Bài toán rác thải nhựa trên biển

Ý thức được những nguy hại của rác thải nhựa (RTN) đối với môi trường biển, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương ven biển đã có nhiều giải pháp giải quyết tình trạng này.
Đoàn viên, thanh niên thành phố Đà Nẵng tham gia dọn rác tại bán đảo Sơn Trà. (Ảnh ANH ĐÀO)
Đoàn viên, thanh niên thành phố Đà Nẵng tham gia dọn rác tại bán đảo Sơn Trà. (Ảnh ANH ĐÀO)

Tuy nhiên, biện pháp đã và đang triển khai là chưa đủ so với khối lượng rác khổng lồ trôi dạt vào các vùng biển, đảo hằng năm. Chúng ta cần nhiều hơn nữa những giải pháp, hành động cụ thể và sự chung tay của cả xã hội vì một môi trường biển, đảo không RTN.

Bài 2: Hành động vì môi trường biển

Rác thải nhựa- vấn đề toàn cầu

Thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, trong khoảng 0,73 triệu tấn RTN phát sinh trên biển nước ta mỗi năm, có khoảng 64.143 tấn phát sinh từ tàu đánh cá ven biển; khoảng 301.477 tấn có nguồn gốc từ hoạt động nuôi thủy, hải sản. Số còn lại có nguồn gốc từ đất liền bao gồm: Các dòng sông, khu dân cư và hoạt động kinh tế-xã hội ven biển, du lịch biển, cảng biển… và một phần do trôi dạt từ đại dương vào bờ.

Theo báo cáo của Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ Tài nguyên và Môi trường), có nhiều bãi biển, đảo ở Việt Nam được xếp ở mức “rất ô nhiễm” như: Bến Gót, Cát Bà, Bạch Long Vĩ (Hải Phòng), cửa biển Thuận An (Thừa Thiên Huế), bãi Vĩnh Nguyên, Mỹ Ca, Bình Lập (Khánh Hòa), Quan Lạn (Quảng Ninh), Lý Sơn (Quảng Ngãi), Phú Quốc (Kiên Giang)… Đó là còn chưa kể đến hàng nghìn cửa sông, bãi cạn, cảng cá, vụng biển, rừng ngập mặn, các hòn đảo dọc bờ biển và trên vùng biển thuộc chủ quyền nước ta cũng đều có nguy cơ trở thành những “túi” đựng RTN.

Đánh giá của Tổ chức quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Báo cáo tình hình phát sinh chất thải nhựa năm 2022 nhấn mạnh: RTN gây tác động mạnh đến môi trường nước biển, trầm tích biển, sinh vật biển và các hệ sinh thái biển. Nó có tác động đến hoạt động nuôi trồng thủy sản, đánh bắt thủy sản, cảnh quan bờ biển và giảm giá trị kinh tế của các dịch vụ du lịch. RTN trên các bãi biển, cảng biển rất khó làm sạch. RTN trôi nổi trên biển có thể gây nguy hiểm cho tàu thuyền khi cuốn vào bánh lái, chân vịt... Đáng chú ý, RTN rất khó phân hủy, nó có thể tồn tại rất nhiều năm, làm ảnh hưởng lâu dài tới các sinh vật sống và môi trường…

Những tác hại của RTN đối với môi trường biển và sự sống của các sinh vật biển đã được nhiều nước trên thế giới quan tâm tìm kiếm giải pháp. Nó thật sự trở thành vấn đề cấp thiết khi Liên hợp quốc thống nhất nội dung này tại Công ước về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982; Công ước Basel về vận chuyển chất thải nhựa (năm 1989 và 2019); Công ước về đa dạng sinh học; Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm khó phân hủy năm 2004; Nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc về chấm dứt ô nhiễm nhựa; Chương trình hành động toàn cầu bảo vệ môi trường biển; Bộ quy tắc ứng xử của FAO về nghề cá có trách nhiệm; Chiến lược Honolulu; Chương trình đối tác toàn cầu về nhựa (GPAP)…

Hiện thực hóa giải pháp bằng hành động

Đối với Việt Nam, bên cạnh việc tham gia và ủng hộ mạnh mẽ vấn đề phòng chống tác hại của RTN trên thế giới, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Quyết định chỉ đạo quyết liệt nhằm giảm thiểu tác hại của RTN đối với môi trường và hệ sinh thái. Vấn đề này cũng được đề cập trong các Luật Bảo vệ môi trường; Luật Biển Việt Nam; Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải đảo. Gần đây nhất, tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết số 139/2024/QH15 về Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050…

Trong đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao quản lý trực tiếp, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và địa phương để thực hiện các biện pháp giảm thiểu số lượng phát sinh và tác hại từ RTN đối với môi trường, trong đó có môi trường biển.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Việt Nam đã và đang phối hợp với các tổ chức quốc tế như ADB triển khai Chương trình thúc đẩy hành động về ô nhiễm nhựa từ nguồn ra biển ở châu Á và Thái Bình Dương; Dự án Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương tại Việt Nam (cùng WWF); Dự án Giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế để bảo vệ môi trường biển và các rạn san hô ở khu vực Đông Nam Á (cùng GIZ) và cùng UNDP triển khai Dự án Hỗ trợ quản lý rác thải nhựa đại dương và phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam…

Mặc dù chúng ta đã có nhiều chủ trương, chính sách về bảo vệ môi trường nhưng việc hạn chế và xử lý RTN lại chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Theo ông Lê Đại Thắng, Phó trưởng phòng Kiểm soát tài nguyên và Bảo vệ môi trường biển, hải đảo (Cục Biển và Hải đảo Việt Nam), nguyên nhân một phần do hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách về quản lý, kiểm soát giảm thiểu RTN đại dương còn chưa đồng bộ; việc tăng trưởng kinh tế, nhất là kinh tế biển đang tạo sức ép lớn đối với môi trường biển và công cuộc chống ô nhiễm nhựa đại dương; vấn đề quản lý, thu gom và xử lý rác thải còn nhiều hạn chế; việc nghiên cứu và áp dụng vật liệu thay thế chưa được quan tâm.

Ngoài ra, nhận thức và hành động của cộng đồng; sự phối hợp của các cơ quan, ban, ngành chức năng, các tổ chức trong và ngoài nước, doanh nghiệp và người dân… còn thấp và thiếu hiệu quả. Số lượng phát sinh nguồn RTN rất lớn chưa được kiểm soát và gây ảnh hưởng ngày càng lớn đến khu vực biển đảo đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đến việc hiện thực hóa các mục tiêu Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045:

Phát triển bền vững kinh tế biển trên nền tảng tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái biển; bảo đảm hài hòa giữa các hệ sinh thái kinh tế và tự nhiên, giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích của địa phương có biển và địa phương không có biển; tăng cường liên kết, cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; phát huy tiềm năng, lợi thế của biển, tạo động lực phát triển kinh tế đất nước…

Trước thực trạng đáng lo ngại và những khó khăn trong việc xử lý RTN, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam đã đề xuất giải pháp gồm 6 điểm, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xử lý rác tại nguồn và nghiên cứu, áp dụng khoa học-công nghệ. Điều đó đặt ra cho chúng ta yêu cầu phải tăng cường nguồn nhân lực, tài lực cũng như hoàn thiện cơ sở pháp lý riêng đối với vấn đề này.

Việc tìm kiếm và sử dụng vật liệu thân thiện môi trường thay thế sản phẩm nhựa cũng cần được chú trọng. Trước mắt, cần tuyên truyền ý thức hạn chế sử dụng vật liệu từ nhựa, ni-lông và sử dụng vật liệu thay thế trong cộng đồng; thường xuyên tổ chức các chiến dịch thu gom, xử lý RTN; kiểm tra, xử lý đối với các trường hợp gây ô nhiễm, nhất là ô nhiễm do chất thải nhựa…

Phòng, chống RTN có thể là một “bài toán” khó trong điều kiện kinh tế-xã hội nước ta hiện nay, nhưng không phải là không có lời giải. Vì một môi trường biển đảo an toàn, tươi đẹp, hãy bắt đầu hành động trước khi quá muộn.

* Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 11/10/2024.

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng chức năng động viên, ổn định tâm lý du khách khi được giải cứu.

Nhiều du khách lạc đường khi tham quan: Không thể xem nhẹ yếu tố an toàn

Kỳ nghỉ lễ và mùa du lịch hè đang đến gần, nhu cầu tham quan, khám phá thiên nhiên ngày càng tăng. Tuy nhiên, thời gian gần đây liên tiếp xảy ra những vụ du khách bị lạc đường, gặp nạn khi tham quan tự phát. Thực tế này đòi hỏi nâng cao ý thức an toàn của du khách và tăng cường quản lý tại các điểm đến có địa hình phức tạp.

Hộp thư bạn đọc, cộng tác viên

Kết quả thư bạn đọc

Báo Nhân Dân nhận được văn bản trả lời số 5492/UBND-BTCD ngày 17/4/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, nội dung chính như sau: Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhận được công văn của Báo Nhân Dân về việc chuyển nội dung đơn của các hộ dân và phụ huynh học sinh Trường trung học cơ sở Tân Hiệp, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau.

[Ảnh] Nút giao Vành đai 3,5-Đại lộ Thăng Long: Điểm nhấn hạ tầng phía tây Thủ đô

[Ảnh] Nút giao Vành đai 3,5-Đại lộ Thăng Long: Điểm nhấn hạ tầng phía tây Thủ đô

Trong chiến lược phát triển hệ thống giao thông đồng bộ của Hà Nội, dự án nút giao khác mức giữa đường Vành đai 3,5 và Đại lộ Thăng Long đang được xác định là một công trình trọng điểm, góp phần hoàn thiện mạng lưới kết nối liên vùng, giảm áp lực giao thông và mở rộng không gian đô thị về phía tây.

Ảnh minh họa. (Ảnh: NHẬT THÀNH)

Bảo đảm chế độ, chính sách cho gia đình liệt sĩ

Ông Phạm Văn Thụ đón tấm Bằng “Tổ quốc ghi công” của người anh cả đã hy sinh hơn 70 năm trước. Khoảnh khắc đó đã khép lại một hành trình dài bảo vệ quyền lợi của gia đình ông, nhưng phía sau đó là câu hỏi: Vì sao một liệt sĩ đã được công nhận từ lâu, lại phải mất nhiều năm để gia đình được hưởng đầy đủ quyền lợi?

[Ảnh] Toàn cảnh đoạn đường nối Tam Trinh-Giải Phóng sau khi hoàn tất giải phóng mặt bằng

[Ảnh] Toàn cảnh đoạn đường nối Tam Trinh-Giải Phóng sau khi hoàn tất giải phóng mặt bằng

Sau khi hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng, tuyến đường dài hơn 470m nối từ khu đô thị Đồng Tàu ra đường Giải Phóng (Hà Nội) đang dần hình thành, mở ra kỳ vọng giảm tải áp lực giao thông cho khu vực cửa ngõ phía nam Thủ đô, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý trật tự xây dựng, bảo đảm mỹ quan đô thị.

[Ảnh] Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng ngõ 310 Nghi Tàm phục vụ xây dựng cầu Tứ Liên

[Ảnh] Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng ngõ 310 Nghi Tàm phục vụ xây dựng cầu Tứ Liên

Những ngày giữa tháng 4/2026, tại khu vực ngõ 310 đường Nghi Tàm (Hà Nội), không khí giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cầu Tứ Liên diễn ra khẩn trương, đồng bộ. Đây là vị trí được xác định giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng các trụ cầu, góp phần bảo đảm tiến độ của công trình giao thông trọng điểm của Thủ đô.

Ảnh minh họa.

Công trình xây dựng với giấy phép có thời hạn hết hiệu lực, có được bồi thường khi thu hồi đất?

Tòa soạn nhận được câu hỏi của một số bạn đọc phản ánh về trường hợp công trình xây dựng trên đất thuộc diện thu hồi, đã được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn, song đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất thì giấy phép đã hết hiệu lực. Bạn đọc băn khoăn liệu trong tình huống này, công trình có được bồi thường hay không.

Ảnh minh họa. Nguồn: Cục Cảnh sát giao thông.

Mở rộng giám sát xã hội từ phản ánh vi phạm giao thông trên VNeID

Từ ngày 1/4, theo Nghị định 61/2026/NĐ-CP, người dân có thể phản ánh vi phạm giao thông ngay trên ứng dụng VNeID, mở thêm kênh giám sát nhanh, minh bạch. Quy định được kỳ vọng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, song cũng đặt ra yêu cầu kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ngăn ngừa nguy cơ bị lạm dụng.

Mỗi gia đình có đất sản xuất bị ngập sẽ được nhà máy thủy điện bồi thường 170 triệu đồng.

Cao Bằng: Nhà máy thủy điện và người dân đã “chốt” phương án đền bù đất vùng lòng hồ

Sáng 27/3, đại diện Ủy ban nhân dân xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng cho biết, Nhà máy thủy điện Thoong Gót II (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trường Minh) và 2 gia đình có diện tích đất bị ngập trong vùng lòng hồ nhà máy thủy điện đã thống nhất phương án bồi thường đất vùng lòng hồ thủy điện sau 13 năm dây dưa kéo dài.

Người dân xếp hàng mua vàng tại Bảo tín Minh Châu vào ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch.

Mua vàng trả tiền trước, nhận vàng sau: Cần hiểu đúng để tránh rủi ro

Tòa soạn nhận được thư của một số bạn đọc phản ánh về việc gần đây xuất hiện hình thức mua vàng “trả tiền trước, nhận vàng sau” tại một số cửa hàng kinh doanh vàng. Bạn đọc băn khoăn liệu giao dịch này có phù hợp quy định pháp luật hiện hành hay không, và quyền lợi của người mua được bảo đảm ra sao.

Nhân viên cửa hàng tư vấn cho khách về các mẫu xe điện mới nhất 2026.

Hà Nội: Thị trường xe điện ghi nhận sức mua tăng mạnh

Trước áp lực chi phí nhiên liệu gia tăng và thông tin về lộ trình hạn chế xe xăng trong khu vực nội đô từ ngày 1/7/2026, nhiều người dân tại Hà Nội đang chuyển hướng sang lựa chọn xe điện. Thị trường ghi nhận sức mua tăng rõ rệt, phản ánh xu hướng tiêu dùng mới hướng tới tiết kiệm chi phí và thân thiện môi trường.

Người dân làm các thủ tục liên quan sự kiện hộ tịch. (Ảnh: TL)

Gỡ bỏ “rào cản địa giới”, người dân được hưởng lợi từ thủ tục linh hoạt

Việc “mở” đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú trong dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm lớn của người dân. Đây được xem là một bước chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính sang phục vụ người dân trên nền tảng số, với nhiều lợi ích thiết thực nếu được triển khai hiệu quả.