Báo quốc tế: Hội đồng Nobel “quên” GS Cullis trong giải Y Sinh 2023

Được cả thế giới biết đến với Giải thưởng Chính VinFuture 2021 nhờ nghiên cứu đột phá về vaccine mRNA ngừa Covid-19, cùng với Giáo sư Karikó và Giáo sư Weissman, nhưng Giáo sư Pieter Cullis lại bất ngờ bị Hội đồng Nobel “bỏ quên” khi trao giải Y Sinh 2023.
Giáo sư Pieter Cullis đã tạo ra hệ thống đưa thành phần mRNA hoạt động của vaccine vào tế bào người. (Ảnh: BIV)
Giáo sư Pieter Cullis đã tạo ra hệ thống đưa thành phần mRNA hoạt động của vaccine vào tế bào người. (Ảnh: BIV)

Giới khoa học đánh giá, không có Giáo sư Cullis sẽ khó có thể có vaccine mRNA vào thời điểm cam go nhất của nhân loại 3 năm về trước.

Hội đồng Nobel tại Thụy Điển cuối tuần qua (giờ địa phương) đã công bố những người đoạt giải năm 2023 ở hạng mục Y Sinh. Chủ nhân giải thưởng danh giá gồm Katalin Karikó và Drew Weissman (Đại học Pennsylvania, Mỹ).

Đối với nhiều người trong cộng đồng Khoa học Sự sống, việc Giáo sư Karikó (người Hungary) và Giáo sư Weissman (người Mỹ) giành được giải thưởng lớn không phải là điều ngạc nhiên. Điều khó hiểu là cộng sự của họ, Giáo sư Pieter Cullis (quốc tịch Canada), đồng tác giả của công nghệ vaccine mRNA, không được xướng tên là người chiến thắng.

Bộ ba Karikó, Weissman và Cullis đã cùng tạo ra phát minh mang tính đột phá, đó là công nghệ mRNA - nền tảng mà Pfizer và BioNTech sử dụng cho sản xuất vaccine Covid-19, giúp cứu sống hàng triệu người khỏi đại dịch.

Lĩnh vực nghiên cứu chính của Giáo sư Karikó và Giáo sư Weissman là thiết kế RNA thông tin (mRNA), thành phần hoạt chất trong vaccine Covid-19. Trong khi đó, vai trò của Giáo sư Cullis là nghiên cứu ra các hạt nano lipid (LNP), được xem là công nghệ để đưa vaccine mRNA vào cơ thể người.

“Tôi cho rằng Hội đồng Nobel đã nghĩ rằng công nghệ này đã có từ lâu nhưng thật không may, họ không hoàn toàn hiểu rằng hệ thống phân phối này thực sự rất mới, cần thiết và là hệ thống duy nhất có thể đưa mRNA vào tế bào cơ thể người”, Mick Hope, người từng cộng tác với Giáo sư Cullis từ những năm 1970, nói.

Sự bỏ sót có thể đã xảy ra vì quy trình trao giải Nobel là các nhà khoa học phải được đề cử bởi những người đủ điều kiện. Người đề cử Giáo sư Karikó và Giáo sư Weissman cho Nobel Y sinh 2023 có thể chưa đánh giá đầy đủ vai trò đóng góp thiết yếu của Giáo sư Cullis trong việc khai sinh vaccine mRNA.

Trước đây, bộ ba Karikó, Weissman và Cullis từng cùng được trao các giải thưởng lớn như Giải thưởng Hoàng tử Mahidol của Thái Lan về y học, trị giá 100.000 USD. Cả ba cũng được vinh danh ở hạng mục Giải thưởng Chính VinFuture của Việt Nam trị giá 3 triệu USD.

Họ cũng giành được Giải thưởng của Quỹ Gairdner (Canada) trị giá 100.000 USD, Giải thưởng Tang của Đài Loan (Trung Quốc) trị giá 1,7 triệu USD và khoản tài trợ 350.000 USD cho việc nghiên cứu trong tương lai.

Các doanh nhân và nhà đầu tư lâu năm trong lĩnh vực Khoa học Sự sống ở British Columbia luôn tin rằng GS Cullis nhất định sẽ được trao giải thưởng Nobel vì ông hoàn toàn xứng đáng.

Ali Tehrani, người sáng lập Zymeworks, một trong những công ty công nghệ sinh học lớn nhất Canada, và hiện là đối tác của quỹ đầu tư mạo hiểm Amplitude Ventures, khẳng định: “Vấn đề không phải là liệu Giáo sư Cullis có được nhận giải Nobel hay không mà chỉ là nhận khi nào”.

Hiện Giáo sư Cullis chưa lên tiếng về vấn đề này.

Giáo sư Pieter R. Cullis FRSC là Giám đốc Viện Khoa học Sự sống tại Đại học British Columbia (UBC).

Trong sự nghiệp nghiên cứu, Giáo sư Cullis được giới khoa học toàn cầu biết đến thông qua thành tựu đột phá trong việc khởi tạo, tải và định hướng mục tiêu cho các hệ thống hạt nano lipid (LNP) để đưa vào tĩnh mạch các loại thuốc phân tử nhỏ và thuốc đại phân tử như RNA can thiệp nhỏ (siRNA).

Công trình này đã đóng góp cho 3 loại thuốc được các cơ quan quản lý ở Mỹ và châu Âu chấp thuận để điều trị ung thư và các biến chứng.

Đặc biệt, thành quả nghiên cứu trong suốt 25 năm của Giáo sư Cullis về LNP đã giúp rút ngắn quá trình phát triển vaccine Covid-19 từ vài năm xuống chỉ còn vài tháng, mở ra hy vọng cứu sống hàng trăm triệu người trên thế giới trong đại dịch.

Với nghiên cứu đột phá này, ông cùng với Giáo sư Karió và Giáo sư Weissman đã được VinFuture - một trong những giải thưởng khoa học công nghệ toàn cầu có giá trị lớn nhất - vinh danh với Giải thưởng Chính năm 2021, trị giá 3 triệu USD.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học Liên bang Nga khảo sát, thu thập dữ liệu nghiên cứu về Biển Đông. (Ảnh: HIẾU LIÊN)

Tạo dữ liệu DNA, thúc đẩy công nghệ sinh học biển

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở dữ liệu sinh học biển và nguồn gene bản địa, việc hình thành cơ sở dữ liệu DNA cho sinh vật biển Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cơ bản, đồng thời tạo nền tảng cho hướng nghiên cứu liên ngành.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Lựa chọn ngành nghề ban đầu với học sinh trung học phổ thông có thể đúng, nhưng không còn đủ để định hình một hành trình nghề nghiệp dài hạn.

Chọn nghề giữa làn sóng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo nên những đổi thay mạnh mẽ ở các ngành nghề, trong khi hệ thống giáo dục, đào tạo nghề ở nước ta cũng đang bước vào một giai đoạn cấu trúc lại. Hai “làn sóng” ấy ảnh hưởng không nhỏ đến cách vận hành của thị trường lao động, đặt người học trước nhiều lựa chọn mới và không ngừng biến đổi.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.