Việc miễn vé xe buýt thực hiện trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực thực hiện đề án hạn chế sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông, giảm tai nạn giao thông, giảm ô nhiễm môi trường. Đồng thời nhằm hỗ trợ người dân sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt giảm bớt một phần kinh phí đi lại trong điều kiện giá nhiên liệu tăng cao; góp phần thu hút người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng.
Việc thành phố miễn 100% giá vé được thực hiện đối với 109 tuyến xe buýt có trợ giá và 26 tuyến xe buýt không trợ giá hoạt động trên địa bàn thành phố.
Theo đó, có 3 phương án miễn vé đối với xe buýt có trợ giá như sau:
Phương án 1: Nhà nước mua doanh thu chuyến xe trên cơ sở doanh thu chuyến thỏa thuận với đơn vị vận tải (dự kiến doanh thu chuyến tăng 30% so với 8 tháng cuối năm 2025 do sản lượng hành khách tăng khi triển khai hỗ trợ 100% giá vé).
Với phương án này ước tính kinh phí thực hiện khoảng 358 tỷ đồng (tính trên cơ sở doanh thu thực hiện 8 tháng cuối năm 2025 và ước doanh thu tăng 30% so với thời gian cùng kỳ).
Phương án 2: Thanh toán doanh thu bán vé dựa trên giá vé bình quân trên từng tuyến xe buýt.
Trường hợp tổng khối lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì tổng kinh phí triển khai thực hiện là 327 tỷ đồng. Nếu tổng khối lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo Hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì tổng kinh phí tối đa triển khai thực hiện là 621 tỷ đồng.
Phương án 3: Chi trả trực tiếp chi phí sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, ngân sách trả thay tiền vé hành khách. Với phương án này, Nhà nước thanh toán toàn bộ tiền vé cho đơn vị vận tải theo nguyên tắc sau: Kinh phí thanh toán = số lượt hành sử dụng dịch vụ được phân loại, nghiệm thu theo từng nhóm đối tượng x giá vé cụ thể từng loại vé (vé phổ thông, vé học sinh-sinh viên). Hình thức này đang triển khai trên các tuyến xe buýt được hỗ trợ kinh phí.
Trường hợp tổng sản lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì tổng kinh phí triển khai thực hiện là 329 tỷ đồng. Trường hợp tổng sản lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo Hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì tổng kinh phí triển khai thực hiện là 627 tỷ đồng.
Trên cơ sở đánh giá ưu, nhược điểm của từng phương án, Sở Xây dựng đề xuất Ủy ban nhân dân thành phố lựa chọn phương án 3 để triển khai thực hiện khi Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố về hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được thông qua.
Sở Xây dựng nhận định, với phương án này, ưu điểm là khai thác sử dụng hiệu quả nền tảng công nghệ của hệ thống vé điện tử đã được lắp đặt trên hệ thống xe buýt có hỗ trợ kinh phí, bảo đảm phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia cũng như định hướng phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh của thành phố...
Đặc biệt, đơn vị quản lý xác định chính xác doanh thu khi triển khai thực hiện; nhân viên phục vụ trên xe không phải thu tiền, xé vé, tập trung vào việc hỗ trợ hành khách và an toàn chuyến đi.
Sở Xây dựng cũng đồng thời trình thành phố phương án hỗ trợ vé cho hành khách đối với các tuyến xe buýt không được trợ giá (phương án 4) căn cứ theo Quyết định số 3677/QĐ-UBND ngày 30/8/2019 Ủy ban nhân dân thành phố, có cập nhật mức lương cơ sở và giá nhiên liệu tại thời điểm tính toán và giảm trừ các chi phí theo thực tế (tiếp viên, khấu hao phương tiện > 10 năm) với kinh phí thực hiện là 303 tỷ đồng.
Theo Sở Xây dựng, ước tổng kinh phí thực hiện chính sách hỗ trợ 100% giá vé cho người dân sử dụng xe buýt trên địa bàn thành phố khoảng 930 tỷ đồng cho 8 tháng còn lại của năm 2026
Trong đó, kinh phí hỗ trợ 100% giá vé trên 109 tuyến xe buýt có trợ giá khoảng 627 tỷ đồng; kinh phí hỗ trợ 100% giá vé trên 26 tuyến xe buýt không trợ giá khoảng 303 tỷ đồng đều trích từ nguồn ngân sách thành phố.
Năm 2025, khối lượng vận tải hành khách công công tại Thành phố Hồ Chí Minh đạt 576,8 triệu lượt hành khách, tăng 13,8% so với cùng kỳ 2024 (trong đó, khối lượng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt đạt 96,9 triệu lượt hành khách, tăng 5,9% so với cùng kỳ 2024).
Tuy nhiên, tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng chỉ mới đạt khoảng 7% nhu cầu đi lại của người dân (trong đó xe buýt chiếm khoảng 1,6%), chưa đạt được các chỉ tiêu mà thành phố đề ra cho năm 2025 phải đạt 15%.
