Từ đầu năm đến nay, số lượng xe buýt điện cũng tăng cao, hướng tới mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông, qua đó giảm ùn tắc và ô nhiễm không khí.
Xanh hóa hệ thống vận tải công cộng
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình xe đạp điện công cộng vừa được đưa vào hoạt động, bước đầu mang đến thêm lựa chọn cho người dân đối với các hành trình ngắn trong nội đô, nhất là kết nối chặng đầu, chặng cuối với các phương tiện giao thông công cộng có sức chở lớn như xe buýt, metro. Chị Lê Thái Tâm (ngụ phường Xuân Hòa) cùng con trai chọn hai chiếc xe đạp điện công cộng tại một trạm trên đường Nguyễn Du, trước nhà thờ Đức Bà rồi chạy dọc phố đi bộ Nguyễn Huệ chiều cuối tuần. Hình dáng xe nhỏ gọn, dễ điều khiển, thao tác thuê xe qua ứng dụng khá đơn giản giúp chị Tâm hay bất cứ ai cũng có thể dễ dàng trải nghiệm loại xe công cộng “xanh” này. Chị Tâm cho biết: “Không mất quá nhiều thời gian, chỉ cần đến trạm rồi thực hiện vài thao tác trên điện thoại là có thể mở khóa xe, di chuyển nhẹ nhàng với mức phí hợp lý. Tôi thấy rất phù hợp để đi quãng đường ngắn ngắm đường phố hoặc kết hợp với xe buýt, metro”.
Từ ngày 15/3, 50 xe đạp điện đầu tiên được Thành phố Hồ Chí Minh đưa vào hoạt động. Ghi nhận sau gần ba tuần triển khai tại khu vực trung tâm, loại hình xe đạp điện công cộng nhanh chóng thu hút sự quan tâm của người dân và du khách. Những chiếc xe được thiết kế hiện đại, tích hợp công nghệ quét mã QR, giúp việc di chuyển quãng ngắn trở nên thuận tiện hơn. Đến cuối tháng 3, Công ty Vận tải số Trí Nam - đơn vị đầu tư và vận hành, đã mở rộng quy mô lên 500 xe, bố trí tại nhiều trạm trên địa bàn thành phố.
Đại diện Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá, việc triển khai xe đạp điện là bước tiến quan trọng trong phát triển giao thông công cộng, giúp tăng khả năng kết nối với các tuyến xe buýt và metro. Qua đó, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng lựa chọn di chuyển, góp phần giảm ùn tắc, hạn chế ô nhiễm và thúc đẩy phát triển giao thông xanh. Sau thời gian dùng thử, dịch vụ xe đạp điện công cộng sẽ áp dụng mức giá linh hoạt từ 10.000 đồng đến 110.000 đồng cho mỗi lần dùng tùy thời gian và khoảng cách đi lại.
Ngoài ra, đối với hoạt động vận tải hành khách công cộng, với việc đẩy mạnh chuyển đổi sang phương tiện điện, đến nay mạng lưới xe buýt có 181 tuyến với 2.325 phương tiện, trong đó xe buýt điện và CNG chiếm 54,8%. Đặc biệt, chỉ trong hai tháng gần đây, xe buýt điện đã thay thế xe chạy xăng ở nhiều tuyến buýt, thu hút lượng hành khách đi lại đông. Trong đó đầu tháng 3, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng đã công bố chuyển đổi toàn bộ 169 xe buýt thuộc 9 tuyến sang sử dụng điện, nâng tổng số tuyến buýt sử dụng năng lượng sạch lên 66 tuyến.
Ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng nhận định: “Việc chuyển đổi này nằm trong lộ trình xanh hóa hệ thống vận tải công cộng, hướng tới mục tiêu đến năm 2030, 100% số xe buýt hoạt động trong thành phố sử dụng điện, năng lượng xanh. Song song với chuyển đổi phương tiện, thành phố còn đẩy mạnh phát triển hạ tầng năng lượng. Sở Xây dựng cũng đề xuất lựa chọn 19 bến, bãi có vị trí thuận lợi để lắp đặt trụ sạc nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng nhanh của xe điện”.
Tạo nền tảng cho mục tiêu giảm phát thải bền vững
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, với nhiều mục tiêu và giải pháp mạnh nhằm cải thiện môi trường sống đô thị. Theo kế hoạch, thành phố đặt mục tiêu kiểm soát, phòng ngừa ô nhiễm, từng bước nâng cao chất lượng không khí, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân và hướng tới phát triển bền vững. Trong đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm sẽ giảm dần qua từng năm; tỷ lệ ngày có chất lượng không khí ở mức trung bình trở lên duy trì từ 75%-80%.
Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông được kiểm soát khí thải theo lộ trình; toàn bộ phương tiện vận tải công cộng chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, thân thiện môi trường. Đồng thời, 95% người dân được tiếp cận thông tin chất lượng không khí qua các nền tảng số. Thành phố sẽ triển khai “vùng phát thải thấp” (LEZ), hạn chế phương tiện không đạt chuẩn khí thải, đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang xe sử dụng năng lượng xanh. Các chính sách ưu đãi cũng được nghiên cứu để hỗ trợ người dân thay thế xe máy cũ, phát triển xe đạp công cộng và tăng sức hút của vận tải hành khách công cộng.
Hiện thành phố đang nghiên cứu hoàn thiện các chính sách hỗ trợ tài chính, bao gồm trợ giá, ưu đãi tín dụng và cơ chế chia sẻ rủi ro trong các dự án đầu tư phương tiện xanh. Cùng với hệ thống xe buýt điện, việc vận hành tuyến metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên góp phần tăng tỷ trọng vận tải công cộng, giảm áp lực phương tiện cá nhân, tạo nền tảng cho mục tiêu giảm phát thải bền vững. Đối với kiểm soát khí thải, Sở Xây dựng đề nghị các hiệp hội, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và hệ thống bảo hành, bảo dưỡng chủ động rà soát, nâng cấp cơ sở vật chất để sẵn sàng tham gia kiểm định khí thải xe mô-tô, xe gắn máy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới, có hiệu lực từ ngày 30/6/2026.
