơn cả. Theo giới chuyên gia, Iran vẫn chưa thể chữa lành những vết thương do làn sóng biểu tình bạo lực lan rộng khắp đất nước trong năm 2022-2023. Các cuộc biểu tình đã kéo theo những ảnh hưởng tiêu cực đối với nền kinh tế vốn đang oằn mình trước các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt liên quan chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Iran ghi nhận mức lạm phát lên đến 49% vào năm 2022, khoảng 42% năm 2023, và dự báo có thể giảm xuống 30% trong năm 2024. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên lên đến hơn 20%. Lạm phát tăng vọt và sự mất giá kỷ lục của đồng rial so với đồng USD gây ảnh hưởng nghiêm trọng cuộc sống người dân.

Ngoài ra, Iran cũng đứng trước những thách thức về ngoại giao, nhất là khi tình hình địa chính trị khu vực ngày càng diễn biến phức tạp, tiến trình đàm phán giữa Tehran và các nước phương Tây liên quan chương trình hạt nhân của nước này tiếp tục bế tắc. Các cuộc đàm phán nhằm hồi sinh JCPOA không đạt đột phá đáng kể nào kể từ vòng đàm phán gần đây nhất kết thúc vào tháng 8/2022.

Ngay trước cuộc bầu cử hiện nay, Mỹ tiếp tục áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới đối với Iran, trong khi hồi tháng trước, Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã thông qua nghị quyết chỉ trích Tehran thiếu hợp tác với cơ quan này. Các nhà quan sát cho rằng, tìm được tiếng nói chung với Mỹ và các nước phương Tây, tháo gỡ những nút thắt liên quan “hồ sơ hạt nhân” để hướng tới việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế sẽ là bài toán khó đối với tổng thống tiếp theo của quốc gia Trung Đông.

Trong bối cảnh Iran đang bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức cả trong và ngoài nước, cử tri Iran kỳ vọng, chính quyền của tân tổng thống sẽ mang lại những thay đổi tích cực cho đất nước và cải thiện điều kiện sống của người dân.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngã rẽ nguy hiểm trong xung đột tại Ukraine

Cuộc xung đột tại Ukraine bước vào ngã rẽ mới đầy sóng gió, với những đòn tấn công của Nga và Ukraine với cường độ và quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của nhau. Cùng với đó, khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang đang gây lo ngại làm chậm nỗ lực tìm kiếm hòa bình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (bên phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa trước cuộc gặp tại Cung điện Nhân Dân ở Syria. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Trong chuyến thăm được đánh giá là mang tính lịch sử đến Syria mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tái khẳng định cam kết hỗ trợ Syria xây dựng lại đất nước sau xung đột. Bắc thêm nhịp cầu giúp Damascus tái thiết và hội nhập quốc tế sau nhiều năm bị cấm vận, điều Paris nhận lại cũng rất đáng giá.

Hội nghị thượng đỉnh về AI diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: AISUMMIT.CO.KR)

Hàn Quốc kiên định mục tiêu trở thành cường quốc AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố các siêu dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD với mục tiêu đưa Xứ sở Kim chi trở thành cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Giữa làn sóng công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ, AI được xác định là “quân bài chiến lược” định hình tương lai phát triển của Hàn Quốc trong những thập niên tới.