Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang là một trong những di tích tiêu biểu của tỉnh Hà Nam, nơi hội tụ nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, tâm linh, được nhân dân cả nước biết đến từ lâu. Đền Lảnh Giang thờ ba vị tướng thời Hùng Vương, trong đó thờ chính là vị thần Trấn An Tây Nam Tam Kỳ Linh ứng Đại vương (Quan lớn Đệ Tam). Nơi đây còn thờ Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung, Tam tòa Thánh mẫu, Tứ phủ công đồng.
Lễ hội truyền thống đền Lảnh Giang.
Lễ hội truyền thống đền Lảnh Giang.

Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử-văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, năm 1996, đền Lảnh Giang được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích cấp quốc gia. Từ bao đời nay lễ hội đền Lảnh Giang được nhân dân địa phương tổ chức quy mô vào hai kỳ trong năm: kỳ thứ nhất từ ngày 18 đến 25 tháng Sáu (âm lịch), kỳ thứ hai từ ngày 18 đến 25 tháng Tám (âm lịch).

Lễ hội nhằm tôn vinh, tưởng nhớ công đức của Tam vị Đại vương đã giúp dân, giúp nước đánh tan giặc Thục, giữ yên bờ cõi Văn Lang. Thời điểm diễn ra lễ hội tháng Sáu và tháng Tám là thời kỳ cao điểm của con nước sông Hồng đe dọa ngập lụt, mất mùa nên nhân dân tổ chức lễ hội để cầu mong thủy thần giúp cho nhân dân có mùa màng bội thu, no đủ. Vì thế đến ngày nay, lễ hội vẫn được gìn giữ với những giá trị mang dấu ấn văn hóa của cư dân trồng lúa nước bằng nhiều nghi lễ như lễ rước nước, lễ rước kiệu, lễ tế, hội bơi chải... Cùng với sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu, các vị thủy thần được thờ tại đền Lảnh Giang đã được hội nhập vào hệ thống thần điện của tín ngưỡng này, đó là Quan lớn Đệ Tam. Chính điều này đã làm nên nét đặc sắc riêng có của lễ hội đền Lảnh Giang.

Để bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội, từ năm 2007, Lễ hội truyền thống đền Lảnh Giang được địa phương khôi phục kết hợp giữa dân gian và đương đại. Lễ hội gồm phần lễ với các nghi thức: lễ cáo yết, lễ rước nước từ sông Hồng vào đền theo tục thờ thủy thần, lễ rước kiệu và khai mạc lễ hội. Phần hội được tổ chức với các trò chơi dân gian như: bắt vịt, đánh gậy, đi cầu khỉ, kéo co…

Sau hơn 10 năm khôi phục Lễ hội truyền thống đền Lảnh Giang, đến nay việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Việc thực hành các nghi lễ được giao cho các vị cao niên trong làng được nhân dân tín nhiệm bầu ra và thủ nhang đền Lảnh Giang đảm trách bảo đảm được sự trang nghiêm và đúng các nghi lễ truyền thống.

Đội hình đoàn rước do người dân thôn Yên Lạc đảm trách gồm có: đội múa rồng, lân, cờ hội, trống sấm, kiệu cổ, đội lễ vật; kiệu song hành; kiệu Mẫu; kiệu long đình, kiệu bát cống: bát bửu; đội tế nam. Đoàn đội lễ vật còn có sự tham gia của người dân các thôn trong xã và các đội tế nữ của các xã lân cận... Những lễ vật phẩm dâng lên các vị thần linh là những sản vật tinh túy nhất từ nền sản xuất nông nghiệp được người dân chọn lựa kỹ càng. Ngũ quả biểu trưng cho ngũ hành Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ, bánh chưng, bánh dày biểu trưng cho trời (dương) và đất (âm)…

Đền Lảnh Giang là một trong ba trung tâm thực hành tín ngưỡng Nghi lễ Chầu văn của tỉnh Hà Nam. Chính vì vậy, công tác đào tạo truyền dạy và thực hành nghi lễ luôn được chính quyền và Nghệ nhân Ưu tú Phạm Hải Hậu - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn và Phát huy di sản Chầu văn tỉnh (thủ nhang đền Lảnh Giang) rất quan tâm, tổ chức nhiều lớp tập huấn truyền dạy cho các thế hệ kế tiếp.

Lễ hội đền Lảnh Giang là lễ hội tiêu biểu mang bản sắc văn hóa của người Việt vùng hạ châu thổ sông Hồng, là sự tích hợp các lớp văn hóa trong diễn trình lịch sử dân tộc Việt Nam và là nơi bảo tồn, phát huy giá trị của thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu trong quá trình xây dựng đời sống văn hoá của người dân. Lễ hội hằng năm được tổ chức nền nếp, quy mô trong không khí linh thiêng, trang trọng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân.

Có thể bạn quan tâm

Vẻ đẹp chùa Ông, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên.

Vẻ đẹp đặc sắc chùa Ông

Trong hệ thống di sản văn hóa phong phú của xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên, chùa Ông ở thôn Bình Lương là một trong những công trình tiêu biểu.

Nghi lễ rước nước tại Lễ hội chùa Nhẫm Dương.

Chùa Nhẫm Dương - nơi giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc

Trong mạch nguồn văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ, lễ hội truyền thống tại chùa Nhẫm Dương (phường Nhị Chiểu, thành phố Hải Phòng) là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, và là dịp để cộng đồng tìm hiểu về cội nguồn văn hóa, tri ân tiền nhân và giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc của dân tộc.

Bánh hú thường xuyên xuất hiện trong các liên hoan ẩm thực tại địa phương.

Dẻo thơm bánh hú Song An

Bánh hú (hay còn gọi là bánh khúc) là món bánh đặc sản dân dã, nổi tiếng tại một số địa phương phía nam tỉnh Hưng Yên, trong đó được biết đến nhiều nhất là tại Song An (phường Vũ Phúc).

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Những phiên chợ Âm Dương chỉ họp duy nhất một phiên trong năm vào dịp Tết, bắt đầu từ đêm mồng 4 và kết thúc rạng sáng mồng 5 tháng Giêng, là nét văn hóa đặc sắc của vùng quê Bắc Ninh-Kinh Bắc. Chính trong không gian huyền bí ấy, tinh thần cộng đồng được củng cố, vun đắp, tạo nên một mạch nối văn hóa lắng sâu, bền bỉ...

Một số tranh khắc vị La Hán trên vách động Liên Hoa, chùa Phong Phú, tỉnh Ninh Bình.

Gìn giữ, phát huy giá trị Bảo vật quốc gia

Được công nhận là Bảo vật quốc gia đầu năm 2026, 18 tranh khắc trên vách núi đá (ma nhai) 18 vị La Hán tại động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình là hiện vật gốc, độc bản, mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của dân tộc.

Phường rối nước Thanh Hải biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông.

Phát huy giá trị nghệ thuật rối nước

Mỗi khi tiếng trống hội vang lên, chú Tễu lại xuất hiện với nụ cười hóm hỉnh, mở đầu cho những câu chuyện dân gian quen thuộc. Những con rối gỗ chuyển động kỳ ảo trên mặt nước không chỉ tái hiện quá khứ mà còn khẳng định sức sống của một di sản văn hóa trong đời sống hôm nay, lặng lẽ, bền bỉ nhưng đầy sức lan tỏa.

Bộ Thánh tượng được đánh giá có niên đại cổ và đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền bắc.

Giữ gìn giá trị nghệ thuật hát rối chầu Thánh - Ổi lỗi

Mỗi độ xuân về, khi tiếng trống hội vang lên trong không gian linh thiêng của Chùa Đại Bi (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình), cũng là lúc đánh thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc: Hát rối chầu Thánh, còn được gọi với tên cổ là Ổi lỗi.

Một góc thôn Bắc Hoa.

Về Bắc Hoa nghe câu hát sloong hao

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, là một điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn.

Tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Độc đáo chùa Long Đọi Sơn

Nằm trên đỉnh núi Đọi, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, bộ tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn là một di sản đặc biệt quý hiếm, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tôn giáo và mỹ thuật thời kỳ nhà Lý.

Người dân nhiều địa phương về chợ Viềng mua bán cây cảnh dịp đầu năm.

Nét đẹp chợ Viềng

Đêm mồng 7 rạng sáng mồng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, giữa làn sương xuân bảng lảng phủ trên những cánh đồng ven đường, khu vực chợ Viềng thuộc hai xã Vụ Bản và Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình lại sáng rực ánh đèn. Dòng người từ khắp các vùng miền đổ về, tạo nên nhịp chuyển động rộn ràng trong không khí đầu xuân.

Các thầy mo thực hiện nghi lễ cúng Tổ Bàn Vương theo phong tục cổ truyền tại Miếu Bàn Vương.

Lễ hội Bàn Vương của đồng bào Dao

Từ bao đời nay, Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ (Quảng Ninh) là nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, cũng là dịp để cộng đồng người Dao tưởng nhớ và tôn vinh Tổ tiên Bàn Vương, người đã có công khai thiên lập địa, che chở đồng bào Dao sinh sống, lao động và phát triển.

Hiện còn khoảng 10 hộ dân khu vực cầu Báng vẫn giữ nghề làm bánh chưng truyền thống.

Tết về nhớ bánh chưng cầu Báng

Không biết từ bao giờ, những chiếc bánh chưng ở khu vực Tân Bình (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên) mang tên gọi thân thuộc bánh chưng cầu Báng. Trước kia, có đến trăm hộ dân nơi đây làm nghề gói bánh chưng. Theo thời gian, dù đã có sự mai một, nhưng vẫn còn đó những gian bếp đỏ lửa, những cư dân địa phương yêu và giữ nghề.

Những niêu cá kho Nhân Hậu chuẩn bị hoàn thành.

Làng cá kho Nhân Hậu vào vụ Tết

Làng cá kho Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình (thuộc thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ) từ lâu được nhiều người tiêu dùng biết đến bởi hương vị thơm ngon, đậm đà của món cá kho nơi đây.

Lễ hội dân tộc Sán Dìu ở xã Bình Dân, đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh.

Gìn giữ giá trị văn hóa đặc sắc của người Sán Dìu

Cộng đồng Sán Dìu ở Quảng Ninh hiện nay lưu giữ được những phong tục, tập quán truyền thống đặc sắc, mang đậm nét đẹp văn hóa tinh thần riêng có. Điều này đã góp phần làm phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc tỉnh biên giới.

Cây đình liệu khổng lồ được trai tráng trong làng rước ra đền Lộng Khê.

Độc đáo Lễ hội đền Lộng Khê

Lễ hội truyền thống đền Lộng Khê (xã A Sào, tỉnh Hưng Yên) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Điểm nhấn độc đáo của lễ hội truyền thống này còn lưu giữ được cho đến ngày nay là tục đốt cây đình liệu khổng lồ, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài tỉnh.

Vườn hoa bốn mùa tại Thung Nham thu hút du khách.

Thiên đường hoa giữa lòng di sản

Giữa vùng lõi Di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới Tràng An, nơi núi non trùng điệp soi bóng xuống những hồ nước trong xanh, vườn hoa bốn mùa tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham (thôn Hải Nham, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) được mệnh danh là “thiên đường hoa”, hiện lên như một bức tranh thiên nhiên sống động.

Du khách thả hoa đăng trên sông Lục Đầu.

Hội hoa đăng nơi miền di sản

Hội hoa đăng tại Đền Kiếp Bạc không chỉ là nghi lễ tâm linh cầu quốc thái dân an mà còn là nét văn hóa giàu bản sắc của vùng Đồng bằng sông Hồng. Bên dòng Lục Đầu Giang, hàng vạn ánh đèn hoa đăng như soi chiếu chiều sâu truyền thống, kết nối lịch sử với hiện tại, lòng người với di sản làm lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững.

Phía trước chùa Chuông.

Khám phá “Phố Hiến đệ nhất danh thắng” chùa Chuông

Là một trong 17 di tích trọng điểm của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên), chùa Chuông nằm tại khu phố Nhân Dục, phường Hiến Nam trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách yêu di sản. Ngôi chùa cổ với kiến trúc đặc sắc trong đó hình tượng quả chuông màu vàng gắn trên mái ngói tạo nên dấu ấn riêng.

Chiếu cói An Vũ dày, mềm, dẻo rất được khách hàng ưa chuộng.

Giữ nghề chiếu cói

Làng nghề dệt chiếu cói truyền thống ở An Vũ (xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên) có lịch sử từ lâu đời. Dù có lúc thăng trầm nhưng đến nay, nghề dệt chiếu vẫn được duy trì, gắn liền với đời sống kinh tế và văn hóa của làng nghề.

Chương trình văn nghệ đặc sắc tại lễ khai mạc Hội mùa vàng Lục Hồn 2025.

Mùa vàng ở Lục Hồn

Vào dịp cuối thu, khi các bản làng vùng cao ở xã Lục Hồn (Quảng Ninh) rực rỡ sắc vàng của lúa chín rộ trên những thửa ruộng bậc thang, đồng bào các dân tộc nơi đây lại tất bật vào vụ gặt lúa, phơi thóc, chuẩn bị cho lễ mừng cơm mới.